Geavanceerd zoeken  

Nieuws:

Pagina's: 1 2 [3] 4 5   Omlaag

Auteur Topic: Lastige soortgroepen & veelgemaakte fouten  (gelezen 21503 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Onopordum - Wegdistel vs. Onopordum x beckianum
« Reactie #60 Gepost op: juni 11, 2017, 23:53:12 pm »

Wegdistel vs. Onopordum x beckianum:
Recent is opgevallen dat onze Wegdistel (Onopordum acanthium) niet één soort betreft, maar dat er tevens een kruising met Onopordum illyricumde bestaat: Onopordum x beckianum. Net een snelle analyse blijkt slechts 25% van de waarnemingen de echte Wegdistel te betreffen, welke we Onopordum acanthium s.s. hebben genoemd. De gevallen waar de diagnostische kenmerken niet goed zichtbaar zijn, hebben we Onopordum acanthium agg. genoemd. De kruising is sterk witviltig en is daarom voorlopig Witte wegdistel genoemd.

Onopordum acanthium s.s.Onopordum x beckianum
OmwindselKaal tot zwak wollig behaardSterk wollig behaard
BladenGrijsgroen, licht wollig behaardWitgroen, sterk wollig behaard

Opmerkingen:
  • De witwollige beharing op de bladen verdwijnt na verloop van tijd en is daardoor niet altijd even betrouwbaar.
  • De echte Wegdistel is zeldzaam in de duinen en zéér zeldzaam in het binnenland. De kruising komt in het gehele land zeldzaam voor.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2017).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 01:05:02 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

wetzels

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 43
Oenothera - Teunisbloemen
« Reactie #61 Gepost op: september 08, 2017, 08:43:45 am »

Teunisbloemen - Oenothera:
Deze determinatiesleutel is vertaald uit "The genus Oenothera (Onagraceae) in Belgium" (zie referenties).

Determinatiesleutel:
1 Kroon wit of roze    - -> 2
1 Kroon (bleek)geel    - -> 3
  2 Bloemen tweezijdig symmetrisch. O. lindheimeri
  2 Bloemen alzijdig symmetrisch. O. rosea
  3 Bloemen openen‘s ochtends. Vruchtbeginsel aan de top verbreed en gevleugeld. O. fruticosa subsp.glauca
  3 Bloemen openen‘s avonds    - -> 4
    4 Zaden rond. O. stricta
    4 Zaden hoekig    - -> 5
      5 Stijl langer dan meeldraden. Kroonblad groter dan 30 mm (tot 55mm)    - -> 6
      5 Stijl tot even lang als de meeldraden. Kroonblad kleiner dan 30 mm     - -> 9
        6 Kelk (geel)groen stengel heeft geen haren met rode basis. O. oehlkersii
        6 Kelk rood gestreept. Stengel heeft haren met rode basis    - -> 7
          7 Blad vlak tot 25 mm breed ongetand. Bovenkant blad en (vrucht)knop behaard. O. hirsutissima
          7 Blad gegolfd tot 40 mm breed.(Vrucht)knop beklierd    - -> 8
            8 Kelk egaal intens rood. O. rubricalyx
            8 Kelk gestreept of vaag rood. O. glazioviana   
        9 Jonge (vrucht)knoppen met witte lange haren. Bovenkant stengelbladen viltig.
          Vruchtkapseltanden stomp of uitgerand    - -> 10
        9 Jonge (vrucht)knoppen met vrij veel klierharen. Vruchtkapseltanden spits of afgerond    - -> 12
          10 Stengel met (veel) haren met rode basis en gegolfd blad O. depressa
          10 Stengelbladeren vlak    - -> 11
             11 Vruchtkapseltanden uitgerand. O. canovirens
             11 Vruchtkapseltanden stomp. O. villosa
12 Stengelbladen smal bloeiwijze bij aanvang gebogen. Kroonbladen tot 20 mm. Kelktoppen uiteenwijkend    - -> 13
12 Stengelbladen elliptisch tot lancetvormig bloeiwijze recht Kroonbladen groter dan 20 mm. Kelktoppen parallel eindigend    - -> 15
  13 Kelktoppen 2-3 mm. U-vormig uiteenwijkend. Kroonblad 6-12 mm. O. parviflora
  13 Kelktoppen 2-9 mm. V-vormig uiteenwijkend. Kroonblad 10-20 mm    - -> 14
    14 Stengel (beneden) donkerrood. O. subterminalis
    14 Stengel groen of beneden rood aangelopen. [O. biennis × oakesiana] O. issleri
  15 Stengel boven zonder haren met rode basis. Bloeiwijze uniform groen    - -> 16
  15 Stengel boven met haren met rode basis. Bloeiwijze groen tot rood aangelopen    - -> 20
    16 Plant vrijwel kaal O. nuda
    16 Plant dichtbehaard deels met klierharen    - -> 17
      17 Kroonblad 20-30 mm [O. biennis]    - -> 18
      17 Kroonblad 10-20 mm    - -> 19
        18 Stengelblad lancetvormig. Kroonblad zo breed als lang. Vruchten kaal. O. cambrica var. Impunctata
        18 Stengelblad breder Kroonblad langwerpig. Vruchten beklierd. O. biennis
        19 Kroonblad 9-12 mm Kelkbuis) tot 30 mm. Kelktoppen 3-4 mm. O. deflexa
        19 Kroonblad 10-20 mm Kelkbuis tot 40 mm. Kelktoppen 5-7 mm. O. victorinii
20 Stengelbladrand gegolfd. Kelk rood gestreept. Kroonblad 25-30 mm. [O. biennis × glazioviana] O. fallax
20 Stengelblad vlak. Kelk groen of wat rood overlopen. Kroonblad 10-28 mm    - -> 21
   Nb.O.ersteinensis heeft ook vaak een rood gestreepte kelk.       
   21 Bloeiwijze as bij aanvang bloei rood    - -> 22
   21 Bloeiwijze as bij aanvang bloei groen    - -> 24
    22 Haarbasis cilindrisch: hoger dan breed. Stengel rood. [O. biennis] O. ersteinensis
    22 Haarbasis conisch: even hoog als breed Stengel (onderaan) groen.    - -> 23
      23 Kelkbuis tot 15-25 mm. Kroonblad 10-20. O. rubricaulis
      23 Kelkbuis tot 25-35 mm. Kroonblad 20-28. O. rubricauloides
    24 Kroonblad 6-12 mm. O. royfraseri
    24 Kroonblad 15-30 mm    - -> 25
      25 Stengelblad lancetvormig met rode hoofdnerf. Stengel (onderaan) rood. Bloeiwijze ijl. O. pycnocarpa
      25 Stengelblad elliptisch-lancetvormig met witte of rode hoofdnerf. Stengel geheel groen. Bloeiwijze dicht. O. cambrica var. cambrica

Opmerkingen:
  • Teunisbloemen kunnen vanaf ongeveer augustus aan een tweede bloei beginnen. Op dit moment zijn kroonbladlengtes vaak afwijkend en is het niet altijd meer mogelijk om de soort vast te stellen.
  • De minimale kenmerken die gefotografeerd dienen te worden zijn (1) Gehele plant, (2) Lengte kroonbladen en (3) aanwezigheid rode bultjes op stengel in bloeiwijze!
  • Teunisbloemen zijn genetisch zeer complex, kruisingen zijn niet zeldzaam en kunnen stabiele populaties vormen. In de determinatiesleutels (zie referenties) zijn gestabiliseerde kruisingen opgenomen, maar regelmatig worden sporadische kruisingen gevonden waar je met determineren vast zult lopen.

Referenties:
Tekst: Peter Wetzels (2017) met aanvullingen van Niels Eimers.
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:28:59 am door Nathalie De Somer »
Gelogd
Met vriendelijke groet,
Peter Wetzels

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Malva - Vijfdelig kaasjeskruid vs. Muskuskaasjeskruid
« Reactie #62 Gepost op: september 10, 2017, 14:22:44 pm »

Vijfdelig kaasjeskruid vs. Muskuskaasjeskruid:
Vijfdelig kaasjeskruid en Muskuskaasjeskruid zijn op habitus en bladvorm lastig tot niet te onderscheiden. Probeer altijd de aan/afwezigheid van beharing op de deelvruchtjes (kelk openvouwen) te fotograferen. De beharing in de bloeiwijze en de vorm van de bijkelkblaadjes is vaak lastig te beoordelen van foto's en zijn ook minder harde kenmerken.

Vijfdelig kaasjeskruidMuskuskaasjeskruidBetrouwbaarheid
Beharing op deelvruchtjesAfwezigAanwezigHoog
Beharing in bloeiwijzeSterharenVoornamelijk afstaande, gewone harenAardig
BijkelkbladenElleptische tot lancetvormigLijn tot lijnlancetvormigMatig
Breedte bladslippen bovenaanRelatief smalRelatief breedLaag

Opmerkingen:
  • De vorm van de bijkelkblaadjes wordt vaak als enige diagnostische kenmerk gebruikt en ondanks dat de bijkelkblaadjes bij Vijfdelig kaasjeskruid vaak een stuk breder zijn, is de grens trekken tussen "Lijn tot lijnlancetvormig" en "Elleptische tot lancetvormig" niet bepaald gemakkelijk.
  • Ondanks dat Vijfdelig kaasjeskruid sterharen heeft, heeft deze soort tevens gewone beharing lager in de bloeiwijze en ondanks dat Muskuskaasjeskruid voornamelijk gewone beharing heeft, heeft deze soort ook vaak nog enkele sterharen.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2017).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:31:43 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Digitaria - Harig vingergras vs. Glad vingergras
« Reactie #63 Gepost op: september 10, 2017, 16:40:11 pm »

Harig vingergras vs. Glad vingergras:
In het stedelijk gebied en op kleiige, voedselrijk grond wordt bijna uitsluitend Harig vingergras gevonden, op de voedselarme zandgronden daarentegen (Veluwe, De Kempen) wordt vrijwel uitsluitend Glad vingergras gevonden (allemaal eigen ervaring, ik weet niet of dit overal geldt, hoe zit dit bijvoorbeeld in de duinen?)

De soorten worden vaak slecht gedetermineerd, omdat er enkel naar de aan/afwezigheid van beharing gekeken wordt. Dit is echter geen betrouwbaar kenmerk! Glad vingergras heeft vaak nog enkele haartjes (vooral bij de bladvoet en aan de bladranden) en Harig vingergras kan met het verkeerde licht en onder de verkeerde hoek volledig kaal lijken. Dit maakt het valideren van de foto's des te lastiger. Om deze reden is het noodzakelijk om naar de bloemetjes te kijken, dit lijkt lastig, maar is het zeker niet.

