Geavanceerd zoeken  

Nieuws:

Pagina's: 1 2 [3] 4 5   Omlaag

Auteur Topic: Lastige soortgroepen & veelgemaakte fouten  (gelezen 34716 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Myosotis - Moeras, Zomp- en Weidevergeet-mij-nietje
« Reactie #60 Gepost op: september 14, 2017, 11:44:34 am »

Moeras, Zomp- en Weidevergeet-mij-nietje:
Met enkel een foto van de gehele plant is de soort vaak niet vast te stellen. Probeer onderstaande diagnostische kenmerken zo goed mogelijk te fotograferen. In Heukels' Flora staat overigens een fout (zie opmerkingen).

Zompvergeet-mij-nietjeMoerasvergeet-mij-nietjeWeidevergeet-mij-nietje
Wetenschappelijke naamMyosotis laxaMyosotis scorpiodes subsp. scorpiodesMyosotis scorpiodes subsp. nemorosa
Diameter bloem2-5 mm4-8 mm4-5(-6) mm
Kelk tijdens vruchttijdTot de helft ingesneden1/5e tot 2/5e ingesneden1/5e tot 2/5e ingesneden
Schutbladen onderaan bloeiwijzes1 of meerAfwezigAfwezig
Stijl van net uitgebloeide bloemen1-1,5 mm1,6-2,8 mm1,6-2,8 mm
StengelRolrondRolrond tot stompkantig, meestal matScherpkantig, glanzend
StengelbeharingAanliggend, naar de top gericht, later kaalAfstaand en aanliggend, naar de top gericht, later kaalOnderaan teruggeslagen, later kaal
Bladtop onderste stengelbladenAltijd stompSpits of stompSpits
Beharing onderop onderste stengelbladenAanliggende, naar de bladtop gerichte harenAanliggende, naar de bladtop gerichte harenNiet aanliggende, naar de bladvoet gerichte haren
UitlopersNooit aanwezigLater in het seizoen meestal aanwezigLater in het seizoen meestal aanwezig

Opmerkingen:
  • In Heukels' Flora wordt de aan/afwezigheid van schutbladen onderaan bloeiwijzes verkeerd! Bij ZompVGMN zijn deze AANwezig, bij MoerasVGMN zijn deze AFwezig.
  • Weidevergeet-mij-nietje staat op drogere (grazige) plaatsen op wat rijkere (lemige / kalkrijke) grond, de naam verraadt het wat. Moeras- en Zompvergeet-mij-nietje zijn van natte plaatsen, in oevers en andere drassige terreinen op voedselarmere (niet alleen) plaatsen.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2017) met toevoegingen van Rutger Barendse.
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:30:19 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Euphorbia - Liggende wolfsmelk soorten
« Reactie #61 Gepost op: september 18, 2017, 21:30:18 pm »

Liggende wolfsmelk soorten
Mogelijk hebben we een stuk meer taxa in Nederland dan voorheen aangenomen werd, des te meer reden om hier wat intensiever naar te kijken. In België en Duitsland zijn onderstaande soorten reeds gevonden. De huidige opvatting is dat deze groep aan liggende Wolfsmelk soorten tot het geslacht Chamaesyce behoort. Enkele soorten zijn direct op habitus te onderscheiden (zie opmerkingen), maar andere soorten zijn een stuk lastiger te onderscheiden.

Determinatiesleutel:
  • 1a. Plant liggend tot opstijgend, blad 1,5-3 cm lang.   Chamaesyce nutans
  • 1b. Plant liggend, blad 0,3-1,3 cm lang.   2
  • 2a. Gehele plant kaal.   3
  • 2b. Plant behaard (stengel, blad en/of vruchten).   5
  • 3a. Blad gezaagd, rond tot eirond.   Chamaesyce humifusa
  • 3b. Blad gaafrandig, langwerpig-eirond.   4
  • 4a. Aan de onderzijde van de stengel bij de bladaanhechting met zwarte knobbels. Plant volledig kaal.   Chamaesyce serpens
  • 4b. Zonder knobbels. Plant met enkele, afstaande haren op de vlakken van de vruchten of volledig kaal.   Chamaesyce canescens
  • 5a. Vruchten kaal of op de vlakken met enkele afstaande haren. Zaden minstens 1,2 mm lang.   Chamaesyce canescens
  • 5b. Vruchten aangedrukt behaard of enkel op de ribben afstaand behaard. Zaden maximaal 1,1 m lang.   6
  • 6a. Blad meestal gevlekt. Vrucht aanliggend behaard, zowel op de vlakken als op de ribben.   Chamaesyce maculata
  • 6b. Blad altijd ongevlekt. Vruchte afstaand behaard, enkel op de ribben.   Chamaesyce prostrata

Ondersoorten Chamaesyce canescens:
  • 1a. Plant ruig behaard, witte "schijn"kroonbladen breed, bladen meer dan 10 mm lang, zwak gezaagd, bladtop stomp, zonder vlek.   Chamaesyce canescens subsp. massiliensis
  • 1b. Plant kaal of zwak behaard, witte "schijn"kroonbladen smal, bladen 3-7 mm lang, gaafrandig tot zwak gezaagd, bladtop vaak uitgerand, zonder of met kleine vlek.  Chamaesyce canescens subsp. canescens

Opmerkingen:
  • Andere soorten soorten uit dit geslacht die adventief gevonden zijn in o.a. Duitsland, zijn op basis van habitus gemakkelijk te onderscheiden. Dit zijn o.a. Chamaesyce peplis (sterk asymetrisch blad) en Chamaesyce polygonifolia (zeer langwerpig blad).
  • De ondersoorten van Chamaesyce canescens zijn taxonomisch onduidelijk.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2017).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:40:59 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Consolida - Ridderspoor
« Reactie #62 Gepost op: september 22, 2017, 11:18:22 am »

Ridderspoor - Consolida:
Consolida is een geslacht met in Nederland en België drie soorten. Wilde ridderspoor is een zéér zeldzame akkerplant. Valse en Oosterse ridderspoor zijn sporadisch verwilderende tuinplanten. Er worden veel fouten gemaakt in de determinatie, voornamelijk omdat men schutbladen en steelbladen met elkaar verwart. Schutbladen zijn in dit geval de STENGELbladen direct onder de aanhechting van een bloemsteel, STEELbladen zijn de blaadjes op de bloemsteel. Een andere reden voor foute determinaties, is het ontbreken van bijvoorbeeld vruchten of bloemen, waardoor bepaalde diagnostische kenmerken niet bekeken kunnen worden. In onderstaande tabel staat een zestal extra kenmerken genoemd, zodat determinatie alsnog mogelijk is.

Wilde ridderspoorValse ridderspoorOosterse ridderspoor
VruchtKaalDicht, aanliggend behaardDicht, aanliggend behaard
Zijdelings kroonbladenLanger dan breed, geleidelijk in punt versmaldEven lang als breed, plots in punt versmaldEven lang als breed, plots in punt versmald
Schutbladen onderste bloemen1-3 lijnvormige slippenGeveerdGeveerd
Lengte spoor12-25 mm13-18 mm(8-)10-12 mm
Lengte steelblaadjesKortKortLang
Plaatsing steelblaadjesVer van de voet van de bloem, voet niet bereikendVer van de voet van de bloem, voet niet bereikendDicht bij de voet van de bloem geplaatst, voet bereikend
Kleur zadenZwartZwartRoodbruin
Bloeiwijze5-8 bloemen8-20 bloemen8-20 bloemen
Overgang van vrucht naar snavelZeer geleidelijk versmaldGeleidelijk versmaldPlots versmald
Bloemsteel2-3 cm3-4 cm0,5-2 cm
BloemkleurLicht paars tot licht paarsblauwMeestal donker paarsblauwMeestal donker paars

Opmerkingen:
  • De schutbladen bij wilde ridderspoor kunnen uit 1-3 bladslippen bestaan, maar zijn nooit zo sterk veerdelig als bij Oosterse en valse ridderspoor.
  • Bloemkleur is geen betrouwbaar kenmerk, alle drie de soorten hebben een grote range aan kleuren en kleurtinten.
  • Schutblaadjes niet verwarren met steelblaadjes.
  • Een plant heeft vaak meerdere bloeiwijzes.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:55:45 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Centaurea - Centaurie
« Reactie #63 Gepost op: september 26, 2017, 10:53:56 am »

Centaurie - Centaurea:
Centauries vormen een zéér complexe groep met ondersoorten, complexen en kruisingen. Ondanks dat er slechts 5 à 6 taxons inheems zijn in Nederland en België, zijn er inmiddels 21 taxons aangetroffen. Als je alle ondersoorten, tuinplanten en ooit aangetroffen adventieven optelt, kan het daadwerkelijke aantal wel eens rond de 40 liggen! Onderstaande determinatiesleutel gaat uit van de aanwezigheid van bloemen, omdat bloemkleur en de vorm van de omwindselbladen essentieel zijn om de soort vast te stellen.