Harig vingergrasGlad vingergras
Beharing bladAanwezigBijna volledig afwezig
Lengte aartjes2,5-3,5 mm2,0-2,5 mm
Onderste kelkkafjeKleinZéér klein of afwezig
Bovenste kelkkafjeHalf zo lang als aartjeEven lang als aartje



Opmerkingen:
  • Het lemma van de onvruchtbare bloem gedraagt zicht als een derde kelkkafje (zelfde kleur, dikte, nervatuur en beharing).
  • Andere Digitaria soorten die gevonden zijn, zijn D. Digitaria abyssinica, D. violascens, D. aequiglumis en D. ciliaris.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2017) met aanvullingen van Rutger Barendse.
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:43:56 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

Rutger Barendse

  • Observado Admin
  • *
  • Offline Offline
  • Berichten: 6478
  • Admingroep: Planten BE, NL en Observation
Colchicum & Crocus - Herfsttijloos, Droogbloeier en herfstbloeiende krokussen
« Reactie #64 Gepost op: september 12, 2017, 08:54:47 am »

Herfsttijloos, Droogbloeier en herfstbloeiende krokussen:
Op basis van foto's van de gehele plant, is het vrijwel ondoenlijk om Herfttijloos, Droogbloeier en herfstbloeiende krokussen te onderscheiden. Probeer te allen tijde een foto te maken van de stijl te maken en bij twijfel gewoonweg een knol uit te graven (tenzij het een wild exemplaar van Herfsttijloos betreft uiteraard).

HerfsttijloosDroogbloeierKrokus
Kleur stijlEenkleurig wit of rozeWit, boven donkerder roze of paarsGeel tot oranje
Aantal bloemen per knolMeestal 1, soms tot 35-20Variabel
Stijlen3, onvertakt3, onvertakt1, bovenaan sterk vertakt
Meeldraden663

Opmerkingen:
  • Het aantal bloemen per knol is vaak lastig te beoordelen zonder de knol uit te graven. Wanneer Herfsttijloos vier knollen naast elkaar heeft, is deze op basis van het aantal bloemen niet te onderscheiden van één knol van Droogbloeier.
  • Hoewel Herfsttijloos veel als tuinplant gebruikt wordt, kan zij wild aangetroffen worden in Zuid-Limburg, langs de Maas en op vloeiweiden. Droogbloeier wordt als tuinplant gebruikt, maar komt niet wild voor in Nederland.

Referenties:
Tekst: Rutger Barendse (2017) met aanvullingen van Niels Eimers.
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:55:08 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Sagina - Vetmuur
« Reactie #65 Gepost op: september 14, 2017, 11:08:05 am »

Vetmuur - Sagina:
Dit geslacht heeft vier zeer sterk gelijkende soorten die met Heukels' Flora lastig te determineren zijn. Om waarnemingen goed te kunnen beoordelen, is het noodzakelijk om onderstaande diagnostische kenmerken goed te fotograferen.

Liggende vetmuurZeevetmuurDonkere vetmuurUitstaande vetmuur
StengelsWortelend op de knopenNiet wortelendNiet wortelendNiet wortelend
Bovenste bladenMet stekelpuntjeZonder stekelpuntjeMet stekelpuntjeMet stekelpuntje
Kelkbladen tijdens vruchttijdAfstaandAanliggendAanliggendAfstaand
KelkbladenAlleen witgerandWit en/of paars gerandAlleen witgerandPaarsgerand en witgerand
Top kelkbladenStompBuitenste 2 soms met kort stekelpuntjeBuitenste 2 spits tot toegepitstBuitenste 2 stomp of iets kapvormig
StengelbladenKaalKaalKaalMet lange wimpers

Opmerkingen:
  • Liggende vetmuur is de enige overblijvende soort. Deze is in de winter aan te treffen als kleine wortelrozetjes. In het voorjaar zijn de andere drie taxa echter ook als wortelrozetjes zichtbaar en zijn dan lastig te onderscheiden van Liggende vetmuur.
  • Sierlijke vetmuur en Priemvetmuur zijn op basis van een enkele overzichtsfoto goed te onderscheiden.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2017).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:20:55 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Myosotis - Moeras, Zomp- en Weidevergeet-mij-nietje
« Reactie #66 Gepost op: september 14, 2017, 11:44:34 am »

Moeras, Zomp- en Weidevergeet-mij-nietje:
Met enkel een foto van de gehele plant is de soort vaak niet vast te stellen. Probeer onderstaande diagnostische kenmerken zo goed mogelijk te fotograferen. In Heukels' Flora staat overigens een fout (zie opmerkingen).

Zompvergeet-mij-nietjeMoerasvergeet-mij-nietjeWeidevergeet-mij-nietje
Wetenschappelijke naamMyosotis laxaMyosotis scorpiodes subsp. scorpiodesMyosotis scorpiodes subsp. nemorosa
Diameter bloem2-5 mm4-8 mm4-5(-6) mm
Kelk tijdens vruchttijdTot de helft ingesneden1/5e tot 2/5e ingesneden1/5e tot 2/5e ingesneden
Schutbladen onderaan bloeiwijzes1 of meerAfwezigAfwezig
Stijl van net uitgebloeide bloemen1-1,5 mm1,6-2,8 mm1,6-2,8 mm
StengelRolrondRolrond tot stompkantig, meestal matScherpkantig, glanzend
StengelbeharingAanliggend, naar de top gericht, later kaalAfstaand en aanliggend, naar de top gericht, later kaalOnderaan teruggeslagen, later kaal
Bladtop onderste stengelbladenAltijd stompSpits of stompSpits
Beharing onderop onderste stengelbladenAanliggende, naar de bladtop gerichte harenAanliggende, naar de bladtop gerichte harenNiet aanliggende, naar de bladvoet gerichte haren
UitlopersNooit aanwezigLater in het seizoen meestal aanwezigLater in het seizoen meestal aanwezig

Opmerkingen:
  • In Heukels' Flora wordt de aan/afwezigheid van schutbladen onderaan bloeiwijzes verkeerd! Bij ZompVGMN zijn deze AANwezig, bij MoerasVGMN zijn deze AFwezig.
  • Weidevergeet-mij-nietje staat op drogere (grazige) plaatsen op wat rijkere (lemige / kalkrijke) grond, de naam verraadt het wat. Moeras- en Zompvergeet-mij-nietje zijn van natte plaatsen, in oevers en andere drassige terreinen op voedselarmere (niet alleen) plaatsen.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2017) met toevoegingen van Rutger Barendse.
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:30:19 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Euphorbia - Liggende wolfsmelk soorten
« Reactie #67 Gepost op: september 18, 2017, 21:30:18 pm »

Liggende wolfsmelk soorten
Mogelijk hebben we een stuk meer taxa in Nederland dan voorheen aangenomen werd, des te meer reden om hier wat intensiever naar te kijken. In België en Duitsland zijn onderstaande soorten reeds gevonden. De huidige opvatting is dat deze groep aan liggende Wolfsmelk soorten tot het geslacht Chamaesyce behoort. Enkele soorten zijn direct op habitus te onderscheiden (zie opmerkingen), maar andere soorten zijn een stuk lastiger te onderscheiden.

Determinatiesleutel:
  • 1a. Plant liggend tot opstijgend, blad 1,5-3 cm lang.   Chamaesyce nutans
  • 1b. Plant liggend, blad 0,3-1,3 cm lang.   2
  • 2a. Gehele plant kaal.   3
  • 2b. Plant behaard (stengel, blad en/of vruchten).   5
  • 3a. Blad gezaagd, rond tot eirond.   Chamaesyce humifusa
  • 3b. Blad gaafrandig, langwerpig-eirond.   4
  • 4a. Aan de onderzijde van de stengel bij de bladaanhechting met zwarte knobbels. Plant volledig kaal.   Chamaesyce serpens
  • 4b. Zonder knobbels. Plant met enkele, afstaande haren op de vlakken van de vruchten of volledig kaal.   Chamaesyce canescens
  • 5a. Vruchten kaal of op de vlakken met enkele afstaande haren. Zaden minstens 1,2 mm lang.   Chamaesyce canescens
  • 5b. Vruchten aangedrukt behaard of enkel op de ribben afstaand behaard. Zaden maximaal 1,1 m lang.   6
  • 6a. Blad meestal gevlekt. Vrucht aanliggend behaard, zowel op de vlakken als op de ribben.   Chamaesyce maculata
  • 6b. Blad altijd ongevlekt. Vruchte afstaand behaard, enkel op de ribben.   Chamaesyce prostrata

Ondersoorten Chamaesyce canescens:
  • 1a. Plant ruig behaard, witte "schijn"kroonbladen breed, bladen meer dan 10 mm lang, zwak gezaagd, bladtop stomp, zonder vlek.   Chamaesyce canescens subsp. massiliensis
  • 1b. Plant kaal of zwak behaard, witte "schijn"kroonbladen smal, bladen 3-7 mm lang, gaafrandig tot zwak gezaagd, bladtop vaak uitgerand, zonder of met kleine vlek.  Chamaesyce canescens subsp. canescens

Opmerkingen:
  • Andere soorten soorten uit dit geslacht die adventief gevonden zijn in o.a. Duitsland, zijn op basis van habitus gemakkelijk te onderscheiden. Dit zijn o.a. Chamaesyce peplis (sterk asymetrisch blad) en Chamaesyce polygonifolia (zeer langwerpig blad).
  • De ondersoorten van Chamaesyce canescens zijn taxonomisch onduidelijk.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2017).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:40:59 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Consolida - Ridderspoor
« Reactie #68 Gepost op: september 22, 2017, 11:18:22 am »

Ridderspoor - Consolida:
Consolida is een geslacht met in Nederland en België drie soorten. Wilde ridderspoor is een zéér zeldzame akkerplant. Valse en Oosterse ridderspoor zijn sporadisch verwilderende tuinplanten. Er worden veel fouten gemaakt in de determinatie, voornamelijk omdat men schutbladen en steelbladen met elkaar verwart. Schutbladen zijn in dit geval de STENGELbladen direct onder de aanhechting van een bloemsteel, STEELbladen zijn de blaadjes op de bloemsteel. Een andere reden voor foute determinaties, is het ontbreken van bijvoorbeeld vruchten of bloemen, waardoor bepaalde diagnostische kenmerken niet bekeken kunnen worden. In onderstaande tabel staat een zestal extra kenmerken genoemd, zodat determinatie alsnog mogelijk is.