Determinatiesleutel tot de soorten:
  • 1a.   Bloemen geel.   2.
  • 1b.   Bloemen niet geel.   4.
  • 2a.   Omwindsel zonder stekels, bloemhoofdjes groot (diameter 4-8 cm).   Centaurea macrocephala
  • 2b.   Omwindsel met stekels, bloemhoofdjes klein (diameter 1-3 cm).   3.
  • 3a.   Stekels op omwindsel zonder zijstekels.   Centaurea solstitialis
  • 3b.   Stekels op omwindsel zonder zijstekels.   Centaurea melitensis
  • 4a.   Bloemen rood.   Centaurea calocephala
  • 4b.   Bloemen niet rood.   5.
  • 5a.   Bloemen blauw of blauwpaars.   6.
  • 5b.   Bloemen roze, lichtpaars of donkerpaars.   8.
  • 6a.   Bloemen blauw, bladen veerdelig en zeer smal.   Centaurea cyanus
  • 6b.   Bloemen paarsblauw, bladen ongedeeld en breed.   7.
  • 7a.   Franjes even lang als de zwarte zoom van het omwindselblad.   Centaurea montana
  • 7b.   Franjes twee keer zo lang als de zwarte zoom van het omwindselblad.   Centaurea triumfetti
  • 8a.   Omwinselbladen gestekeld.   9.
  • 8b.   Omwindselbladen ongestekeld.   10.
  • 9a.   Bladen veerdelig.   Centaurea calcitrapa
  • 9b.   Bladen ongedeeld.   Centaurea diffusa
  • 10a.   Bladen duidelijk veerdelig.   11.
  • 10b.   Bladen (meestal) ongedeeld.   13.
  • 11a.   Sierplant, randbloemen breed, blad alleen aan onderzijde grijsviltig.   Centaurea dealbata
  • 11b.   Wilde plant, randbloemen smal, blad niet grijsviltig of zowel aan bovenzijde als onderzijde grijsviltig.   12
  • 12a.   Bloemen donkerpaars, bloeiwijze weinig tot niet vertakt, bloemhoofdjes alleen of met enkelen, deelblaadjes groen en vrij breed.   Centaurea scabiosa
  • 12b.   Bloemen lichtpaars, bloeiwijze sterk vertakt, zeer veel bloemhoofdjes, deelblaadjes viltig en zeer smal.   Centaurea stoebe
  • 13a.   Omwindselbladen (zonder de franjes) lichtgroen met witte rand.   Centaurea diluta
  • 13b.   Omwindselbladen donkergroen, bruin of zwart.   14
  • 14a.   Franjes bij bovenste omwindselbladen vliezig vergroeid, bij onderste omwindselbladen niet vergroeid.   Centaurea x gerstlaueri
  • 14b.   Franjes bij alle omwindselbladen onvergroeid of bij alle omwindselbladen vergroeid.   Centaurea jacea complex

Vereenvoudigde determinatiesleutel voor het Centaurea jacea complex:
Centaurea jacea is een complex van complexen (no joke). Wij beschouwen de complexen van Centaurea jacea als ondersoorten: subsp. nigra, subsp. nigrescens, subsp. pratensis, subsp. jacea en subsp. phrygia. Frustrerend genoeg vormen deze vijf taxa elk weer een complex met soorten...
  • 1a.   Aanhangsel van de omwindselbladen met geveerde franjes.   Centaurea phrygia complex
  • 1b.   Aanhangsel van de omwindselbladen met niet-geveerde franjes.   2.
  • 2a.   Randstandige bloemen duidelijk langer dan de middelste bloemen.   3.
  • 2b.   Randstandige bloemen even lang als de middelste bloemen.   4.
  • 3a.   Aanhangsels van de omwindselbladen het onderste deel van het omwindsel (bloemhoofdje) niet volledig bedekkend.   Centaurea nigrescens complex
  • 3b.   Aanhangsels van de omwindselbladen het onderste deel van het omwindsel (bloemhoofdje) volledig bedekkend.   Centaurea jacea complex
  • 4a.   Nootjes met duidelijke pappusharen, omwindselbladen zwartbruin.   Centaurea nigra complex
  • 4b.   Nootjes zonder of met niet vergroeide pappus, omwindselbladen roodbruin.   Centaurea pratensis complex

Uitgebreide determinatiesleutel voor het Centaurea jacea complex:
Veel van deze (onder)soorten zijn nog niet gevonden of komen überhaupt niet voor in Nederland en België. Aangezien enkele van deze taxa geactiveerd zijn op waarnemingen.be, kan de rest niet genegeerd worden. Het is absoluut niet de bedoeling om al deze taxa te gaan onderscheiden, maar wanneer je dit wel wil doen, moet je in ieder geval weten hoe.
  • 1a.   Aanhangsel van de omwindselbladen met geveerde franjes.   2.
  • 1b.   Aanhangsel van de omwindselbladen met niet-geveerde franjes.   5.
  • 2a.   Omwindselbladen niet volledig bedekt door de franjes.   C. phrygia subsp. phrygia
  • 2b.   Omwindselbladen volledig bedekt door de franjes.   3.
  • 3a.   Omwindsel langer dan breed, middelste en bovenste stengelbladen met versmalde bladvoet.   C. phrygia subsp. stenolepis
  • 3b.   Omwindsel breder dan lang, middelste en bovenste stengelbladen met verbrede bladvoet.   4.
  • 4a.   Plant 10-40 cm hoog, onvertakt, middelste en bovenste stengelbladen eirond tot lancetvormig (4-8 keer zo lang als breed).   C. phrygia subsp. nervosa
  • 4b.   Plant 30-120 cm hoog, vertakt, middelste en bovenste stengelbladen eirond (2-4 keer zo lang als breed).   C. phrygia subsp. pseudophrygia
  • 5a.   Randstandige bloemen duidelijk langer dan de middelste bloemen.   6.
  • 5b.   Randstandige bloemen even lang als de middelste bloemen.   15.
  • 6a.   Aanhangsels van de omwindselbladen het onderste deel van het omwindsel (bloemhoofdje) niet volledig bedekkend.   7.
  • 6b.   Aanhangsels van de omwindselbladen het onderste deel van het omwindsel (bloemhoofdje) volledig bedekkend.   13.
  • 7a.   Omwindsel 12-18 mm breed, aanhangsel groter dan het omwindselblad en deze grotendeels bedekkend.   C. nigrescens subsp. transalpina
  • 7b.   Omwindsel 6-11 mm breed, aanhangsel kleiner dan het omwindselblad en deze nauwelijks bedekkend.   8.
  • 8a.   Bladeren viltig behaard.   9.
  • 8b.   Bladeren ruw behaard.   11.
  • 9a.   Omwindsel eivormig, bovenste bladeren lijnvormig.   C. nigrescens subsp. ramosa
  • 9b.   Omwindsel cilindrisch, bovenste bladeren eirond tot lancetvormig.   10.
  • 10a.   Aanhangsel van de omwindselbladen bruin, rond en teruggebogen.   C. nigrescens subsp. neapolitana
  • 10b.   Aanhangsel van de omwindselbladen zwart, driehoekig en rechtop.   C. nigrescens subsp. smolinensis
  • 11a.   Bovenste stengelbladen eirond, bij de voet verbreed.   C. nigrescens subsp. vochinensis
  • 11b.   Bovenste stengelbladen eirond tot lancetvormig, bij de voet versmald.   12.
  • 12a.   Omwindsel eirond, 6-7 mm breed, onderste bladen liervormig.   C. nigrescens subsp. pinnatifida
  • 12b.   Omwindsel cilindrisch, 10-11 mm breed, onderste bladen niet veerdelig.   C. nigrescens subsp. nigrescens
  • 13a.   Bladen kaal of zwak behaard, middelste stengelbladen breed lancetvormig.   C. jacea. subsp. jacea
  • 13b.   Bladen lichtviltig, bladen smal lancetvormig.   14.
  • 14a.   Bovenste bladen zeer smal (1-2 mm), onderste bladen meestal veerdelig.   C. jacea subsp. timbalii
  • 14b.   Bovenste bladen smal (3-4 mm), onderste bladen hoogstens iets getand.   C. jacea subsp. angustifolia
  • 15a.   Nootjes met duidelijke pappusharen, omwindselbladen zwartbruin.   16.
  • 15b.   Nootjes zonder of met niet vergroeide pappus, omwindselbladen roodbruin.   17.
  • 16a.   Middenvlak van het omwindselblad-aanhangsel smal driehoekig, langer dan de franjes.   C. nigra. subsp. nemoralis
  • 16b.   Middenvlak van het omwindselblad-aanhangsel eirond, even lang als de franjes.   C. nigra. subsp. nigra
  • 17a.   Middenvlak van het omwindselblad-aanhangsel smal eivormig tot lancetvormig, afstaand tot teruggebogen.   C. pratensis subsp. microptilon
  • 17b.   Middenvlak van het omwindselblad-aanhangsel breed driehoekig tot eivormig, aanliggend.   18.
  • 18a.   Bloeitijd juni t/m augustus, bladeren eirond tot tot ovaal.   C. pratensis subsp. thuillieri
  • 18b.   Bloeitijd augustus t/m oktober, bladeren lancetvormig.   C. pratensis subsp. decipiens

Opmerkingen:
  • Het is (mij) onduidelijk hoe Centaurea jacea subsp. debeauxii (onstaan uit kruising tussen C. jacea en C. nigra) en Centaurea jacea subsp. grandiflora zich onderscheiden.
  • Zomercentaurie (Centaurea solstitialis) een akkerplant die in Nederland en België uitgestorven is, maar is recent nog adventief gevonden in Gent (2011) en Antwerpen (2014).
  • Grote centaurie (Centaurea scabiosa) kent ook drie ondersoorten: subsp. scabiosa, subsp. sadleriana & subsp. alpestris
  • Rijncentaurie (Centaurea stoebe) kent ook twee ondersoorten: subsp. stoebe & subsp. australis
  • Zomercentaurie (Centaurea solstitialis) kent ook twee ondersoorten: subsp. adamii & subsp. solstitialis

Referenties:

Tekst: Niels Eimers (2017).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:53:33 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Ulmus - Iep
« Reactie #64 Gepost op: oktober 07, 2017, 15:13:20 pm »

Iep - Ulmus:
Iepen zijn tijdens vruchttijd soms al behoorlijk lastig op naam te krijgen, maar vegetatief al helemaal. Determinatie wordt bemoeilijkt door het grote aantal cultivars en kruisingen die aangeplant worden en gemakkelijk verwilderen.

Determinatiesleutel:
1a.   Bladlengte >7 cm (lengte x breedte >28).   2.
1b.   Bladlengte <7 cm (lengte x breedte <28).   6.
2a.   Bladen ruw aan bovenzijde, bladsteel meestal <3 mm (vaak door bladbasis bedekt), knoppen vaak met rode wimpers. (aanvullend: blad met >65 tanden per bladrand, met 12-18 paar zijdelingse nerven, twijgen nooit kurkvormend, knoppen donkerbruin)   3.
2b.   Bladen ruw  tot glad aan bovenzijde, bladsteel meestal >5 mm (zelden of slechts deels door bladbasis bedekt), knoppen wel of niet met wimpers.   4.
3a.   Blad breed omgekeerd eirond.   Ulmus glabra subsp. glabra
3b.   Blad smal omgekeerd eirond.   Ulmus glabra subsp. montana
4a.   Knoppen kastanjebruin, zonder wimpers, bladen met <60 tanden per zijde.   Ulmus laevis
4b.   Knoppen donkerbruin, met wimpers, bladen met 60-80 tanden per zijde.   5.
5a.   Bladsteel 8-11 mm, bladen 7-12 x 6 cm (2 keer zo lang als breed), bladtop spits tot toegespitst, bovenzijde dof donkergroen, met 12-18 paar zijdelingse nerven, twijgen nooit met kurkvorming.   Ulmus x vegeta
5b.   Bladsteel 5-8(-10) mm, bladen (5-)7-10 x 7 cm (<2 keer zo lang als breed), bladtop acuut tot spits, bovenzijde glimmend donkergroen, met 9-14 paar zijdelingse nerven, sommige twijgen met kurkvorming.   Ulmus x hollandica
6a.   Bladen ruw tot glad aan bovenzijde, knoppen 3-6 mm, bruinzwart of paarszwart.   7.
6b.   Bladen glad aan bovenzijde, knoppen 2-3 mm, bruinzwart.   8. (Ulmus minor)
7a.   Bladen 4-7(-9) x 5 cm, eirond (tot ovaal) tot rond (lengte/breedte <1,3), licht asymetrisch aan de basis, donkergroen, meestal ruw aan bodenzijde met korte, gekromde haren, meestal met <55 tanden per bladrand, met 8-12 paar zijdelingse nerven, bladsteel 3-8 mm, knoppen paarszwart met roodachtige wimpers.   Ulmus procera
7b.   Bladen 3-5(-7) cm, smal ovaal (lengte/breedte >1,3), sterk asymetrisch tot volledig symetrisch aan de basis, lichtgroen, licht ruw tot glad aan bodenzijde, meestal met <70 tanden per bladrand, met 7-10 paar zijdelingse nerven, bladsteel 5-10 mm, knoppen zwartbruin met witte wimpers of zonder wimpers.   Ulmus plotii
8a.   Bladvoet meestal sterk asymetrisch.   Ulmus minor subsp. minor
8b.   Bladvoet meestal licht asymetrisch.   9
9a.   Bladen donkergroen met ongeveer 50 tanden per bladrand, met 8-12 paar zijdelingse nerven, bladsteel tot 10 mm.   Ulmus minor subsp. sarniensis
9b.   Bladen lichtgroen met <35 tanden per bladrand, met 8-12 paar zijdelingse nerven, bladsteel 4-7 mm.   Ulmus minor subsp. angustifolia

Opmerkingen:
  • Bekijk enkel de grote bladen en bekijk deze op duidelijke takken (niet op de stam, nabij de wortel of van hele jonge exemplaren), pas ook op met maaivormen.
  • Ulmus x vegeta is de kruising tussen Gladde iep en Ruwe iep. Hollandse iep (Ulmus x hollandica) is mogelijk de kruising tussen Gladde iep, Ruwe iep en Ulmus plotii.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2017).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:16:18 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Parthenocissus - Vijfbladige wingerd vs. Valse wingerd
« Reactie #65 Gepost op: oktober 08, 2017, 23:46:32 pm »

Vijfbladige wingerd vs. Valse wingerd:
Vegetatief zijn deze twee soorten erg lastig te onderscheiden. Probeer daarom altijd op zoek te gaan naar de aan/afwezigheid van hechtschijfjes.

Vijfbladige wingerdValse wingerd
HechtschijfjesAanwezigAfwezig
Ranken5-83-5
Bloeiwijze25-200, alle takken even stevig10-60, met stevige centrale as
Vrucht diameter5-7 mm8-10 mm
BladrandScherp gezaagdEnigszins stomp gezaagd
BladtopLang toegespitstScherp tot kort toegespitst
BladBoven mat en onder duidelijk bleker (soms zeegroen)Glimmend en onder nauwelijks (of niet) bleker
Bladbeharing (boven)Enigszins ruw (prikhaartjes op nerven)Voelt glad aan

Opmerkingen:
  • De hechtschijfjes bij Vijfbladige wingerd vormen alleen wanneer zij in contact komen met iets stevigs.
  • De uiteinden van de ranken bij Valse wingerd kunnen verdikkingen vormen wanneer zij in een smalle spleet (schors) terecht komen.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2017).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 01:06:10 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

Ton Denters

  • Member
  • Offline Offline
  • Berichten: 4
Aster - Hartbladige: A. macrophyllus, schreberi, divaricatus & cordifolius
« Reactie #66 Gepost op: oktober 13, 2017, 09:24:29 am »

Hartbladige Asters: A. macrophyllus, schreberi, divaricatus & cordifolius
In met name stedelijk gebied, maar ook daarbuiten zijn Asters te vinden met hartvormige bladen. Het gaat om een groep van nauw verwante soorten bestaande uit A. macrophyllus, A. schreberi, A. divaricatus en A. cordifolius. De eerste drie soorten zijn op waarneming.nl terug te vinden, A. cordifolius is nog niet opgegeven/gevonden.

Aster macrophyllusAster schreberiAster divaricatusAster cordifolius
Klierharen in bloeiwijzeAanwezigAfwezigAfwezigAfwezig
Breedte bloemhoofdjes3-4 cm1,8-2,51,8-2,51-1,6
OmwindselbladenSmal (1,25-1.75 mm)Smal (1,25-1.75 mm)Zeer smal (<1  mm)Smal (>1 mm)
BladbreedteBreed: 6-14 cmBreed: 6-14 cmSmaller: 3-6-(7) cmSmaller: 3-6-(7) cm
BloemkleurMeestal lichtviolet, soms witMeestal wit, soms lichtvioletMeestal wit, soms lichtvioletWit, later lichtviolet verkleurend

Opmerkingen:
  • In Amsterdam blijkt vooral A. schreberi, een soort die sterk lijkt op A. macrophyllus, het meest voor te komen (inburgerend). Ik heb de vondsten (ook op w.nl) nauwkeurig gedetermineerd (gedocumenteerd). Wat mij opvalt is dat overige opgaven van soorten uit dit complex op w.nl verder niet zijn beschreven, er alleen foto's zijn geplaatst en grotendeels goedgekeurd. Op basis van de foto's alleen is dat m.i. niet mogelijk. Bij opgaven van A. macrophyllus valt op dat het steeds om witbloeiende exemplaren gaat, terwijl de soort in de regel bleek paars bloeit. De vondsten kunnen heel goed A. schreberi betreffen. Kortom alle ingevoerde A. macrophyllus, A. schreberi, A. divaricatus dienen m.i. opnieuw te worden bekeken/beoordeeld, en waar er geen zekerheid is een andere status te krijgen (wellicht aan het w.nl-soortenbestand de clustergroep toevoegen).
  • Asters zijn zeer complex en worden vaak in andere geslachten geplaatst (Eurybia, Symphyotrichum, Aster, Galatella).

Referenties:
  • Flora Europaea
  • European Garden Flora

Tekst: Ton Denters (2017).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 01:06:23 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Veronica - Aarereprijs, Lange ereprijs en hun kruising
« Reactie #67 Gepost op: oktober 19, 2017, 12:39:43 pm »

Aarereprijs, Lange ereprijs en hun kruising:
Alle drie deze taxa zijn tuinplanten die met enige regelmaat verwilderd aangetroffen worden. Aarereprijs is bij verre de meest zeldzame van de drie en blijft veel kleiner en heeft veel minder diep gezaagd blad. De kruising lijkt enorm sterk op Lange ereprijs, maar onderscheidt zich door de aanwezigheid van klieren in de bloeiwijze.

AarereprijsKruisingLange ereprijs
Hoogtetot 40 cmIntermediairTot 120 cm
Grootste bladbreedte1/3e-1/2e van het bladIntermediairNabij bladvoet
Klieren in bloeiwijzeAanwezigAanwezigAfwezig
BladrandGekarteld tot gezaagdIntermediairScherp gezaagd, aan de bladvoet dubbel gezaagd
StengelbladenAltijd tegenoverstaandIntermediairTegenoverstaand of in kransen van 3 of 4

Opmerkingen:
  • Huidige inzichten plaatsen deze drie taxa binnen het geslacht Pseudolysimachion.
  • De klieren in de bloeiwijze zitten op de stengel en op de bloemsteel, deze zijn zichtbaar als glimmende vlekjes met soms aanhangende stofdeeltjes.
  • Veronica spurium is in Duitsland uitgestorven, maar kan verwacht worden als tuinplant of als adventief. Deze onderscheidt zich doordat deze (naast de hoofd-aar) 5-10 zij-aren heeft (i.t.t. 2-3 zij-aren bij Lange ereprijs).

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2017) met aanvullingen van Kim Lotterman.
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 01:06:36 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Erysimum - Muurbloem
« Reactie #68 Gepost op: oktober 31, 2017, 20:59:57 pm »

Muurbloem - Erysimum:
Muurbloem (Erysimum cheiri) is een zeldzame, inheemse soort in Nederland. De soort wordt echter ook toegepast als tuinplant, evenals enkele andere sterk gelijkende soorten. Om de soorten op naam te brengen, is het opmeten van de kroonbladen en een scherpe detailfoto van de stempel en van de vruchten noodzakelijk. Alle taxa hebben gaffelharen op de stengel en het blad, wat de planten een grauwe kleur geeft, maar later in het seizoen kunnen de planten door het verliezen van deze haren donkergroen worden. Alle soorten hebben gaafrandig tot licht getand blad.