Wilde ridderspoorValse ridderspoorOosterse ridderspoor
VruchtKaalDicht, aanliggend behaardDicht, aanliggend behaard
Zijdelings kroonbladenLanger dan breed, geleidelijk in punt versmaldEven lang als breed, plots in punt versmaldEven lang als breed, plots in punt versmald
Schutbladen onderste bloemen1-3 lijnvormige slippenGeveerdGeveerd
Lengte spoor12-25 mm13-18 mm(8-)10-12 mm
Lengte steelblaadjesKortKortLang
Plaatsing steelblaadjesVer van de voet van de bloem, voet niet bereikendVer van de voet van de bloem, voet niet bereikendDicht bij de voet van de bloem geplaatst, voet bereikend
Kleur zadenZwartZwartRoodbruin
Bloeiwijze5-8 bloemen8-20 bloemen8-20 bloemen
Overgang van vrucht naar snavelZeer geleidelijk versmaldGeleidelijk versmaldPlots versmald
Bloemsteel2-3 cm3-4 cm0,5-2 cm
BloemkleurLicht paars tot licht paarsblauwMeestal donker paarsblauwMeestal donker paars

Opmerkingen:
  • De schutbladen bij wilde ridderspoor kunnen uit 1-3 bladslippen bestaan, maar zijn nooit zo sterk veerdelig als bij Oosterse en valse ridderspoor.
  • Bloemkleur is geen betrouwbaar kenmerk, alle drie de soorten hebben een grote range aan kleuren en kleurtinten.
  • Schutblaadjes niet verwarren met steelblaadjes.
  • Een plant heeft vaak meerdere bloeiwijzes.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:55:45 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Centaurea - Centaurie
« Reactie #69 Gepost op: september 26, 2017, 10:53:56 am »

Centaurie - Centaurea:
Centauries vormen een zéér complexe groep met ondersoorten, complexen en kruisingen. Ondanks dat er slechts 5 à 6 taxons inheems zijn in Nederland en België, zijn er inmiddels 21 taxons aangetroffen. Als je alle ondersoorten, tuinplanten en ooit aangetroffen adventieven optelt, kan het daadwerkelijke aantal wel eens rond de 40 liggen! Onderstaande determinatiesleutel gaat uit van de aanwezigheid van bloemen, omdat bloemkleur en de vorm van de omwindselbladen essentieel zijn om de soort vast te stellen.

Determinatiesleutel tot de soorten:
  • 1a.   Bloemen geel.   2.
  • 1b.   Bloemen niet geel.   4.
  • 2a.   Omwindsel zonder stekels, bloemhoofdjes groot (diameter 4-8 cm).   Centaurea macrocephala
  • 2b.   Omwindsel met stekels, bloemhoofdjes klein (diameter 1-3 cm).   3.
  • 3a.   Stekels op omwindsel zonder zijstekels.   Centaurea solstitialis
  • 3b.   Stekels op omwindsel zonder zijstekels.   Centaurea melitensis
  • 4a.   Bloemen rood.   Centaurea calocephala
  • 4b.   Bloemen niet rood.   5.
  • 5a.   Bloemen blauw of blauwpaars.   6.
  • 5b.   Bloemen roze, lichtpaars of donkerpaars.   8.
  • 6a.   Bloemen blauw, bladen veerdelig en zeer smal.   Centaurea cyanus
  • 6b.   Bloemen paarsblauw, bladen ongedeeld en breed.   7.
  • 7a.   Franjes even lang als de zwarte zoom van het omwindselblad.   Centaurea montana
  • 7b.   Franjes twee keer zo lang als de zwarte zoom van het omwindselblad.   Centaurea triumfetti
  • 8a.   Omwinselbladen gestekeld.   9.
  • 8b.   Omwindselbladen ongestekeld.   10.
  • 9a.   Bladen veerdelig.   Centaurea calcitrapa
  • 9b.   Bladen ongedeeld.   Centaurea diffusa
  • 10a.   Bladen duidelijk veerdelig.   11.
  • 10b.   Bladen (meestal) ongedeeld.   13.
  • 11a.   Sierplant, randbloemen breed, blad alleen aan onderzijde grijsviltig.   Centaurea dealbata
  • 11b.   Wilde plant, randbloemen smal, blad niet grijsviltig of zowel aan bovenzijde als onderzijde grijsviltig.   12
  • 12a.   Bloemen donkerpaars, bloeiwijze weinig tot niet vertakt, bloemhoofdjes alleen of met enkelen, deelblaadjes groen en vrij breed.   Centaurea scabiosa
  • 12b.   Bloemen lichtpaars, bloeiwijze sterk vertakt, zeer veel bloemhoofdjes, deelblaadjes viltig en zeer smal.   Centaurea stoebe
  • 13a.   Omwindselbladen (zonder de franjes) lichtgroen met witte rand.   Centaurea diluta
  • 13b.   Omwindselbladen donkergroen, bruin of zwart.   14
  • 14a.   Franjes bij bovenste omwindselbladen vliezig vergroeid, bij onderste omwindselbladen niet vergroeid.   Centaurea x gerstlaueri
  • 14b.   Franjes bij alle omwindselbladen onvergroeid of bij alle omwindselbladen vergroeid.   Centaurea jacea complex

Vereenvoudigde determinatiesleutel voor het Centaurea jacea complex:
Centaurea jacea is een complex van complexen (no joke). Wij beschouwen de complexen van Centaurea jacea als ondersoorten: subsp. nigra, subsp. nigrescens, subsp. pratensis, subsp. jacea en subsp. phrygia. Frustrerend genoeg vormen deze vijf taxa elk weer een complex met soorten...
  • 1a.   Aanhangsel van de omwindselbladen met geveerde franjes.   Centaurea phrygia complex
  • 1b.   Aanhangsel van de omwindselbladen met niet-geveerde franjes.   2.
  • 2a.   Randstandige bloemen duidelijk langer dan de middelste bloemen.   3.
  • 2b.   Randstandige bloemen even lang als de middelste bloemen.   4.
  • 3a.   Aanhangsels van de omwindselbladen het onderste deel van het omwindsel (bloemhoofdje) niet volledig bedekkend.   Centaurea nigrescens complex
  • 3b.   Aanhangsels van de omwindselbladen het onderste deel van het omwindsel (bloemhoofdje) volledig bedekkend.   Centaurea jacea complex
  • 4a.   Nootjes met duidelijke pappusharen, omwindselbladen zwartbruin.   Centaurea nigra complex
  • 4b.   Nootjes zonder of met niet vergroeide pappus, omwindselbladen roodbruin.   Centaurea pratensis complex

Uitgebreide determinatiesleutel voor het Centaurea jacea complex:
Veel van deze (onder)soorten zijn nog niet gevonden of komen überhaupt niet voor in Nederland en België. Aangezien enkele van deze taxa geactiveerd zijn op waarnemingen.be, kan de rest niet genegeerd worden. Het is absoluut niet de bedoeling om al deze taxa te gaan onderscheiden, maar wanneer je dit wel wil doen, moet je in ieder geval weten hoe.
  • 1a.   Aanhangsel van de omwindselbladen met geveerde franjes.   2.
  • 1b.   Aanhangsel van de omwindselbladen met niet-geveerde franjes.   5.
  • 2a.   Omwindselbladen niet volledig bedekt door de franjes.   C. phrygia subsp. phrygia
  • 2b.   Omwindselbladen volledig bedekt door de franjes.   3.
  • 3a.   Omwindsel langer dan breed, middelste en bovenste stengelbladen met versmalde bladvoet.   C. phrygia subsp. stenolepis
  • 3b.   Omwindsel breder dan lang, middelste en bovenste stengelbladen met verbrede bladvoet.   4.
  • 4a.   Plant 10-40 cm hoog, onvertakt, middelste en bovenste stengelbladen eirond tot lancetvormig (4-8 keer zo lang als breed).   C. phrygia subsp. nervosa
  • 4b.   Plant 30-120 cm hoog, vertakt, middelste en bovenste stengelbladen eirond (2-4 keer zo lang als breed).   C. phrygia subsp. pseudophrygia
  • 5a.   Randstandige bloemen duidelijk langer dan de middelste bloemen.   6.
  • 5b.   Randstandige bloemen even lang als de middelste bloemen.   15.
  • 6a.   Aanhangsels van de omwindselbladen het onderste deel van het omwindsel (bloemhoofdje) niet volledig bedekkend.   7.
  • 6b.   Aanhangsels van de omwindselbladen het onderste deel van het omwindsel (bloemhoofdje) volledig bedekkend.   13.
  • 7a.   Omwindsel 12-18 mm breed, aanhangsel groter dan het omwindselblad en deze grotendeels bedekkend.   C. nigrescens subsp. transalpina
  • 7b.   Omwindsel 6-11 mm breed, aanhangsel kleiner dan het omwindselblad en deze nauwelijks bedekkend.   8.
  • 8a.   Bladeren viltig behaard.   9.
  • 8b.   Bladeren ruw behaard.   11.
  • 9a.   Omwindsel eivormig, bovenste bladeren lijnvormig.   C. nigrescens subsp. ramosa
  • 9b.   Omwindsel cilindrisch, bovenste bladeren eirond tot lancetvormig.   10.
  • 10a.   Aanhangsel van de omwindselbladen bruin, rond en teruggebogen.   C. nigrescens subsp. neapolitana
  • 10b.   Aanhangsel van de omwindselbladen zwart, driehoekig en rechtop.   C. nigrescens subsp. smolinensis
  • 11a.   Bovenste stengelbladen eirond, bij de voet verbreed.   C. nigrescens subsp. vochinensis
  • 11b.   Bovenste stengelbladen eirond tot lancetvormig, bij de voet versmald.   12.
  • 12a.   Omwindsel eirond, 6-7 mm breed, onderste bladen liervormig.   C. nigrescens subsp. pinnatifida
  • 12b.   Omwindsel cilindrisch, 10-11 mm breed, onderste bladen niet veerdelig.   C. nigrescens subsp. nigrescens
  • 13a.   Bladen kaal of zwak behaard, middelste stengelbladen breed lancetvormig.   C. jacea. subsp. jacea
  • 13b.   Bladen lichtviltig, bladen smal lancetvormig.   14.
  • 14a.   Bovenste bladen zeer smal (1-2 mm), onderste bladen meestal veerdelig.   C. jacea subsp. timbalii
  • 14b.   Bovenste bladen smal (3-4 mm), onderste bladen hoogstens iets getand.   C. jacea subsp. angustifolia
  • 15a.   Nootjes met duidelijke pappusharen, omwindselbladen zwartbruin.   16.
  • 15b.   Nootjes zonder of met niet vergroeide pappus, omwindselbladen roodbruin.   17.
  • 16a.   Middenvlak van het omwindselblad-aanhangsel smal driehoekig, langer dan de franjes.   C. nigra. subsp. nemoralis
  • 16b.   Middenvlak van het omwindselblad-aanhangsel eirond, even lang als de franjes.   C. nigra. subsp. nigra
  • 17a.   Middenvlak van het omwindselblad-aanhangsel smal eivormig tot lancetvormig, afstaand tot teruggebogen.   C. pratensis subsp. microptilon
  • 17b.   Middenvlak van het omwindselblad-aanhangsel breed driehoekig tot eivormig, aanliggend.   18.
  • 18a.   Bloeitijd juni t/m augustus, bladeren eirond tot tot ovaal.   C. pratensis subsp. thuillieri
  • 18b.   Bloeitijd augustus t/m oktober, bladeren lancetvormig.   C. pratensis subsp. decipiens