Erysimum x marshalliiErysimum rhaeticum/aureumErysimum perofskianumErysimum bicolorErysimum cheiri
StempelOnduidelijke tweelobbig tot éénlobbigOnduidelijk tweelobbig tot éénlobbigOnduidelijk tweelobbigDuidelijk tweelobbigDuidelijk tweedelig
BloemkleurEenkleurig oranjeEenkleurig geelOranjegeelPaars of rozeGeel, oranje, rood of geel met oranje strepen
Kroonbladen15-25 mm, kaal7-8(-9) mm, kaal15-18 mm4-7 mm15-25 mm, behaard
Vruchten3-9 cm, vierkant2-4 cm, vierkant?2,5-10 cm, rond2,5-7,5 cm, afgeplat
Kelkblad?3-4 mm7-8 mm?6-12 mm
Meeldraden??7-9?6
Bloemsteel?Tot 10 mm5-7 mm?10-15 mm
Zaden?2 mm lang1,7 mm lang, donkerbruin?2-4 mm, lichtbruin, gevleugeld

Opmerkingen:
  • Wat wij Erysimum rhaeticum noemen, is Erysimum aureum gebleken. Dit zal herzien moeten worden.
  • Erysimum cheiri heeft behaarde kroonbladen, er zitten enkele gaffelharen aan de basis van de bovenkant van de kroonbladen.
  • Andere Erysimum soorten die als tuinplant toegepast worden zijn E. linifolium (paarse bloemen, hele smalle stengelbladen) en E. grandiflorum (gele bloemen, hele smalle stengelbladen).

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2019).
« Laatst bewerkt op: mei 12, 2019, 11:46:50 am door nielseimers »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Rumex - Veldzuring, Geoorde zuring en Tuinzuring
« Reactie #69 Gepost op: oktober 31, 2017, 21:58:55 pm »

Veldzuring, Geoorde zuring en Tuinzuring:
Deze drie soorten zijn hebben alle drie stengelomvattende stengelbladen en pijlvormige rozetbladen. Tuinzuring (Rumex rugosus) staat niet in Heukels' Flora opgenomen en is slecht bekend! Tuinzuring lijkt het sterkst op Geoorde zuring, maar heeft een vollere bloeiwijze en meer en breder blad.

VeldzuringGeoorde zuringTuinzuring
BloeiwijzeZijtakken onvertakt, ijle bloeiwijzeZijtakken vertakt, vrij volle bloeiwijzeZijtakken vertakt, zeer volle bloeiwijze
StengelbladenNiet tot zwak gekroesdSterk gekroesdZwak tot sterk gekroesd
Stengelbladen3-6 keer zo lang als breed6-10 keer zo lang als breed2-4 keer zo lang als breed
Rozetbladen2-4 keer zo lang als breed4-12 keer zo lang als breed4-8 keer zo lang als breed
Lengte vruchtkleppen2,5-3,3(-5) mm3,5-5 mm3-4 mm
Bladvoet stengelbladenMeestal met één punt per bladslip, soms tweeVaak met twee punten per bladslipMeestal met twee punten per bladslip

Opmerkingen:
  • Rumex arifolius komt in Duitsland voor in de bergen, maar komt mogelijk adventief voor in Nederland.
  • Tuinzuring is een soort die in moestuinen gebruikt wordt vanwege de eetbare bladen.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2017) met aanvullingen van Rutger Barendse.
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:21:13 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Chamaecyparis & Thuja
« Reactie #70 Gepost op: december 24, 2017, 09:26:02 am »

Chamaecyparis & Thuja:
Chamaecyparis lawsoniana (Californische cipres), Thuja plicata (Reuzenlevensboom) en Thuja occidentalis (Westerse levensboom) worden regelmatig verwilderd aangetroffen, maar zonder scherpe foto van het blad (onder- en bovenzijde), zijn ze vegetatief erg lastig op naam te brengen.

Thuja plicataThuja occidentalisChamaecyparis lawsoniana
Afscheiding tussen bladschubbenV-vormigV-vormigX-vormig
Witte markering onderzijde bladAanwezigAfwezigAfwezig
Harsklieren bovenzijde bladAfwezigAanwezigAfwezig
KegelsLangwerpigLangwerpigRond

Referenties:

Opmerkingen:
  • Er zijn verschillende cultivars met verschillende vormen en kleuren.
  • Er worden meer soorten gebruikt, maar deze verwilderen minder vaak.
Tekst: Niels Eimers (2017).
« Laatst bewerkt op: januari 10, 2018, 21:43:20 pm door nielseimers »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Vicia sativa - ondersoorten: Smalle, Vergeten & Voederwikke
« Reactie #71 Gepost op: december 27, 2017, 20:32:54 pm »

Vicia sativa ondersoorten: Smalle, Vergeten & Voederwikke:
In Nederland onderscheiden we drie ondersoorten van Vicia sativa (Voederwikke). Deze ondersoorten houden zich niet altijd aan Heukels' Flora (of andere literatuur), overgangsvormen worden regelmatig aangetroffen. Gelukkig zijn de ondersoorten ecologisch verschillend (schrale vs. voedselrijke biotopen, zie opmerkingen), waardoor je in de meeste gevallen de ondersoort gemakkelijk kan benoemen. In het buitenland worden andere ondersoorten beschreven die wij (nog) niet onderscheiden (zie opmerkingen).

Smalle wikkeVergeten wikkeVoederwikke
Bovenste deelblaadjesZeer smal, lancetvormig (2-3 mm breed)Gemiddeld, langwerpig tot lancetvormig (3-5 mm)Zeer breid, elliptisch (>5 mm)
Kleur zwaardenLicht roze tot roodpaarsRoodpaarsZeer donker roodpaars tot rood
Kleur vlagZelfde als zwaardenZelfde als tot iets lichter dan zwaardenDuidelijk lichter dan zwaaren
Lengte bloemenKlein, 15-18 mmKlein, 15-18 mmLang, 20-30 mm
Lengte vruchtenKort, 2-4 cmLang, 3,5-8 cmLang, 3,5-8 cm
VruchtenWeinig ingesnoerd tussen zadenWeinig ingesnoerd tussen zadenSterk ingesnoerd tussen zaden
SteunblaadjesZonder nectarklierenMeestal zonder nectarklierenMeestal met nectarklieren
BladtopSpitsZwak uitgerand tot spitsUitgerand
KelktandenKorter dan kelkbuisKorter dan kelkbuisEven lang tot langer dan kelkbuis

Opmerkingen:
  • Er worden in onze buurlanden meer ondersoorten onderscheiden, waaronder subsp. cordata, subsp. bobartii, subsp. macrocarpa en subsp. uncinata.
  • Smalle wikke komt voor in schrale biotopen (heide, duin, spoorweg, etc.), Voederwikke komt voor in voedselrijke biotopen (akkers) en Vergeten wikke komt overal voor.
  • De nectarklieren op de steunblaadjes zijn zichtbaar als een grote donkerbruine vlek aan de onderzijde van het steunblad.
  • Zonder de gehele plant te fotograferen is zéér lastig om bloemgrootte en bladbreedte in te schatten. Bij Smalle wikke is het bovendien kenmerkend dat de deelblaadjes van de bovenste stengelbladen aanzienlijk smaller zijn dan de deelblaadjes van de lagere stengelbladen.
  • De breedte van de deelblaadjes heeft voornamelijk betrekking op de bovenste bladen.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2017).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 01:06:58 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Pimpinella & Pastinaca - Vegetatief: Pastinaak, Kleine bevernel & Grote bevernel
« Reactie #72 Gepost op: januari 03, 2018, 11:40:54 am »

Vegetatief: Kleine bevernel, Grote bevernel & Pastinaak:
Ze blijven lastig, zeker op basis van foto's. De volgende kenmerken hebben betrekking op de rozetbladen, niet op de stengelbladen.

Kleine bevernelGrote bevernelPastinaak
DeelblaadjesAltijd zittendOnderste deelblaadjes gesteeldAltijd zittend
Vorm deelblaadjesOvaal tot langwerpig-lancetvormigOvaal, licht hartvormige bladvoetOvaal
Beharing deelblaadjesBovenzijde spaarzaam tot dicht behaardBehaard tot kaalMeestal duidelijk behaard, soms kaal
Bladrand deelblaadjesWeinig gelobd, regelmatig getandSterk gelobd, regelmatig getandSterk gelobd, onregelmatig getand
Aantal deelblaadjes4-5 paar3 paar3-6 paar
Lengte deelblaadjesTot 2,5 cm2-5(-10) cm5-10 cm
BladsteelVaak paars, rond met ribbenGroen, kantig of driehoekigSoms paars aan basis, afgeplat
BladsteelKaal tot teruggebogen behaardGegroefd, kaal of licht behaardLicht gegroefd, kaal of behaard
HuidmondjesBoven en onderOnderOnder en boven (langs nerven)

Opmerkingen:
  • Pastinaak kent drie ondersoorten (subsp. sativa, subsp. urens en subsp. sylvestris) en een variëiteit (var. hortensis) welke zich uiten in verschillende beharing en kleur van het blad.
  • Beharingskenmerken zijn hoogst variabel, alle drie de soorten kunnen kaal, spaarzaam behaard of dicht behaard zijn.
  • Je kan alles wel proberen te beschrijven, maar vaak komt de determinatie neer op habitus. Veel gezien hebben is belangrijker dan 1000 boeken bij je hebben.

Referenties:
  • The Vegetative Key to the British Flora
  • New Flora of the British Isles
Tekst: Niels Eimers (2018).
« Laatst bewerkt op: maart 31, 2019, 22:22:55 pm door nielseimers »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Veronica - Blauwe waterereprijs & Rode waterereprijs
« Reactie #73 Gepost op: januari 03, 2018, 12:21:00 pm »

Blauwe waterereprijs & Rode waterereprijs:
Bloemkleur is GEEN betrouwbaar kenmerk om de twee soorten te onderscheiden. Er is al jarenlang discussie over welke kenmerken nu echt betrouwbaar zijn. Wellicht is het het beste om gewoon alle kenmerken te controleren en op basis van aantal overeenkomsten een conclusie te trekken.

Blauwe waterereprijsRode waterereprijs
BloemkleurLichtpaars tot blauw met paarse lijntjesLichtroze met donkerroze lijntjes
VruchtsteelScherpe hoek (<45 graden) met stengelStompe hoek (>45 graden) met stengel
Stengelbladen<4 x zo lang als breed (15-30 mm breed)>4 x zo lang als breed (6-15 mm breed)
Bloemsteel en vruchtNiet beklierdBeklierd
VruchtIets langer dan breedEven lang als breed
BloemsteelMeestal langer dan schutbladMeestal korter dan schutblad
Vruchtsteel?Meestal langer dan schutblad

Opmerkingen:
  • Er schijnt nog een onvruchtbare kruising (Veronica x lackschewitzii) voor te komen die het meest op Blauwe ereprijs lijkt. De kruising zou herkenbaar zijn aan de steeds doorgroeiende bloemtrossen (wat moet je anders als je geen energie in vruchten kan steken).
  • Binnen dit aggregaat valt ook nog Veronica anagalloides die wij in Nederland niet onderscheiden (of nog niet gevonden hebben). De soort lijkt sterk op Rode ereprijs, maar heeft nog smaller blad (tot 6 mm), langwerpigere vruchten die buiten de kelk steken, een kortere stijl (0,8-1,1 mm t.o.v. 1,5-2,5 mm) en schutbladen die korter zijn dan de vruchtsteel.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2018).
« Laatst bewerkt op: november 23, 2019, 22:57:03 pm door Willemien Troelstra »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Crocus - Geelbloemige Krokussen:
« Reactie #74 Gepost op: januari 07, 2018, 22:13:13 pm »

Geelbloemige Krokussen:
Gele krokus (Crocus x stellaris) en Vroege krokus (Crocus chrysanthus) zijn sterk gelijkende soorten. Een foto van het bolomhusels is essentieel om deze twee soorten en andere soorten betrouwbaar te kunnen determineren.

Gele krokusVroege krokus
BolomhulselVezelig, verticaal splijtendGlad, horizontaal splijtend bij basis
BloemdekbladenDonker geelLicht geel of donker geel
Bladen1-4 mm breed0,5-2,5 mm breed

Opmerkingen:
  • Diverse bronnen gebruiken de vorm van de helmknoppen, maar de betrouwbaarheid hiervan is onzeker. Bij Gele krokus zouden deze pijlvormig zijn, bij Vroege krokus lijnvormig.
  • Crocus x stellaris heet tegenwoordig Crocus x luteus en is de kruising tussen Crocus flavus en Crocus angustifolius. Het is onduidelijke of de zuivere ouderplanten voorkomen.
  • Er zijn meer geelbloemige krokussen, waaronder Crocus olivieri (stijlen met 6-15 zijtakken i.p.v. 3), Crocus korolkowii (bol met 10-20 bladen i.p.v. 2-9) en Crocus ancyrensis (bloemen éénkleurig geel en bolomhulsel glad). De zuivere Crocus angustifolius lijkt niet voor te komen.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2019).
« Laatst bewerkt op: oktober 18, 2019, 17:29:41 pm door nielseimers »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Sedum - S. kamtschaticum, S. hybridum & S. aizoon
« Reactie #75 Gepost op: januari 12, 2018, 10:45:16 am »

Sedum kamtschaticum, Sedum hybridum & Sedum aizoon:
Deze groep kenmerkt zich door de gele bloemen, de langwerpige, vlakke stengelbladen en de relatief grote planten. Het onderscheid tussen de drie taxa is echter zeer onduidelijk. In veel literatuur worden slechts twee soorten genoemd en verschillende bronnen geven soms tegenstrijdige informatie. Daarnaast is niet uitgesloten dat er kruisingen tussen deze drie taxa aanwezig zijn. Uit de verschillende forum topics op waarneming.nl (zie referenties) is de conclusie gekomen dat in veel gevallen de determinatie hoogst onbetrouwbaar is.

Sedum kamtschaticumSedum hybridumSedum aizoon
GroeiwijzeLiggend tot opstijgendLiggend tot opstijgendErect
BladvormLangwerpig-eirond tot spatelvormig (vrij smal)Langwerpig-eirond tot spatelvormig (iets breder)Langwerpig-eirond tot langwerpig (vrij breed)
Bladafmetingen3-5 x 1-1,2 cm2,5 x 1,2 cm5-8 x 2-3 cm
DeelvruchtenHorizontaal tot schuinomhoogDuidelijk schuin omhoogHorizontaal tot schuinomhoog
StengelbladenTegenoverstaand of verspreidVerspreidMeestal verspreid
OverwinterenNiet overwinterend, nieuwe, korte scheuten vormendOverwinterend, met lange bebladerde scheuten?
Bloemdiamter>15 mm<15 mm?
Stengels*OnvertaktVertaktOnvertakt

Opmerkingen:
  • *Het is onduidelijk of het wel niet vertakken van de stengels betrouwbaar is. In de meeste literatuur wordt dit kenmerk niet genoemd.
  • De soorten binnen deze groep worden tegenwoordig in het geslacht Phedimus geplaatst.
  • Sedum stoloniferum en Sedum stellatus behoren ook tot deze groep, maar hebben roze bloemen.
  • Sedum kamtschaticum subsp. middendorffianum heeft oranje helmknoppen en verspreide stengelbladen. Sedum kamtschaticum subsp. ellacombianum heeft gele helmknoppen en verspreide of tegenoverstaande stengelbladen.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2018).
« Laatst bewerkt op: september 29, 2019, 12:35:58 pm door nielseimers »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Geum - Nagelkruid
« Reactie #76 Gepost op: januari 23, 2018, 20:49:31 pm »

Geum - Nagelkruid:
Het onderscheid tussen Geel nagelkruid en Groot nagelkruid kan erg lastig zijn en meer soorten en kruisingen maken dit niet gemakkelijker. Fotografeer altijd de rozetbladen (grondstandige bladen).

  • 1a. Rozetbladen met diep ingesneden eindblad (duidelijk drielobbig), eindblad met wigvormige bladvoet. 2.
  • 1b. Rozetbladen met ondiep ingesneden eindblad (onduidelijk drielobbig), eindblad met hartvormige bladvoet.  3.
  • 2a. Rozetbladen meestal met drie grotere deelblaadjes, hoofdjes met minder dan 100 vruchtjes, vruchtsnavel kaal. Geum urbanum
  • 2b. Rozetbladen geveerd (>3 grotere deelblaadjes), hoofdjes met meer dan 150 vruchtjes, vruchtsnavel met lange haren. Geum aleppicum
  • 3a. Bloembodem met geelbruine, lange (2-3 mm) haren, bloemsteel dichtfluweelachtig tot donzig behaard. Geum japonicum
  • 3b. Bloembodem met witte, korte (<1 mm) haren, bloemsteel met enkele borstelharen. Geum macrophyllum

Opmerkingen:
- Geum staat bekend om haar hybriden, wat determinatie bemoeilijkt. De kruising tussen Geel nagelkruid en Groot nagelkruid (Geum x convallis (G. urbanum x macrophyllum)) wordt in Nederland en België nog niet onderscheiden, maar is zeer waarschijnlijk aanwezig. De kruising is volledig steriel.
- Aangenomen wordt dat Knikkend nagelkruid Geum rivale enkel met Geel nagelkruid kruist, maar een kruising met Groot nagelkruid is niet uitgesloten.
- Geel nagelkruid kan tijdens de bloei al licht teruggeslagen kelkbladen hebben. Gebruik dit kenmerk altijd in combinatie met de bladkenmerken.

 

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2018).
« Laatst bewerkt op: december 10, 2019, 11:14:52 am door Rutger Barendse »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Sedum - S. hispanicum, S. lydium & S. pallidum
« Reactie #77 Gepost op: februari 11, 2018, 12:38:44 pm »

Sedum hispanicum, Sedum lydium & Sedum pallidum:
Dit drietal soorten is niet inheems in Nederland. Ze worden als sierplant gebruikt en worden met enige regelmaat verwilderd aangetroffen. Ze onderscheiden zich van de overige Sedum soorten o.a. door hun blauwgroene, doffe bladkleur. In vegetatief stadium zijn deze soorten niet met zekerheid op naam te brengen. Erg compacte vegetatieve scheuten duiden op Sedum lydium en Sedum pallidum, maar bij minder compacte vegetatieve scheuten, maken alle drie de soorten kans.

Sedum hispanicumSedum lydiumSedum pallidum
Aantal kroonbladen5-9 (meestal 6)55
Beharing bloeiwijzeBeperkt beklierd, slanke klierharenKaalSterk beklierd, stevige klierharen
Middenstreep kroonbadenLichtrozeRoze tot roodRoze tot rood
Lengte kroonbladen3,5-6 mm2-4 mm (meestal 3)4-5 mm
BladkleurBlauwgroenGroen of blauwgroenBlauwgroen
BloeiwijzeWijdvertaktCompact (1-2 cm breed)Wijd vertakt
Meerjarigheidéén- tot meerjarig, weinig steriele scheutenMeerjarig, veel steriele scheutenMeerjarig, veel steriele scheuten

Opmerkingen:
  • In vegetatief stadium zijn de drie soorten niet met zekerheid op naam te brengen. Sedum lydium en Sedum pallidum hebben (buiten de bloeiperiode) vaak vrij compacte, vegetatieve scheuten. Tijdens de bloeiperiode, zijn de vegetatieve scheuten een stuk minder compact en daarmee niet van Sedum hispanicum te onderscheiden.
  • De aanwezigheid van klieren is een erg belangrijk kenmerk, maak dus een scherpe foto van dichtbij.
  • Dik vetkruid heeft ook blauwgroen blad, maar heeft veel dikker blad.
  • Sedum hispanicum lijkt bij verre de meest algemene soort te zijn van dit trio.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2018).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 01:08:13 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Lotus: Moeras-, Gewone, Rechte en Smalle rolklaver
« Reactie #78 Gepost op: februari 13, 2018, 11:43:40 am »

Lotus: Moeras-, Gewone, Rechte en Smalle rolklaver:
In het veld kunnen Rolklavers soms al lastig op naam te brengen, maar op basis van foto's kan het helemaal lastig zijn! Vaak zie je slechts een deel van de kenmerken en kan je met een dichotome determinatiesleutel niet uit de voeten. Bij dezen een overzicht van alle diagnostische kenmerken.