Opmerkingen:
  • Het is (mij) onduidelijk hoe Centaurea jacea subsp. debeauxii (onstaan uit kruising tussen C. jacea en C. nigra) en Centaurea jacea subsp. grandiflora zich onderscheiden.
  • Zomercentaurie (Centaurea solstitialis) een akkerplant die in Nederland en België uitgestorven is, maar is recent nog adventief gevonden in Gent (2011) en Antwerpen (2014).
  • Grote centaurie (Centaurea scabiosa) kent ook drie ondersoorten: subsp. scabiosa, subsp. sadleriana & subsp. alpestris
  • Rijncentaurie (Centaurea stoebe) kent ook twee ondersoorten: subsp. stoebe & subsp. australis
  • Zomercentaurie (Centaurea solstitialis) kent ook twee ondersoorten: subsp. adamii & subsp. solstitialis

Referenties:

Tekst: Niels Eimers (2017).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:53:33 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Ulmus - Iep
« Reactie #70 Gepost op: oktober 07, 2017, 15:13:20 pm »

Iep - Ulmus:
Iepen zijn tijdens vruchttijd soms al behoorlijk lastig op naam te krijgen, maar vegetatief al helemaal. Determinatie wordt bemoeilijkt door het grote aantal cultivars en kruisingen die aangeplant worden en gemakkelijk verwilderen.

Determinatiesleutel:
1a.   Bladlengte >7 cm (lengte x breedte >28).   2.
1b.   Bladlengte <7 cm (lengte x breedte <28).   6.
2a.   Bladen ruw aan bovenzijde, bladsteel meestal <3 mm (vaak door bladbasis bedekt), knoppen vaak met rode wimpers. (aanvullend: blad met >65 tanden per bladrand, met 12-18 paar zijdelingse nerven, twijgen nooit kurkvormend, knoppen donkerbruin)   3.
2b.   Bladen ruw  tot glad aan bovenzijde, bladsteel meestal >5 mm (zelden of slechts deels door bladbasis bedekt), knoppen wel of niet met wimpers.   4.
3a.   Blad breed omgekeerd eirond.   Ulmus glabra subsp. glabra
3b.   Blad smal omgekeerd eirond.   Ulmus glabra subsp. montana
4a.   Knoppen kastanjebruin, zonder wimpers, bladen met <60 tanden per zijde.   Ulmus laevis
4b.   Knoppen donkerbruin, met wimpers, bladen met 60-80 tanden per zijde.   5.
5a.   Bladsteel 8-11 mm, bladen 7-12 x 6 cm (2 keer zo lang als breed), bladtop spits tot toegespitst, bovenzijde dof donkergroen, met 12-18 paar zijdelingse nerven, twijgen nooit met kurkvorming.   Ulmus x vegeta
5b.   Bladsteel 5-8(-10) mm, bladen (5-)7-10 x 7 cm (<2 keer zo lang als breed), bladtop acuut tot spits, bovenzijde glimmend donkergroen, met 9-14 paar zijdelingse nerven, sommige twijgen met kurkvorming.   Ulmus x hollandica
6a.   Bladen ruw tot glad aan bovenzijde, knoppen 3-6 mm, bruinzwart of paarszwart.   7.
6b.   Bladen glad aan bovenzijde, knoppen 2-3 mm, bruinzwart.   8. (Ulmus minor)
7a.   Bladen 4-7(-9) x 5 cm, eirond (tot ovaal) tot rond (lengte/breedte <1,3), licht asymetrisch aan de basis, donkergroen, meestal ruw aan bodenzijde met korte, gekromde haren, meestal met <55 tanden per bladrand, met 8-12 paar zijdelingse nerven, bladsteel 3-8 mm, knoppen paarszwart met roodachtige wimpers.   Ulmus procera
7b.   Bladen 3-5(-7) cm, smal ovaal (lengte/breedte >1,3), sterk asymetrisch tot volledig symetrisch aan de basis, lichtgroen, licht ruw tot glad aan bodenzijde, meestal met <70 tanden per bladrand, met 7-10 paar zijdelingse nerven, bladsteel 5-10 mm, knoppen zwartbruin met witte wimpers of zonder wimpers.   Ulmus plotii
8a.   Bladvoet meestal sterk asymetrisch.   Ulmus minor subsp. minor
8b.   Bladvoet meestal licht asymetrisch.   9
9a.   Bladen donkergroen met ongeveer 50 tanden per bladrand, met 8-12 paar zijdelingse nerven, bladsteel tot 10 mm.   Ulmus minor subsp. sarniensis
9b.   Bladen lichtgroen met <35 tanden per bladrand, met 8-12 paar zijdelingse nerven, bladsteel 4-7 mm.   Ulmus minor subsp. angustifolia

Opmerkingen:
  • Bekijk enkel de grote bladen en bekijk deze op duidelijke takken (niet op de stam, nabij de wortel of van hele jonge exemplaren), pas ook op met maaivormen.
  • Ulmus x vegeta is de kruising tussen Gladde iep en Ruwe iep. Hollandse iep (Ulmus x hollandica) is mogelijk de kruising tussen Gladde iep, Ruwe iep en Ulmus plotii.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2017).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:16:18 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Parthenocissus - Vijfbladige wingerd vs. Valse wingerd
« Reactie #71 Gepost op: oktober 08, 2017, 23:46:32 pm »

Vijfbladige wingerd vs. Valse wingerd:
Vegetatief zijn deze twee soorten erg lastig te onderscheiden. Probeer daarom altijd op zoek te gaan naar de aan/afwezigheid van hechtschijfjes.

Vijfbladige wingerdValse wingerd
HechtschijfjesAanwezigAfwezig
Ranken5-83-5
Bloeiwijze25-200, alle takken even stevig10-60, met stevige centrale as
Vrucht diameter5-7 mm8-10 mm
BladrandScherp gezaagdEnigszins stomp gezaagd
BladtopLang toegespitstScherp tot kort toegespitst
BladBoven mat en onder duidelijk bleker (soms zeegroen)Glimmend en onder nauwelijks (of niet) bleker
Bladbeharing (boven)Enigszins ruw (prikhaartjes op nerven)Voelt glad aan

Opmerkingen:
  • De hechtschijfjes bij Vijfbladige wingerd vormen alleen wanneer zij in contact komen met iets stevigs.
  • De uiteinden van de ranken bij Valse wingerd kunnen verdikkingen vormen wanneer zij in een smalle spleet (schors) terecht komen.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2017).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 01:06:10 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

Ton Denters

  • Member
  • Offline Offline
  • Berichten: 4
Aster - Hartbladige: A. macrophyllus, schreberi, divaricatus & cordifolius
« Reactie #72 Gepost op: oktober 13, 2017, 09:24:29 am »

Hartbladige Asters: A. macrophyllus, schreberi, divaricatus & cordifolius
In met name stedelijk gebied, maar ook daarbuiten zijn Asters te vinden met hartvormige bladen. Het gaat om een groep van nauw verwante soorten bestaande uit A. macrophyllus, A. schreberi, A. divaricatus en A. cordifolius. De eerste drie soorten zijn op waarneming.nl terug te vinden, A. cordifolius is nog niet opgegeven/gevonden.

Aster macrophyllusAster schreberiAster divaricatusAster cordifolius
Klierharen in bloeiwijzeAanwezigAfwezigAfwezigAfwezig
Breedte bloemhoofdjes3-4 cm1,8-2,51,8-2,51-1,6
OmwindselbladenSmal (1,25-1.75 mm)Smal (1,25-1.75 mm)Zeer smal (<1  mm)Smal (>1 mm)
BladbreedteBreed: 6-14 cmBreed: 6-14 cmSmaller: 3-6-(7) cmSmaller: 3-6-(7) cm
BloemkleurMeestal lichtviolet, soms witMeestal wit, soms lichtvioletMeestal wit, soms lichtvioletWit, later lichtviolet verkleurend

Opmerkingen:
  • In Amsterdam blijkt vooral A. schreberi, een soort die sterk lijkt op A. macrophyllus, het meest voor te komen (inburgerend). Ik heb de vondsten (ook op w.nl) nauwkeurig gedetermineerd (gedocumenteerd). Wat mij opvalt is dat overige opgaven van soorten uit dit complex op w.nl verder niet zijn beschreven, er alleen foto's zijn geplaatst en grotendeels goedgekeurd. Op basis van de foto's alleen is dat m.i. niet mogelijk. Bij opgaven van A. macrophyllus valt op dat het steeds om witbloeiende exemplaren gaat, terwijl de soort in de regel bleek paars bloeit. De vondsten kunnen heel goed A. schreberi betreffen. Kortom alle ingevoerde A. macrophyllus, A. schreberi, A. divaricatus dienen m.i. opnieuw te worden bekeken/beoordeeld, en waar er geen zekerheid is een andere status te krijgen (wellicht aan het w.nl-soortenbestand de clustergroep toevoegen).
  • Asters zijn zeer complex en worden vaak in andere geslachten geplaatst (Eurybia, Symphyotrichum, Aster, Galatella).

Referenties:
  • Flora Europaea
  • European Garden Flora

Tekst: Ton Denters (2017).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 01:06:23 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Veronica - Aarereprijs, Lange ereprijs en hun kruising
« Reactie #73 Gepost op: oktober 19, 2017, 12:39:43 pm »

Aarereprijs, Lange ereprijs en hun kruising:
Alle drie deze taxa zijn tuinplanten die met enige regelmaat verwilderd aangetroffen worden. Aarereprijs is bij verre de meest zeldzame van de drie en blijft veel kleiner en heeft veel minder diep gezaagd blad. De kruising lijkt enorm sterk op Lange ereprijs, maar onderscheidt zich door de aanwezigheid van klieren in de bloeiwijze.

AarereprijsKruisingLange ereprijs
Hoogtetot 40 cmIntermediairTot 120 cm
Grootste bladbreedte1/3e-1/2e van het bladIntermediairNabij bladvoet
Klieren in bloeiwijzeAanwezigAanwezigAfwezig
BladrandGekarteld tot gezaagdIntermediairScherp gezaagd, aan de bladvoet dubbel gezaagd
StengelbladenAltijd tegenoverstaandIntermediairTegenoverstaand of in kransen van 3 of 4

Opmerkingen:
  • Huidige inzichten plaatsen deze drie taxa binnen het geslacht Pseudolysimachion.
  • De klieren in de bloeiwijze zitten op de stengel en op de bloemsteel, deze zijn zichtbaar als glimmende vlekjes met soms aanhangende stofdeeltjes.
  • Veronica spurium is in Duitsland uitgestorven, maar kan verwacht worden als tuinplant of als adventief. Deze onderscheidt zich doordat deze (naast de hoofd-aar) 5-10 zij-aren heeft (i.t.t. 2-3 zij-aren bij Lange ereprijs).

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2017) met aanvullingen van Kim Lotterman.
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 01:06:36 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Erysimum - Muurbloem
« Reactie #74 Gepost op: oktober 31, 2017, 20:59:57 pm »

Muurbloem - Erysimum:
Muurbloem (Erysimum cheiri) is een zeldzame, inheemse soort in Nederland. De soort wordt echter ook toegepast als tuinplant, evenals enkele andere sterk gelijkende soorten. Om de soorten op naam te brengen, is een scherpe detailfoto van de stempel en van de vruchten noodzakelijl. Alle taxa hebben gaffelharen op de stengel en het blad, wat de planten een grauwe kleur geeft, maar later in het seizoen kunnen de planten door het verliezen van deze haren donkergroen worden. Alle sooen hebben gaafrandig tot licht getand blad.

Erysimum x marshalliiErysimum rhaeticumErysimum bicolorErysimum cheiri
StempelOnduidelijke tweelobbig, bijna knotsvormigOnduidelijk tweelobbigDuidelijk tweelobbigDuidelijk tweedelig
BloemkleurEenkleurig oranjeEenkleurig geelPaars of rozeGeel, oranje, rood of geel met oranje strepen
KroonbladenKaalKaal?Behaard
VruchtenVierkantVierkantRondAfgeplat (tweekantig)

Opmerkingen:
  • Eryisimum rhaeticum lijkt in alle opzichten op Muurbloem (Erysimum cheiri), maar heeft kleinere en onbehaarde kroonbladen en kleinere stempellobben. Bij Erysimum cheiri zitten er enkele gaffelharen aan de basis van de bovenkant van de kroonbladen.
  • Andere Erysimum soorten die als tuinplant toegepast worden zijn E. linifolium (paarse bloemen, hele smalle stengelbladen), E. grandiflorum (gele bloemen, hele smalle stengelbladen) en E. perofskianum (oranje bloemen, onduidelijk hoe deze verschilt van E. x marshallii).

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2017).
« Laatst bewerkt op: april 08, 2019, 10:24:40 am door nielseimers »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Rumex - Veldzuring, Geoorde zuring en Tuinzuring
« Reactie #75 Gepost op: oktober 31, 2017, 21:58:55 pm »

Veldzuring, Geoorde zuring en Tuinzuring:
Deze drie soorten zijn hebben alle drie stengelomvattende stengelbladen en pijlvormige rozetbladen. Tuinzuring (Rumex rugosus) staat niet in Heukels' Flora opgenomen en is slecht bekend! Tuinzuring lijkt het sterkst op Geoorde zuring, maar heeft een vollere bloeiwijze en meer en breder blad.

VeldzuringGeoorde zuringTuinzuring
BloeiwijzeZijtakken onvertakt, ijle bloeiwijzeZijtakken vertakt, vrij volle bloeiwijzeZijtakken vertakt, zeer volle bloeiwijze
StengelbladenNiet tot zwak gekroesdSterk gekroesdZwak tot sterk gekroesd
Stengelbladen3-6 keer zo lang als breed6-10 keer zo lang als breed2-4 keer zo lang als breed
Rozetbladen2-4 keer zo lang als breed4-12 keer zo lang als breed4-8 keer zo lang als breed
Lengte vruchtkleppen2,5-3,3(-5) mm3,5-5 mm3-4 mm
Bladvoet stengelbladenMeestal met één punt per bladslip, soms tweeVaak met twee punten per bladslipMeestal met twee punten per bladslip

Opmerkingen:
  • Rumex arifolius komt in Duitsland voor in de bergen, maar komt mogelijk adventief voor in Nederland.
  • Tuinzuring is een soort die in moestuinen gebruikt wordt vanwege de eetbare bladen.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2017) met aanvullingen van Rutger Barendse.
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:21:13 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Chamaecyparis & Thuja
« Reactie #76 Gepost op: december 24, 2017, 09:26:02 am »

Chamaecyparis & Thuja:
Chamaecyparis lawsoniana (Californische cipres), Thuja plicata (Reuzenlevensboom) en Thuja occidentalis (Westerse levensboom) worden regelmatig verwilderd aangetroffen, maar zonder scherpe foto van het blad (onder- en bovenzijde), zijn ze vegetatief erg lastig op naam te brengen.

Thuja plicataThuja occidentalisChamaecyparis lawsoniana
Afscheiding tussen bladschubbenV-vormigV-vormigX-vormig
Witte markering onderzijde bladAanwezigAfwezigAfwezig
Harsklieren bovenzijde bladAfwezigAanwezigAfwezig
KegelsLangwerpigLangwerpigRond

Referenties:

Opmerkingen:
  • Er zijn verschillende cultivars met verschillende vormen en kleuren.
  • Er worden meer soorten gebruikt, maar deze verwilderen minder vaak.
Tekst: Niels Eimers (2017).
« Laatst bewerkt op: januari 10, 2018, 21:43:20 pm door nielseimers »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Vicia sativa - ondersoorten: Smalle, Vergeten & Voederwikke
« Reactie #77 Gepost op: december 27, 2017, 20:32:54 pm »

Vicia sativa ondersoorten: Smalle, Vergeten & Voederwikke:
In Nederland onderscheiden we drie ondersoorten van Vicia sativa (Voederwikke). Deze ondersoorten houden zich niet altijd aan Heukels' Flora (of andere literatuur), overgangsvormen worden regelmatig aangetroffen. Gelukkig zijn de ondersoorten ecologisch verschillend (schrale vs. voedselrijke biotopen, zie opmerkingen), waardoor je in de meeste gevallen de ondersoort gemakkelijk kan benoemen. In het buitenland worden andere ondersoorten beschreven die wij (nog) niet onderscheiden (zie opmerkingen).

Smalle wikkeVergeten wikkeVoederwikke
Bovenste deelblaadjesZeer smal, lancetvormig (2-3 mm breed)Gemiddeld, langwerpig tot lancetvormig (3-5 mm)Zeer breid, elliptisch (>5 mm)
Kleur zwaardenLicht roze tot roodpaarsRoodpaarsZeer donker roodpaars tot rood
Kleur vlagZelfde als zwaardenZelfde als tot iets lichter dan zwaardenDuidelijk lichter dan zwaaren
Lengte bloemenKlein, 15-18 mmKlein, 15-18 mmLang, 20-30 mm
Lengte vruchtenKort, 2-4 cmLang, 3,5-8 cmLang, 3,5-8 cm
VruchtenWeinig ingesnoerd tussen zadenWeinig ingesnoerd tussen zadenSterk ingesnoerd tussen zaden
SteunblaadjesZonder nectarklierenMeestal zonder nectarklierenMeestal met nectarklieren
BladtopSpitsZwak uitgerand tot spitsUitgerand
KelktandenKorter dan kelkbuisKorter dan kelkbuisEven lang tot langer dan kelkbuis

Opmerkingen:
  • Er worden in onze buurlanden meer ondersoorten onderscheiden, waaronder subsp. cordata, subsp. bobartii, subsp. macrocarpa en subsp. uncinata.
  • Smalle wikke komt voor in schrale biotopen (heide, duin, spoorweg, etc.), Voederwikke komt voor in voedselrijke biotopen (akkers) en Vergeten wikke komt overal voor.
  • De nectarklieren op de steunblaadjes zijn zichtbaar als een grote donkerbruine vlek aan de onderzijde van het steunblad.
  • Zonder de gehele plant te fotograferen is zéér lastig om bloemgrootte en bladbreedte in te schatten. Bij Smalle wikke is het bovendien kenmerkend dat de deelblaadjes van de bovenste stengelbladen aanzienlijk smaller zijn dan de deelblaadjes van de lagere stengelbladen.
  • De breedte van de deelblaadjes heeft voornamelijk betrekking op de bovenste bladen.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2017).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 01:06:58 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Pimpinella & Pastinaca - Vegetatief: Pastinaak, Kleine bevernel & Grote bevernel
« Reactie #78 Gepost op: januari 03, 2018, 11:40:54 am »

Vegetatief: Kleine bevernel, Grote bevernel & Pastinaak:
Ze blijven lastig, zeker op basis van foto's. De volgende kenmerken hebben betrekking op de rozetbladen, niet op de stengelbladen.

Kleine bevernelGrote bevernelPastinaak
DeelblaadjesAltijd zittendOnderste deelblaadjes gesteeldAltijd zittend
Vorm deelblaadjesOvaal tot langwerpig-lancetvormigOvaal, licht hartvormige bladvoetOvaal
Beharing deelblaadjesBovenzijde spaarzaam tot dicht behaardBehaard tot kaalMeestal duidelijk behaard, soms kaal
Bladrand deelblaadjesWeinig gelobd, regelmatig getandSterk gelobd, regelmatig getandSterk gelobd, onregelmatig getand
Aantal deelblaadjes4-5 paar3 paar3-6 paar
Lengte deelblaadjesTot 2,5 cm2-5(-10) cm5-10 cm
BladsteelVaak paars, rond met ribbenGroen, kantig of driehoekigSoms paars aan basis, afgeplat
BladsteelKaal tot teruggebogen behaardGegroefd, kaal of licht behaardLicht gegroefd, kaal of behaard
HuidmondjesBoven en onderOnderOnder en boven (langs nerven)

Opmerkingen:
  • Pastinaak kent drie ondersoorten (subsp. sativa, subsp. urens en subsp. sylvestris) en een variëiteit (var. hortensis) welke zich uiten in verschillende beharing en kleur van het blad.
  • Beharingskenmerken zijn hoogst variabel, alle drie de soorten kunnen kaal, spaarzaam behaard of dicht behaard zijn.
  • Je kan alles wel proberen te beschrijven, maar vaak komt de determinatie neer op habitus. Veel gezien hebben is belangrijker dan 1000 boeken bij je hebben.

Referenties:
  • The Vegetative Key to the British Flora
  • New Flora of the British Isles
Tekst: Niels Eimers (2018).
« Laatst bewerkt op: maart 31, 2019, 22:22:55 pm door nielseimers »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Veronica - Blauwe waterereprijs & Rode waterereprijs
« Reactie #79 Gepost op: januari 03, 2018, 12:21:00 pm »

Blauwe waterereprijs & Rode waterereprijs:
Bloemkleur is GEEN betrouwbaar kenmerk om de twee soorten te onderscheiden. Er is al jarenlang discussie over welke kenmerken nu echt betrouwbaar zijn. Wellicht is het het beste om gewoon alle kenmerken te controleren en op basis van aantal overeenkomsten een conclusie te trekken.