MoerasrolklaverGewone rolklaverRechte rolklaverSmalle rolklaver
GroeiwijzeKruipend of klimmendKruipend of klimmendRechtopstaandKruipend of klimmend
WortelsOndergrondse uitlopersPenwortelPenwortelPenwortel
Aantal bloemen(1-)5-12(1-)3-85-81-4(-6)
BloemkleurGeel, in knop vaak roodGeel, in knop vaak roodLichtgeel, in knop zelden roodGeel, in knop vaak rood
Bloemlengte10-18 mm6-16 mmOngeveer 14 mm7-12 mm
Zijnerven (onderzijde blad)Duidelijk zichtbaarOnduidelijkOnduidelijkOnduidelijk
Beharing langs bladrandLange harenKaal of veel kortere harenMeestal kaalMeestal kaal
Beharing op bladKaalKaal of behaardMeestal kaalMeestal kaal
Kelktanden in knopStervormig uitstaandAanliggendAanliggendAanliggend
Bovenste twee kelktandenMet scherpe insnijdingMet ronde insnijdingMet ronde insnijdingMet ronde insnijding
Beharing kelktandenMeestal veel, lange harenMeestal weinig, korte harenMeestal weinig, korte harenMeestal weinig, korte haren
StengelVaak hol, gestreeptGevuld, niet gestreeptHol, niet gestreeptGevuld, niet gestreept
Bovenste stengelbladenMax 3 x lang als breedMax 3 x lang als breedMax 3-4 x lang als breed5-8 x zo lang als breed
KelktandenOngeveer gelijkMeestal langer dan kelkbuis, variabelMeestal langer dan kelkbuis, variabelKorter dan kelkbuis
Bovenrand kielMet vrij scherpe knikGeleidelijk gebogen??

Opmerkingen:
  • Gewone rolklaver kent een kale ondersoort (subsp. corniculatus) en een behaarde ondersoort (subsp. hirsutus).
  • Overige soorten kunnen als adventief gevonden worden: Lotus maculatus (deelblaadjes zeer smal), Lotus maritimus (alleenstaande, lichtgele bloemen), Lotus tetragonolobus (alleenstaande, rode bloemen), Lotus alpinus (bloeiwijze 1-3 bloemig, kiel paars) en Lotus subbiflorus (zeer sterk behaard).
  • Controleer bij het hol of gevuld zijn van de stengel een dik stuk stengel.

Referenties:
  • Rothmaler
  • New Flora of the British Isles
  • Blumen in Schwaben
  • Heukels' Flora (23e druk, 2005)
  • Flora van België, het Groothertogdom Luxemburg, Noord-Frankrijk en de aangrenzende gebieden (Pteridofyten en spermatofyten) Derde druk, ongewijzigde herdruk (2012)
Tekst: Niels Eimers (2018).
« Laatst bewerkt op: januari 30, 2019, 20:15:22 pm door Nathalie De Somer »
Gelogd

dirder

  • Member
  • Offline Offline
  • Berichten: 1524
Prunus - Kerspruim vs. Sleedoorn
« Reactie #79 Gepost op: april 08, 2018, 12:39:45 pm »

Kerspruim (Prunus cerasifera) versus Sleedoorn (Prunus spinosa) en ook nog Pruim (Prunus domestica) tijdens de bloeitijd. Opgelet, onderstaande enkel van toepassing voor 'groene' Kerspruimen (maar de rest heeft bloemen met minstens roze tint en schietend blad is paarsbruin).


Zoals gebruikelijk bij houtige gewassen dienen meerdere bloemen aan meerdere takken bekeken te worden en dient er erg goed opgelet te worden bij wortelopslag, jonge planten (eventueel heropschietend na kap) etc.. Dergelijk spul is te herkennen aan het groot aantal doornen. Zo ligt bij jonge wortelopslag van Pruim en bij jonge exemplaren van Kerspruim het aantal meeldraden per bloem doorgaans iets lager. Let ook op voor aangesneden bomen/struiken. Met name Sleedoorn wordt vaak geraakt door klepelmaaiers etc. en kan daarna (gedeeltelijk) erg afwijkend zijn (grotere kroonbladen, groter aantal meeldraden per bloem).

Het goede nieuws: het is doorgaans zeer goed te doen. Wat vooral een probleem is: mensen geloven blindelings wat ze in de flora lezen, en blindelings mag je hier wel erg letterlijk nemen (sommige mensen geloven werkelijk alles, als het maar in een boek staat). Houtige gewassen zijn zeer slecht beschreven in de flora's. Hoe dat precies komt, weet ik niet.

Opletten voor dubbele bloemen, deze tellen niet mee voor determinatie: komen vaak voor bij alle drie de soorten, zijn dan te herkennen aan het wel érg groot aantal meeldraden, twee stijlen en groot aantal kelkslippen (7 en meer, 5 of 6 bij normale bloemen).
Controleer voldoende bloemen verspreid. Gebruik vergrootglas of loupe.


1. Kelkslippen aan de binnenkant (bovenzijde) duidelijk behaard, niet enkel ter hoogte van de keel van de bloem --> Prunus domestica. Erg variabele soort. Doorgaans hoog aantal meeldraden (vaak 25 en meer per bloem). Bloemen (kroonbladen) ook groter dan bij Kerspruim en Sleedoorn. Weinig kans op verwarring met Kerspruim, begint slechts te bloeien als Kerspruim uitgebloeid raakt. Weinig kans op verwarring met Sleedoorn: duidelijk grotere bloemen. Bij een zeer beperkt aantal Prunus domestica is de binnenkant van de kelk glad. Indien bloemstelen dan vaak over de gehele lengte behaard zijn heb je zeker geen Kerspruim en als er wimperharen te vinden zijn over de hele rand van de kelkslippen zeker geen Sleedoorn.
2. Kelkslippen aan de binnenkant (bovenzijde) kaal  (op eventueel wat beharing in de keel van de bloem na) --> cerasifera + spinosa.

Kerspruim --> Kelkslippen met 11 tot 20 (of zelfs nog meer) tanden per zijde (dus 22 - 41 in totaal) en kelkslippen vrij snel teruggeslagen, uiteindelijk helemaal tot tegen de bloembeker, zie bijvoorbeeld https://waarnemingen.be/foto/view/16201344, https://waarnemingen.be/foto/view/16198630 , https://waarnemingen.be/foto/view/16238653 . Veel bloemen met 24 en meer meeldraden.
Sleedoorn --> Kelkslippen met 0 tot 9 tanden per zijde (dus 0 - 19 in totaal), rechtsopstaand tot teruggeslagen maar nooit helemaal tot op de bloembeker teruggeslagen. Bloemen meestal met maximaal 23 meeldraden (kan evenwel meer zijn bij sterk groeiende exemplaren) . 

Bij een zeer beperkt aantal Kerspruimen is de rand van de kelkslippen ongetand, mogelijks zijn dat hybriden van variëteiten met paarsbruin blad (of exemplaren met paarsbruin blad die hun kleur om één of andere reden verloren).

Bij alledrie de soorten kunnen er klieren op de top van de tanden van de kelkslippen zitten, het vaakst bij Kerspruim minst vaak bij Sleedoorn. Bij Kerspruim hebben de kelkslippen vaak een roze rand, bij Sleedoorn af en toe en bij Pruim bij mijn weten nooit. Kelkslippen van Kerspruim zijn nooit bewimperd, soms bewimperd aan de basis bij Sleedoorn en niet zelden over de hele rand bewimperd bij Pruim.
Bij Kerspruim zijn eenjarige twijgen bijna altijd glad, maar dit kan ook bij Sleedoorn en Pruim (subsp. domestica) het geval zijn. Beharing op de twijgen is vaak zéér kort en dan heb je minstens 10 x vergroting nodig. 

Minder bruikbaar als kenmerk maar soms vernoemd: Vorm van de kelkslippen: met brede ronde top bij Kerspruim, meer driehoekig bij Sleedoorn. Evenwel is bij beide soorten de vorm van de kelkslippen erg variabel en er is overlap.

Te vermijden: al dan niet overlappende kroonbladen, grootte van de bloemen (behalve voor Pruim relevant), lengte van de bloemstelen (wegens te veel variatie).

Futiel: de befaamde groene twijgen van het vorige jaar bij Kerspruim. Absoluut onnodig tijdens de bloei. Bovendien zijn de twijgen bij Kerspruimen die echt veel zonlicht vangen gewoon bruin.



De mythes: aantal bloemen per knop. Werkt goed om pruimen van kersen te onderscheiden (max. twee bij pruimen, meer dan twee bij kersen), maar twee bloemen per knop is niet ongewoon zowel bij Kerspruim als bij Sleedoorn (is inderdaad wel couranter bij Pruim, maar zeker niet diagnostisch).
Doornen: een uiterst hardnekkige mythe. Niet uit te roeien en vaak de oorsprong van verkeerde determinaties. Doornen wijzen eerder op de sterkte van de groei, dus doornen zie je bij wortelopslag, jonge exemplaren, terug opschieten na kap etc. en dat bij alle pruimen. Kortom, doornen hebben nul komma nul waarde voor het determineren van pruimen.
Beharing van de bloemsteel, ook een zéér hardnekkige mythe. Bloemstelen behaard bij een deel van de Sleedoornen, onbehaard bij een deel van de Prunus domestica (onbehaard bij Kerspruim alhoewel soms zeer beperkte beharing aan de basis bij zeer sterk groeiende scheuten ).
Ook iets dat je vaak leest maar niet klopt: helmknoppen van Sleedoorn zouden zogezegd oranje moeten zijn.
Wordt ook vaak gebruikt in determinatiesleutels maar heeft nul waarde: moment van schieten van het blad. Varieert van exemplaar tot exemplaar is nauwelijks soortafhankelijk.

Overigens bestaan er ook hybriden tussen Kerspruim en Sleedoorn. Die zullen in de toekomst ook algemener worden: Kerspruim neemt snel toe. Verdachte exemplaren een jaar rond opvolgen is dan de boodschap (maar dat doet toch niemand). (Vermeende) Prunus x fruticans  staat vaak in aangeplante heggen, waar je ook erg vreemde Sleedoornen kunt aantreffen (dit fenomeen is in heel Europa gekend).