Blauwe waterereprijsRode waterereprijs
BloemkleurLichtpaars tot blauw met paarse lijntjesLichtroze met donkerroze lijntjes
VruchtsteelScherpe hoek (<45 graden) met stengelStompe hoek (>45 graden) met stengel
Stengelbladen<4 x zo lang als breed (15-30 mm breed)>4 x zo lang als breed (6-15 mm breed)
Bloemsteel en vruchtNiet beklierdBeklierd
VruchtIets langer dan breedEven lang als breed
BloemsteelMeestal langer dan schutbladMeestal korter dan schutblad
Vruchtsteel?Meestal langer dan schutblad

Opmerkingen:
  • Er schijnt nog een onvruchtbare kruising (Veronica x lackschewitzii) voor te komen die het meest op Blauwe ereprijs lijkt. De kruising zou herkenbaar zijn aan de steeds doorgroeiende bloemtrossen (wat moet je anders als je geen energie in vruchten kan steken).
  • Binnen dit aggregaat valt ook nog Veronica anagalloides die wij in Nederland niet onderscheiden (of nog niet gevonden hebben). De soort lijkt sterk op Rode ereprijs, maar heeft nog smaller blad (tot 6 mm), langwerpigere vruchten die buiten de kelk steken, een kortere stijl (0,8-1,1 mm t.o.v. 1,5-2,5 mm) en schutbladen die korter zijn dan de vruchtsteel.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2018).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:13:33 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Crocus - Geelbloemige Krokussen:
« Reactie #80 Gepost op: januari 07, 2018, 22:13:13 pm »

Geelbloemige Krokussen:
In Heukels' Flora staan enkel Gele krokus (Crocus x stellaris) en Vroege krokus (Crocus chrysanthus) opgenomen als geelbloemige krokus soorten. De meeste waarnemingen die we doen, behoren inderdaad tot die twee soorten, maar zonder de andere soorten in overweging te nemen, is het op naam brengen hoogst onbetrouwbaar. Uit het combineren van literatuur uit onze buurlanden, blijkt dat we acht taxa kunnen verwachten. Determinatie wordt enorm bemoeilijks door cultivars (zo kan Vroege krokus licht geel, donker geel en wit zijn). Helaas biedt geen van de determinatieboeken het volledige scala aan soorten aan. Bij dezen een eerste poging om hier een Nederlandstalige determinatiesleutel voor te maken. Belangrijk: Zonder foto van de bol en van de binnenzijde van de bloem, zijn de krokussen niet op naam te brengen.

1a. Stijl met 6-15 zijtakken. Crocus olivieri
1b. Stijl met met 3 zijtakken. 2.
2a. Bol (aan einde van de bloei) met 10-20 bladen, bloemdekbladen aan buitenzijde met zwart. Crocus korolkowii
2b. Bol (aan einde van de bloei) met 2-9 bladen, bloemdekbladen aan buitenzijde geel of geel met bruin. 3.
3a. Bloemkleur lichtgeel. Crocus chrysanthus
3b. Bloemkleur donkergeel. 4.
4a. Bladen 2-4 mm breed, soms pluizig, helmknoppen pijlvormig (onderaan het breedst). Crocus flavus & Crocus x stellaris
4b. Bladen 0,5-2 mm breed, meestal grijsgroen, helmknoppen altijd lijnvormig (onderaan nauwelijks breder). 5.
5a. Bloemdekbladen aan buitenzijde volledig geeloranje. Crocus ancyrensis
5b. Bloemdekbladen aan buitenzijde geel met bruin. 6.
6a. Bol met netvormig structuur. Crocus angustifolius
6b. Bol glad. Crocus chrysanthus

Opmerkingen:
  • Het uitgraven van de knol is de enige manier om met zekerheid over de determinatie te krijgen.
  • Enkele aanvullende kenmerken zijn in deze sleutel niet benoemd, omdat dit niet dichotoom weer te geven is. Ik hoop deze dichotome sleutel om te zetten naar tabelvorm.
  • Hoe Crocus flavus en Crocus x stellaris verschillen is mij onduidelijk.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2018).
« Laatst bewerkt op: februari 16, 2019, 11:21:17 am door nielseimers »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Sedum - S. kamtschaticum, S. hybridum & S. aizoon
« Reactie #81 Gepost op: januari 12, 2018, 10:45:16 am »

Sedum kamtschaticum, Sedum hybridum & Sedum aizoon:
Deze groep kenmerkt zich door de gele bloemen, de langwerpige, vlakke stengelbladen en de relatief grote planten. Het onderscheid tussen de drie taxa is echter zeer onduidelijk. In veel literatuur worden slechts twee soorten genoemd en verschillende bronnen geven soms tegenstrijdige informatie. Daarnaast is niet uitgesloten dat er kruisingen tussen deze drie taxa aanwezig zijn. Uit de verschillende forum topics op waarneming.nl (zie referenties) is de conclusie gekomen dat in veel gevallen de determinatie hoogst onbetrouwbaar is.

Sedum kamtschaticumSedum hybridumSedum aizoon
GroeiwijzeLiggend tot opstijgendLiggend tot opstijgendErect
BladvormLangwerpig-eirond tot spatelvormig (vrij smal)Langwerpig-eirond tot spatelvormig (iets breder)Langwerpig-eirond tot langwerpig (vrij breed)
Bladafmetingen3-5 x 1-1,2 cm2,5 x 1,2 cm5-8 x 2-3 cm
StengelsOnvertaktVertaktOnvertakt
DeelvruchtenSchuin omhoog tot uiteindelijk meer horizontaalHorizontaalSchuin omhoog tot uiteindelijk meer horizontaal
StengelbladenTegenoverstaand of verspreidVerspreidMeestal verspreid
OverwinterenNiet overwinterend, nieuwe, korte scheuten vormendOverwinterend, met lange bebladerde scheuten?

Opmerkingen:
  • Deze groep wordt ook wel in het geslacht Phedimus gestopt, maar de huidige opvatting is dat Sedum correct is.
  • Volgens The Plant List is Sedum hybridum synoniem voor Sedum stoloniferum n.a.v. een publicatie uit 1822, maar S. stoloniferum vormt lange uitlopers en heeft roze bloemen. Deze informatie is mogelijk dus onjuist.
  • Sedum kamtschaticum subsp. middendorffianum heeft oranje helmknoppen en verspreide stengelbladen. Sedum kamtschaticum subsp. ellacombianum heeft gele helmknoppen en verspreide of tegenoverstaande stengelbladen.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2018).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 01:07:51 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Geum - Nagelkruid
« Reactie #82 Gepost op: januari 23, 2018, 20:49:31 pm »

Geum - Nagelkruid:
Het onderscheid tussen Geel nagelkruid en Groot nagelkruid kan erg lastig zijn en meer soorten en kruisingen maken dit niet gemakkelijker. Fotografeer altijd de rozetbladen (grondstandige bladen).

  • 1a. Rozetbladen met diep ingesneden eindblad (duidelijk drielobbig), eindblad met wigvormige bladvoet. 2.
  • 1b. Rozetbladen met ondiep ingesneden eindblad (onduidelijk drielobbig), eindblad met hartvormige bladvoet.  3.
  • 2a. Rozetbladen meestal met drie grotere deelblaadjes, hoofdjes met minder dan 100 vruchtjes, vruchtsnavel kaal. Geum urbanum
  • 2b. Rozetbladen geveerd (>3 grotere deelblaadjes), hoofdjes met meer dan 150 vruchtjes, vruchtsnavel met lange haren. Geum aleppicum
  • 3a. Bloembodem met geelbruine, lange (2-3 mm) haren, bloemsteel dichtfluweelachtig tot donzig behaard. Geum japonicum
  • 3b. Bloembodem met witte, korte (<1 mm) haren, bloemsteel met enkele borstelharen. Geum macrophyllum

Opmerkingen:
  • Geum staat bekend om haar hybriden, wat determinatie bemoeilijkt. De kruising tussen Geel nagelkruid en Groot nagelkruid (Geum x convallis) wordt in Nederland en België nog niet onderscheiden, maar is zeer waarschijnlijk aanwezig. De kruising is volledig steriel.
  • Aangenomen wordt dat Knikkend nagelkruid (Geum rivale) enkel met Geel nagelkruid kruist (Geum x intermedium), maar kruising met Groot nagelkruid is niet uitgesloten.
  • Geel nagelkruid kan tijdens de bloei al licht teruggeslagen kelkbladen hebben, gebruik dit kenmerk altijd in combinatie met de bladkenmerken.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2018).
« Laatst bewerkt op: april 19, 2019, 14:36:36 pm door nielseimers »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Sedum - S. hispanicum, S. lydium & S. pallidum
« Reactie #83 Gepost op: februari 11, 2018, 12:38:44 pm »

Sedum hispanicum, Sedum lydium & Sedum pallidum:
Dit drietal soorten is niet inheems in Nederland. Ze worden als sierplant gebruikt en worden met enige regelmaat verwilderd aangetroffen. Ze onderscheiden zich van de overige Sedum soorten o.a. door hun blauwgroene, doffe bladkleur. In vegetatief stadium zijn deze soorten niet met zekerheid op naam te brengen. Erg compacte vegetatieve scheuten duiden op Sedum lydium en Sedum pallidum, maar bij minder compacte vegetatieve scheuten, maken alle drie de soorten kans.

Sedum hispanicumSedum lydiumSedum pallidum
Aantal kroonbladen5-9 (meestal 6)55
Beharing bloeiwijzeBeperkt beklierd, slanke klierharenKaalSterk beklierd, stevige klierharen
Middenstreep kroonbadenLichtrozeRoze tot roodRoze tot rood
Lengte kroonbladen3,5-6 mm2-4 mm (meestal 3)4-5 mm
BladkleurBlauwgroenGroen of blauwgroenBlauwgroen
BloeiwijzeWijdvertaktCompact (1-2 cm breed)Wijd vertakt
Meerjarigheidéén- tot meerjarig, weinig steriele scheutenMeerjarig, veel steriele scheutenMeerjarig, veel steriele scheuten

Opmerkingen:
  • In vegetatief stadium zijn de drie soorten niet met zekerheid op naam te brengen. Sedum lydium en Sedum pallidum hebben (buiten de bloeiperiode) vaak vrij compacte, vegetatieve scheuten. Tijdens de bloeiperiode, zijn de vegetatieve scheuten een stuk minder compact en daarmee niet van Sedum hispanicum te onderscheiden.
  • De aanwezigheid van klieren is een erg belangrijk kenmerk, maak dus een scherpe foto van dichtbij.
  • Dik vetkruid heeft ook blauwgroen blad, maar heeft veel dikker blad.
  • Sedum hispanicum lijkt bij verre de meest algemene soort te zijn van dit trio.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2018).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 01:08:13 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Lotus: Moeras-, Gewone, Rechte en Smalle rolklaver
« Reactie #84 Gepost op: februari 13, 2018, 11:43:40 am »

Lotus: Moeras-, Gewone, Rechte en Smalle rolklaver:
In het veld kunnen Rolklavers soms al lastig op naam te brengen, maar op basis van foto's kan het helemaal lastig zijn! Vaak zie je slechts een deel van de kenmerken en kan je met een dichotome determinatiesleutel niet uit de voeten. Bij dezen een overzicht van alle diagnostische kenmerken.