Na de bloei verdwijnen die pruimen zeer snel in de anonimiteit, maar tijdens de vruchttijd duikt Kerspruim niet zelden plots op als 'Kroosjes' (Kroos (meervoud: krozen) is een volksnaam voor Kerspruim in Nederland). Pruim heeft een groter, ietwat lederig blad. De aders van derde orde puilen op de bladonderzijde over hun gehele lengte uit, bij Kerspruim enkel aan het begin en het einde en zijn die daartussen verzonken in het blad.
« Laatst bewerkt op: april 16, 2019, 19:39:17 pm door dirder »
Gelogd
Groeten, Dirk Derdeyn.

dirder

  • Member
  • Offline Offline
  • Berichten: 1524
Brassica - Raapzaad & Koolzaad
« Reactie #80 Gepost op: mei 11, 2018, 13:17:07 pm »

Raapzaad & Koolzaad:
Raapzaad en Koolzaad vormen een berucht duo. Raapzaad blijkt aanzienlijk algemener te zijn dan Koolzaad, maar ze zijn niet altijd even gemakkelijk te onderscheiden.

KoolzaadRaapzaad
BloemenNiet boven knoppen uitstekendBovenste bloemen boven knoppen uitstekend
BladvoetOndiep stengelomvattend (nooit sluitend)Diep stengelomvattend (vaak sluitend)
BladkleurGehele plant blauwgroenAlleen bovenste deel blauwgroen, soms geheel groen
Snavel8-15 mm lang, 15% van totale vruchtlengte15-20 mm lang, 25% van totale vruchtlengte

Opmerkingen:
  • Uiteindelijk raakt ook Koolzaad uitgebloeid en van het kenmerk "Open bloemen niet boven de knoppen uitstekend" is dan uiteindelijk geen sprake meer.
  • Voorts kunnen bladeren in het midden van de plant bij Koolzaad wel degelijk een erg sterk stengelomvattende bladvoet hebben.
  • Vruchtkenmerken zijn pas bruikbaar wanneer deze volledig volgroeid zijn.

Referenties:
Tekst: Dirk Derdeyn (2018) met aanvullingen van Niels Eimers.
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:50:59 am door Nathalie De Somer »
Gelogd
Groeten, Dirk Derdeyn.

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Coronopus - Kleine varkenskers & Grove varkenskers
« Reactie #81 Gepost op: juni 10, 2018, 10:13:51 am »

Kleine varkenskers vs. Grove varkenskers:
In bloei- en vruchtstadium zijn Kleine varkenskers (Coronopus dydimus) en Grove varkenskers (Coronopus squamatus) vrij gemakkelijk te onderscheiden, maar vegetatief valt dit niet altijd mee. Er is grote overlap in bladvorm tussen de twee soorten, wat het beschrijven er van niet gemakkelijk maakt.

Kleine varkenskersGrove varkenskers
BloemsteelLanger dan bloemenKorter dan bloemen
Vruchtvorm2-3 mm lang, aan de top ingesneden1.5 mm lang, aan de top afgerond tot toegespitst
VruchtwandMet het blote oog glad, met loepje licht geplooidZeer ruw door getande plooien
KroonbladenRoomwit, tot 0.5 mm, iets korter dan kelk of ontbrekendWit, 1-1.5 mm, iets langer dan kelk
GeurSterk naar Tuinkers ruikend en smakendGeen geur?
BladsteelMet groeve, met 1(-3) vaatbundelsZonder groeve, met 3 vaatbundels
BladMeestal zonder lange eindlob, 2e orde meestal kortMeestal met lange eindlob, 2e orde meestal lang
Beharing aan top van bladlobbenAanwezig (loep)Afwezig
BladkleurLichtgroen tot blauwgroenBlauwgroen tot lichtgroen

Opmerkingen:
  • De vegetatieve rozetten van o.a. Akkerkers, Steenkruidkers, Soliva pterosperma en Cotula australis kunnen ook sterk gelijken op Varkenskers.

Referenties:
  • Heukels' Flora (23e druk, 2005)
  • The Vegetative Key to the British Flora
Tekst: Niels Eimers (2017).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 01:31:46 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Persicaria
« Reactie #82 Gepost op: juni 10, 2018, 10:33:10 am »

Persicaria:
Soorten uit het geslacht Persicaria zijn in Nederland zeer algemeen, maar kunnen (vooral vegetatief) erg lastig op naam te brengen zijn. Fotografeer altijd (ook bij bloei) de aanwezigheid van beharing bovenop de tuitjes (stengelomvattende, vliezige steunblaadjes, direct boven de bladsteelaanhechting). Zoek een vers, gaaf tuitje, want als ze oud zijn, gaan ze rafelen en is beharing lastig te fotograferen. Fotografeer ook altijd de aan/afwezigheid van klierputjes aan de onderzijde van het blad. Kenmerken als bloemkleur en de aan/afwezigheid van een zwarte vlek op het blad zijn niet betrouwbaar. Samenvattend: wie Persicaria zegt, zegt ook tuitje!

PerzikkruidBeklierde duizendknoopZachte duizendknoopKleine duizendknoopWaterpeperVeenwortel (landvorm)
BloeiwijzeCompact, meestal roze, soms bleekgroen of witCompact, meestal bleekgroen, soms roze of witLos, roze of witLos, wit of rozeLos, roze of witCompact, altijd roze
Beharing bovenop tuitjeVeel (tot 2 mm)Afwezig tot zeer kort (0.2 mm)Veel (1-4 mm)Veel (2-3 mm)Weinig (1-2 mm)Veel (lang)
Beharing op oppervlak van tuitjeAanwezigAfwezigAanwezigAanwezigAfwezigAanwezig
Onderzijde bladSpaarzaam behaardMeestal kaal met klierputjes, soms behaardKaalKaalKaalBehaard
BladvoetWigvormigWigvormigWigvormigPlotseling afgerondWigvormigHartvormig tot afgerond
BladBreed, glimmend Breed, dofBreed, dofSmal, glimmendBreed, glimmendBreed, dof
Zwarte vlekAanwezig, zwak aanwezig of afwezigAanwezig, zwak aanwezig of afwezigZwak aanwezig of afwezigAfwezigAfwezigZwak aanwezig of afwezig

Opmerkingen:
  • Zoek een vers, gaafrandig tuitje voor het fotograferen van de beharing.
  • Buig de stengel op de plek van het tuitje, dan komt het tuitje los van de stengel en kan je de beharing goed zien.
  • Aan/afwezigheid van de zwarte vlek op het blad is geen betrouwbaar kenmerk!
  • Kleur van de bloeiwijze is geen betrouwbaar kenmerk!
  • De bloeiwijze kan wit, lichtroze, donkerroze of bleekgroen zijn. De bloemen zijn vrijwel altijd wit.
  • Er zijn meer Persicaria soorten, maar deze zijn gemakkelijk te onderscheiden en zijn daarom hier niet opgenomen.
  • Persicaria soorten zijn zeer variabel en kennen vele ondersoorten en variëteiten. Vooral Beklierde duizendknoop is erg complex!
  • Waterpeper smaakt erg scherp. Wanneer het blad niet scherp smaakt, kan het echter nog steeds Waterpeper zijn.
  • Waterpeper heeft vaak een golvende bladrand.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2018) met aanvullingen van Willemien Troelstra.
« Laatst bewerkt op: juni 13, 2018, 21:06:02 pm door nielseimers »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Viola - Driekleurig viooltje, Akkerviooltje en kruising
« Reactie #83 Gepost op: juni 24, 2018, 15:32:40 pm »

Driekleurig viooltje, Akkerviooltje en hun kruising:
Viooltjes zijn bekend om hun kruisingen en kunnen uiterst lastig op naam te brengen zijn. Er komen geregeld waarnemingen binnen van de kruising tussen Driekleurig viooltje en Akkerviooltje, maar de diagnostische kenmerken zijn vaak slecht zichtbaar. Ook Tuinviooltjes kunnen enorm op Driekleurig viooltje lijken en hier verder mee kruisen. In veel gevallen is het daarmee ondoenlijk om vast te stellen met welke soort je te maken hebt, maar met onderstaande kenmerken op de foto, kunnen we met iets meer waarschijnlijkheid het taxon vaststellen. Probeer altijd de verticale lengte van de bloem op te meten.

Driekleurig viooltjeViola x contemptaAkkerviooltje
BloemPlatPlat tot licht komvormigKomvormig
Bovenste kroonbladenDuidelijk langer dan bovenste kelkbladenGelijk in lengte met bovenste kelkbladenKleiner dan bovenste kelkbladen
BloemkleurBlauwpaars met geelCrèmegeel met blauwpaarsCrèmegeel, soms met blauwpaars
Verticale lengte bloem18-22 mmIntermediair, maar meer als Akkerviooltje8-12 mm
Boog van de bloemsteelNiet opvallend grijsblauwOnduidelijk grijsblauwGrijsblauw

Opmerkingen:
  • Kleinbloemige Tuinviooltjes kunnen sterk op Driekleurig viooltje lijken. Tuinviooltjes zijn ontstaan uit kruisingen tussen Viola tricolor, Viola lutea en Viola altaica. Tuinviooltjes hebben echter over het algemeen net wat grotere kroonbladen, dus als de bloem (verticaal meten) meer dan 22 mm is, is de kans op een zuiver Driekleurig viooltje klein.
  • Akkerviooltje waarbij de top van de bovenste kroonbladen paars is, behoren tot Viola arvensis ssp. megalantha. Deze ondersoort heeft ook iets grotere en vlakkere bloemen.
  • Driekleurig viooltje met gele en witte kroonbladen wordt Viola tricolor subsp. subalpina genoemd. Deze ondersoort komt voor op bergen en wordt hier dus niet verwacht.
  • Driekleurig viooltje in de duinen wordt Duinviooltje (Viola tricolor subsp. curtisii of subsp. maritima) genoemd. Deze vormt lange uitlopers, is lichter paars van kleur en heeft minder geel in de bloemen.
  • Driekleurig viooltje die volledig paars van kleur zijn, worden Viola tricolor var. polychroma genoemd.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2018).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:12:28 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Verbascum - Zwarte toorts x Stalkaars
« Reactie #84 Gepost op: juli 01, 2018, 10:42:09 am »

Zwarte toorts x Stalkaars:
Van alle kruisingen binnen het geslacht Verbascum, is de kruising tussen Zwarte toorts en Stalkaars bij verre de algemeenste. In tegenstelling tot wat velen denken, is een Zwarte toorts met een vertakte bloeiwijze geen indicatie voor de hybride met Stalkaars. De kruising lijkt zelfs meer op Stalkaars dan op Zwarte toorts en valt voornamelijk op door de kleinere bloemen. Zoals met alle Verbascums is een scherpe foto van de meeldraden noodzakelijk om te kunnen determineren (zie tabel en opmerkingen).