MoerasrolklaverGewone rolklaverRechte rolklaverSmalle rolklaver
GroeiwijzeKruipend of klimmendKruipend of klimmendRechtopstaandKruipend of klimmend
WortelsOndergrondse uitlopersPenwortelPenwortelPenwortel
Aantal bloemen(1-)5-12(1-)3-85-81-4(-6)
BloemkleurGeel, in knop vaak roodGeel, in knop vaak roodLichtgeel, in knop zelden roodGeel, in knop vaak rood
Bloemlengte10-18 mm6-16 mmOngeveer 14 mm7-12 mm
Zijnerven (onderzijde blad)Duidelijk zichtbaarOnduidelijkOnduidelijkOnduidelijk
Beharing langs bladrandLange harenKaal of veel kortere harenMeestal kaalMeestal kaal
Beharing op bladKaalKaal of behaardMeestal kaalMeestal kaal
Kelktanden in knopStervormig uitstaandAanliggendAanliggendAanliggend
Bovenste twee kelktandenMet scherpe insnijdingMet ronde insnijdingMet ronde insnijdingMet ronde insnijding
Beharing kelktandenMeestal veel, lange harenMeestal weinig, korte harenMeestal weinig, korte harenMeestal weinig, korte haren
StengelVaak hol, gestreeptGevuld, niet gestreeptHol, niet gestreeptGevuld, niet gestreept
Bovenste stengelbladenMax 3 x lang als breedMax 3 x lang als breedMax 3-4 x lang als breed5-8 x zo lang als breed
KelktandenOngeveer gelijkMeestal langer dan kelkbuis, variabelMeestal langer dan kelkbuis, variabelKorter dan kelkbuis
Bovenrand kielMet vrij scherpe knikGeleidelijk gebogen??

Opmerkingen:
  • Gewone rolklaver kent een kale ondersoort (subsp. corniculatus) en een behaarde ondersoort (subsp. hirsutus).
  • Overige soorten kunnen als adventief gevonden worden: Lotus maculatus (deelblaadjes zeer smal), Lotus maritimus (alleenstaande, lichtgele bloemen), Lotus tetragonolobus (alleenstaande, rode bloemen), Lotus alpinus (bloeiwijze 1-3 bloemig, kiel paars) en Lotus subbiflorus (zeer sterk behaard).
  • Controleer bij het hol of gevuld zijn van de stengel een dik stuk stengel.

Referenties:
  • Rothmaler
  • New Flora of the British Isles
  • Blumen in Schwaben
  • Heukels' Flora (23e druk, 2005)
  • Flora van België, het Groothertogdom Luxemburg, Noord-Frankrijk en de aangrenzende gebieden (Pteridofyten en spermatofyten) Derde druk, ongewijzigde herdruk (2012)
Tekst: Niels Eimers (2018).
« Laatst bewerkt op: januari 30, 2019, 20:15:22 pm door Nathalie De Somer »
Gelogd

dirder

  • Member
  • Offline Offline
  • Berichten: 1288
Prunus - Kerspruim vs. Sleedoorn
« Reactie #85 Gepost op: april 08, 2018, 12:39:45 pm »

Kerspruim (Prunus cerasifera) versus Sleedoorn (Prunus spinosa) en ook nog Pruim (Prunus domestica) tijdens de bloeitijd. Opgelet, onderstaande enkel van toepassing voor 'groene' Kerspruimen (maar de rest heeft bloemen met minstens roze tint en schietend blad is paarsbruin).


Zoals gebruikelijk bij houtige gewassen dienen meerdere bloemen aan meerdere takken bekeken te worden en dient er erg goed opgelet te worden bij wortelopslag, jonge planten (eventueel heropschietend na kap) etc.. Dergelijk spul is te herkennen aan het groot aantal doornen. Zo ligt bij jonge wortelopslag van Pruim en bij jonge exemplaren van Kerspruim het aantal meeldraden per bloem doorgaans iets lager. Let ook op voor aangesneden bomen/struiken. Met name Sleedoorn wordt vaak geraakt door klepelmaaiers etc. en kan daarna (gedeeltelijk) erg afwijkend zijn (grotere kroonbladen, groter aantal meeldraden per bloem).

Het goede nieuws: het is doorgaans zeer goed te doen. Wat vooral een probleem is: mensen geloven blindelings wat ze in de flora lezen, en blindelings mag je hier wel erg letterlijk nemen (sommige mensen geloven werkelijk alles, als het maar in een boek staat). Houtige gewassen zijn zeer slecht beschreven in de flora's. Hoe dat precies komt, weet ik niet.

Opletten voor dubbele bloemen, deze tellen niet mee voor determinatie: komen vaak voor bij alle drie de soorten, zijn dan te herkennen aan het wel érg groot aantal meeldraden, twee stijlen en groot aantal kelkslippen (7 en meer, 5 of 6 bij normale bloemen).
Controleer voldoende bloemen verspreid. Gebruik vergrootglas of loupe.


1. Kelkslippen aan de binnenkant (bovenzijde) duidelijk behaard, niet enkel ter hoogte van de keel van de bloem --> Prunus domestica. Erg variabele soort. Doorgaans hoog aantal meeldraden (vaak 25 en meer per bloem). Bloemen (kroonbladen) ook groter dan bij Kerspruim en Sleedoorn. Weinig kans op verwarring met Kerspruim, begint slechts te bloeien als Kerspruim uitgebloeid raakt. Weinig kans op verwarring met Sleedoorn: duidelijk grotere bloemen. Bij een zeer beperkt aantal Prunus domestica is de binnenkant van de kelk glad. Indien bloemstelen dan vaak over de gehele lengte behaard zijn heb je zeker geen Kerspruim en als er wimperharen te vinden zijn over de hele rand van de kelkslippen zeker geen Sleedoorn.
2. Kelkslippen aan de binnenkant (bovenzijde) kaal  (op eventueel wat beharing in de keel van de bloem na) --> cerasifera + spinosa.

Kerspruim --> Kelkslippen met 11 tot 20 (of zelfs nog meer) tanden per zijde (dus 22 - 41 in totaal) en kelkslippen vrij snel teruggeslagen, uiteindelijk helemaal tot tegen de bloembeker, zie bijvoorbeeld https://waarnemingen.be/foto/view/16201344, https://waarnemingen.be/foto/view/16198630 , https://waarnemingen.be/foto/view/16238653 . Veel bloemen met 24 en meer meeldraden.
Sleedoorn --> Kelkslippen met 0 tot 9 tanden per zijde (dus 0 - 19 in totaal), rechtsopstaand tot teruggeslagen maar nooit helemaal tot op de bloembeker teruggeslagen. Bloemen meestal met maximaal 23 meeldraden (kan evenwel meer zijn bij sterk groeiende exemplaren) . 

Bij een zeer beperkt aantal Kerspruimen is de rand van de kelkslippen ongetand, mogelijks zijn dat hybriden van variëteiten met paarsbruin blad (of exemplaren met paarsbruin blad die hun kleur om één of andere reden verloren).

Bij alledrie de soorten kunnen er klieren op de top van de tanden van de kelkslippen zitten, het vaakst bij Kerspruim minst vaak bij Sleedoorn. Bij Kerspruim hebben de kelkslippen vaak een roze rand, bij Sleedoorn af en toe en bij Pruim bij mijn weten nooit. Kelkslippen van Kerspruim zijn nooit bewimperd, soms bewimperd aan de basis bij Sleedoorn en niet zelden over de hele rand bewimperd bij Pruim.
Bij Kerspruim zijn eenjarige twijgen bijna altijd glad, maar dit kan ook bij Sleedoorn en Pruim (subsp. domestica) het geval zijn. Beharing op de twijgen is vaak zéér kort en dan heb je minstens 10 x vergroting nodig. 

Minder bruikbaar als kenmerk maar soms vernoemd: Vorm van de kelkslippen: met brede ronde top bij Kerspruim, meer driehoekig bij Sleedoorn. Evenwel is bij beide soorten de vorm van de kelkslippen erg variabel en er is overlap.

Te vermijden: al dan niet overlappende kroonbladen, grootte van de bloemen (behalve voor Pruim relevant), lengte van de bloemstelen (wegens te veel variatie).

Futiel: de befaamde groene twijgen van het vorige jaar bij Kerspruim. Absoluut onnodig tijdens de bloei. Bovendien zijn de twijgen bij Kerspruimen die echt veel zonlicht vangen gewoon bruin.



De mythes: aantal bloemen per knop. Werkt goed om pruimen van kersen te onderscheiden (max. twee bij pruimen, meer dan twee bij kersen), maar twee bloemen per knop is niet ongewoon zowel bij Kerspruim als bij Sleedoorn (is inderdaad wel couranter bij Pruim, maar zeker niet diagnostisch).
Doornen: een uiterst hardnekkige mythe. Niet uit te roeien en vaak de oorsprong van verkeerde determinaties. Doornen wijzen eerder op de sterkte van de groei, dus doornen zie je bij wortelopslag, jonge exemplaren, terug opschieten na kap etc. en dat bij alle pruimen. Kortom, doornen hebben nul komma nul waarde voor het determineren van pruimen.
Beharing van de bloemsteel, ook een zéér hardnekkige mythe. Bloemstelen behaard bij een deel van de Sleedoornen, onbehaard bij een deel van de Prunus domestica (onbehaard bij Kerspruim alhoewel soms zeer beperkte beharing aan de basis bij zeer sterk groeiende scheuten ).
Ook iets dat je vaak leest maar niet klopt: helmknoppen van Sleedoorn zouden zogezegd oranje moeten zijn.
Wordt ook vaak gebruikt in determinatiesleutels maar heeft nul waarde: moment van schieten van het blad. Varieert van exemplaar tot exemplaar is nauwelijks soortafhankelijk.

Overigens bestaan er ook hybriden tussen Kerspruim en Sleedoorn. Die zullen in de toekomst ook algemener worden: Kerspruim neemt snel toe. Verdachte exemplaren een jaar rond opvolgen is dan de boodschap (maar dat doet toch niemand). (Vermeende) Prunus x fruticans  staat vaak in aangeplante heggen, waar je ook erg vreemde Sleedoornen kunt aantreffen (dit fenomeen is in heel Europa gekend).

Na de bloei verdwijnen die pruimen zeer snel in de anonimiteit, maar tijdens de vruchttijd duikt Kerspruim niet zelden plots op als 'Kroosjes' (Kroos (meervoud: krozen) is een volksnaam voor Kerspruim in Nederland). Pruim heeft een groter, ietwat lederig blad. De aders van derde orde puilen op de bladonderzijde over hun gehele lengte uit, bij Kerspruim enkel aan het begin en het einde en zijn die daartussen verzonken in het blad.
« Laatst bewerkt op: april 16, 2019, 19:39:17 pm door dirder »
Gelogd
Groeten, Dirk Derdeyn.

dirder

  • Member
  • Offline Offline
  • Berichten: 1288
Brassica - Raapzaad & Koolzaad
« Reactie #86 Gepost op: mei 11, 2018, 13:17:07 pm »

Raapzaad & Koolzaad:
Raapzaad en Koolzaad vormen een berucht duo. Raapzaad blijkt aanzienlijk algemener te zijn dan Koolzaad, maar ze zijn niet altijd even gemakkelijk te onderscheiden.

KoolzaadRaapzaad
BloemenNiet boven knoppen uitstekendBovenste bloemen boven knoppen uitstekend
BladvoetOndiep stengelomvattend (nooit sluitend)Diep stengelomvattend (vaak sluitend)
BladkleurGehele plant blauwgroenAlleen bovenste deel blauwgroen, soms geheel groen
Snavel8-15 mm lang, 15% van totale vruchtlengte15-20 mm lang, 25% van totale vruchtlengte

Opmerkingen:
  • Uiteindelijk raakt ook Koolzaad uitgebloeid en van het kenmerk "Open bloemen niet boven de knoppen uitstekend" is dan uiteindelijk geen sprake meer.
  • Voorts kunnen bladeren in het midden van de plant bij Koolzaad wel degelijk een erg sterk stengelomvattende bladvoet hebben.
  • Vruchtkenmerken zijn pas bruikbaar wanneer deze volledig volgroeid zijn.

Referenties:
Tekst: Dirk Derdeyn (2018) met aanvullingen van Niels Eimers.
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:50:59 am door Nathalie De Somer »
Gelogd
Groeten, Dirk Derdeyn.

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Coronopus - Kleine varkenskers & Grove varkenskers
« Reactie #87 Gepost op: juni 10, 2018, 10:13:51 am »

Kleine varkenskers vs. Grove varkenskers:
In bloei- en vruchtstadium zijn Kleine varkenskers (Coronopus dydimus) en Grove varkenskers (Coronopus squamatus) vrij gemakkelijk te onderscheiden, maar vegetatief valt dit niet altijd mee. Er is grote overlap in bladvorm tussen de twee soorten, wat het beschrijven er van niet gemakkelijk maakt.

Kleine varkenskersGrove varkenskers
BloemsteelLanger dan bloemenKorter dan bloemen
Vruchtvorm2-3 mm lang, aan de top ingesneden1.5 mm lang, aan de top afgerond tot toegespitst
VruchtwandMet het blote oog glad, met loepje licht geplooidZeer ruw door getande plooien
KroonbladenRoomwit, tot 0.5 mm, iets korter dan kelk of ontbrekendWit, 1-1.5 mm, iets langer dan kelk
GeurSterk naar Tuinkers ruikend en smakendGeen geur?
BladsteelMet groeve, met 1(-3) vaatbundelsZonder groeve, met 3 vaatbundels
BladMeestal zonder lange eindlob, 2e orde meestal kortMeestal met lange eindlob, 2e orde meestal lang
Beharing aan top van bladlobbenAanwezig (loep)Afwezig
BladkleurLichtgroen tot blauwgroenBlauwgroen tot lichtgroen

Opmerkingen:
  • De vegetatieve rozetten van o.a. Akkerkers, Steenkruidkers, Soliva pterosperma en Cotula australis kunnen ook sterk gelijken op Varkenskers.

Referenties:
  • Heukels' Flora (23e druk, 2005)
  • The Vegetative Key to the British Flora
Tekst: Niels Eimers (2017).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 01:31:46 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Persicaria
« Reactie #88 Gepost op: juni 10, 2018, 10:33:10 am »

Persicaria:
Soorten uit het geslacht Persicaria zijn in Nederland zeer algemeen, maar kunnen (vooral vegetatief) erg lastig op naam te brengen zijn. Fotografeer altijd (ook bij bloei) de aanwezigheid van beharing bovenop de tuitjes (stengelomvattende, vliezige steunblaadjes, direct boven de bladsteelaanhechting). Zoek een vers, gaaf tuitje, want als ze oud zijn, gaan ze rafelen en is beharing lastig te fotograferen. Fotografeer ook altijd de aan/afwezigheid van klierputjes aan de onderzijde van het blad. Kenmerken als bloemkleur en de aan/afwezigheid van een zwarte vlek op het blad zijn niet betrouwbaar. Samenvattend: wie Persicaria zegt, zegt ook tuitje!

PerzikkruidBeklierde duizendknoopZachte duizendknoopKleine duizendknoopWaterpeperVeenwortel (landvorm)
BloeiwijzeCompact, meestal roze, soms bleekgroen of witCompact, meestal bleekgroen, soms roze of witLos, roze of witLos, wit of rozeLos, roze of witCompact, altijd roze
Beharing bovenop tuitjeVeel (tot 2 mm)Afwezig tot zeer kort (0.2 mm)Veel (1-4 mm)Veel (2-3 mm)Weinig (1-2 mm)Veel (lang)
Beharing op oppervlak van tuitjeAanwezigAfwezigAanwezigAanwezigAfwezigAanwezig
Onderzijde bladSpaarzaam behaardMeestal kaal met klierputjes, soms behaardKaalKaalKaalBehaard
BladvoetWigvormigWigvormigWigvormigPlotseling afgerondWigvormigHartvormig tot afgerond
BladBreed, glimmend Breed, dofBreed, dofSmal, glimmendBreed, glimmendBreed, dof
Zwarte vlekAanwezig, zwak aanwezig of afwezigAanwezig, zwak aanwezig of afwezigZwak aanwezig of afwezigAfwezigAfwezigZwak aanwezig of afwezig

Opmerkingen:
  • Zoek een vers, gaafrandig tuitje voor het fotograferen van de beharing.
  • Buig de stengel op de plek van het tuitje, dan komt het tuitje los van de stengel en kan je de beharing goed zien.
  • Aan/afwezigheid van de zwarte vlek op het blad is geen betrouwbaar kenmerk!
  • Kleur van de bloeiwijze is geen betrouwbaar kenmerk!
  • De bloeiwijze kan wit, lichtroze, donkerroze of bleekgroen zijn. De bloemen zijn vrijwel altijd wit.
  • Er zijn meer Persicaria soorten, maar deze zijn gemakkelijk te onderscheiden en zijn daarom hier niet opgenomen.
  • Persicaria soorten zijn zeer variabel en kennen vele ondersoorten en variëteiten. Vooral Beklierde duizendknoop is erg complex!
  • Waterpeper smaakt erg scherp. Wanneer het blad niet scherp smaakt, kan het echter nog steeds Waterpeper zijn.
  • Waterpeper heeft vaak een golvende bladrand.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2018) met aanvullingen van Willemien Troelstra.
« Laatst bewerkt op: juni 13, 2018, 21:06:02 pm door nielseimers »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 1778
Viola - Driekleurig viooltje, Akkerviooltje en kruising
« Reactie #89 Gepost op: juni 24, 2018, 15:32:40 pm »

Driekleurig viooltje, Akkerviooltje en hun kruising:
Viooltjes zijn bekend om hun kruisingen en kunnen uiterst lastig op naam te brengen zijn. Er komen geregeld waarnemingen binnen van de kruising tussen Driekleurig viooltje en Akkerviooltje, maar de diagnostische kenmerken zijn vaak slecht zichtbaar. Ook Tuinviooltjes kunnen enorm op Driekleurig viooltje lijken en hier verder mee kruisen. In veel gevallen is het daarmee ondoenlijk om vast te stellen met welke soort je te maken hebt, maar met onderstaande kenmerken op de foto, kunnen we met iets meer waarschijnlijkheid het taxon vaststellen. Probeer altijd de verticale lengte van de bloem op te meten.

Driekleurig viooltjeViola x contemptaAkkerviooltje
BloemPlatPlat tot licht komvormigKomvormig
Bovenste kroonbladenDuidelijk langer dan bovenste kelkbladenGelijk in lengte met bovenste kelkbladenKleiner dan bovenste kelkbladen
BloemkleurBlauwpaars met geelCrèmegeel met blauwpaarsCrèmegeel, soms met blauwpaars
Verticale lengte bloem18-22 mmIntermediair, maar meer als Akkerviooltje8-12 mm
Boog van de bloemsteelNiet opvallend grijsblauwOnduidelijk grijsblauwGrijsblauw

Opmerkingen:
  • Kleinbloemige Tuinviooltjes kunnen sterk op Driekleurig viooltje lijken. Tuinviooltjes zijn ontstaan uit kruisingen tussen Viola tricolor, Viola lutea en Viola altaica. Tuinviooltjes hebben echter over het algemeen net wat grotere kroonbladen, dus als de bloem (verticaal meten) meer dan 22 mm is, is de kans op een zuiver Driekleurig viooltje klein.
  • Akkerviooltje waarbij de top van de bovenste kroonbladen paars is, behoren tot Viola arvensis ssp. megalantha. Deze ondersoort heeft ook iets grotere en vlakkere bloemen.
  • Driekleurig viooltje met gele en witte kroonbladen wordt Viola tricolor subsp. subalpina genoemd. Deze ondersoort komt voor op bergen en wordt hier dus niet verwacht.
  • Driekleurig viooltje in de duinen wordt Duinviooltje (Viola tricolor subsp. curtisii of subsp. maritima) genoemd. Deze vormt lange uitlopers, is lichter paars van kleur en heeft minder geel in de bloemen.
  • Driekleurig viooltje die volledig paars van kleur zijn, worden Viola tricolor var. polychroma genoemd.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2018).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:12:28 am door Nathalie De Somer »
Gelogd
Pagina's: 1 2 [3] 4 5   Omhoog
 

Pagina opgebouwd in 0.044 seconden met 20 queries.