Zwarte toortsVerbascum x ambiguumStalkaars
Beharing meeldradenAlle 5 donkerpaars(zie eerste opmerking)Bovenste 3 wit, onderste 2 kaal
Grootte bloemKlein (12-25 mm)IntermediairGroot (30-50 mm)
Lengte meeldradenAlle 5 gelijkOnderste 2 iets langerOnderste 2 duidelijk langer
Onderste 2 helmknoppenDwarsgeplaatstDwarsgeplaatstSchuin langs de meeldraad aflopend
KroonbladenMet duidelijke bruinrood vlekje aan basisMet onduidelijk vlekjeZonder vlekje
StengelbladenWeinig behaard, donkergroen, niet langs stengel aflopendIntermediair qua beharing en kleur, kort aflopendSterk behaard, lichtgroen tot grijsgroen, lang aflopend
ZaadzettingFertielSterielFertiel

Opmerkingen:
  • Meestal zijn bij Verbascum x ambiguum de onderste twee helmdraden lichtpaars behaard en de bovenste 3 meeldraden wit behaard, maar ook kunnen alle 5 de meeldraden lichtpaars, wit of witgeel behaard zijn. De onderste twee meeldraden zijn in ieder geval niet kaal, zoals bij een zuivere Stalkaars.
  • In Nederland zijn wel nog erg slecht bekend met het geslacht Verbascum, terwijl de soorten hier erg algemeen zijn. Er zijn erg veel hybriden beschreven en deze komen hoogst waarschijnlijk ook veel voor in Nederland.
  • De kruising tussen Zwarte toorts en Koningskaars (Verbascum x semialbum) is uiterst zeldzaam en lijkt qua beharing van de meeldraden vrij sterk op Verbascum x ambiguum, maar heeft kleinere bloemen.

Referenties:
  • Hybrid Flora of the British Isles (Stace)
  • New Flora of the British Isles (3rd edition, Stace)
Tekst: Niels Eimers & Sipke Gonggrijp (2018).
« Laatst bewerkt op: juli 20, 2019, 19:50:41 pm door nielseimers »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Limonium - Lamsoor
« Reactie #85 Gepost op: augustus 14, 2018, 20:25:56 pm »

Lamsoor - Limonium:
In Nederland komen twee sterk op Lamsoor (Limonium vulgare) lijkende soorten voor, IJle lamsoor (Limonium humile) en Kliflamsoor (Limonium binervosum). De bladnervatuur is erg belangrijk en kan je het beste in beeld brengen door een blad tegen het zonlicht in te fotograferen. Vervolgens is het noodzakelijk om de lengte van de aartjes op te meten en het aantal bloemen per cm te tellen.

Determinatiesleutel:
1a. Zijnerven ontspringen vanuit de bladvoet, blad meestal klein. Kliflamsoor - Limonium binervosum.
1b. Zijnerven ontspringen op verschillende plekken vanuit de hoofdnerf, blad meestal groot. 2.
2a. Helmhokken geel, langste aartjes 1-2 cm, aartjes met meer dan 4 bloemen per cm, de onderste twee bloemen van de aartjes zitten 1.5-3 mm uit elkaar, buitenste schutblad 1.7-3.0 mm. Lamsoor - Limonium vulgare.
2b. Helmhokjes roodbruin, langste aartjes 2-5 cm, aartjes met minder dan 3 bloemen per cm, de onderste twee bloemen van de aartjes zitten 4-10 mm uit elkaar, buitenste schutblad 3.0-4.0 mm. IJle lamsoor - Limonium humile.

Opmerkingen:
  • Kliflamsoor kan blad tot 10(-15) cm lang hebben, maar heeft over het algemeen veel kleiner blad dan Lamsoor en IJle lamsoor.
  • Kliflamsoor heeft meestal 1 paar zijnerven (soms 2 paar). Lamsoor en IJle lamsoor hebben meer zijnerven.
  • Kliflamsoor heeft aartjes tot 3(-4,5) cm lang, maar de bladnervatuur is een stuk betrouwbaarder en gemakkelijker kenmerk.
  • Kliflamsoor behoort tot een aggregaat met veel moeilijk te onderscheiden soorten (L. parvum, L. britannicum, L. paradoxum, L. recurvum, L. loganicum, L. transwallianum, L. normannicum, L. auriculae-ursifolium & L. binervosum). Limonium binervosum bestaat vervolgens nog uit drie ondersoorten (subsp. procerum, subsp. binervosum & subsp. dodartiforme).
  • Andere soorten als Limonium platyphyllum, Limonium bellidifolium, Limonium sinuatum en Limonium hyblaeum zijn relatief gemakkelijk te onderscheiden van het hier behandelde trio.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2018).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:32:16 am door Nathalie De Somer »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Chenopodium probstii, C. giganteum & C. album x giganteum
« Reactie #86 Gepost op: september 14, 2018, 17:12:32 pm »

Chenopodium probstii, C. giganteum & C. album x giganteum:
Er is grote onduidelijkheid over het onderscheid tussen deze drie taxa. De beperkte literatuur die iets over de soorten te vermelden heeft, is vaak incompleet en harde kenmerken ontbreken. Vooralsnog gebruiken we de kenmerken uit onderstaande tabel om de taxa te onderscheiden. Het kan zijn dat later nieuwe inzichten verschijnen en dat de diagnostische kenmerken anders blijken.

Chenopodium probstiiChenopodium giganteumChenopodium giganteum x album
GrootteMeestal kleinblijvendZéér fors, tot twee meterMeestal kleinblijvend
BladvormDuidelijk langer dan breed, als Chenopodium albumErg fors en breed (nauwelijks langer dan breed)Duidelijk langer dan breed, als Chenopodium album
BladrandVrij diep gelobdOndiep gelobdVrij diep gelobd
Jong bladAlleen bladrand rood, onderzijde en bovenzijde witgroenMidden van blad roze, onderzijde ook rozeMidden van blad roze, onderzijde ook roze
Oud bladGeheel oranje tot rozerood verkleurend (vanaf bladrand)Volledig witgroenVolledig witgroen
BloeiwijzeWitgroenRozeRoze

Opmerkingen:
  • Chenopodium probstii heeft ook iets vettiger blad dan Chenopodium album.
  • Chenopodium probstii en Chenopodium album x giganteum kunnen ook vrij fors worden, tot zo'n 1,5 meter hoogte, maar blijven meestal kleiner.
  • Chenopodium probstii kan zo sterk op Chenopodium album lijken, dat dit taxon tot nog toe niet als aparte soort opgenomen is in de Nederlandse flora's en dat gaat in de 24e editie van Heukels' Flora ook niet gebeuren.
  • Vooral jonge exemplaren van Chenopodium giganteum zijn lastig te onderscheiden van Chenopodium giganteum x album, maar zo lang de bladvorm niet opvallend breed is, is de kruising waarschijnlijker.
  • Chenopodium giganteum is bij verre de zeldzaamste van de drie taxa en is nog niet verwilderd aangetroffen (alleen aangeplant). Chenopodium giganteum x album en Chenopodium probstii zijn een stuk algemener, maar nog steeds vrij zeldzaam.

Referenties:
  • New Flora of the British Isles (Stace)
  • Gefäßpflanzen Grundband (Rothmaler)
  • The Vegetative Key to the British Flora
Tekst: Niels Eimers (2018), met aanvullingen van Rutger Barendse.
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 12:55:58 pm door nielseimers »
Gelogd

dirder

  • Member
  • Offline Offline
  • Berichten: 1524
Conyza - Canadese fijnstraal, Hoge fijnstraal & Ruige fijnstraal:
« Reactie #87 Gepost op: oktober 11, 2018, 00:15:32 am »

Conyza canadensis, C. sumatrensis & C. bilbaona:
Hier worden nodeloos veel fouten tegen gemaakt. Er zijn zelfs nog mensen die de lobben van de buisbloemen tellen (is een beetje te vergelijken met mensen die wilgen schillen op zoek naar striae, alhoewel dat laatste onnodig is). Met minimale voorkennis is dit echt heel erg makkelijk (zelfs met het blote oog).

Wat je vooraf moet weten:
  • Bloeiende hoofdjes zijn cilindervormig, na de bloei worden ze (doorgaans) peervormig. Dat verklaart waarom de bloemen aan éénzelfde plant meestal van vorm verschillen.
  • Dit is de belangrijkste bron voor verwarring: De centrale bloemen van het hoofdje zijn veel breder (en na de bloei vaak anders gekleurd aan de top) dan de bloemen errond. Ze hebben meeldraden en stijlen en zijn echte buisbloemen. De bloemen errond zijn vrouwelijk. Bij C. canadensis zijn deze vrouwelijke bloemen echte lintbloemen (zie http://www.soortenbank.nl/afbeelding_venster.php?url=BIS/flora_nl_v2/pictures/asteraceae%20hoofdje.jpg&title=lintbloem voor de terminologie) met een duidelijk zichtbaar (ook met het blote oog) wit lint. Bij C. sumatrensis en C. bilbaoana is dit lint doorgaans verwaarloosbaar kort (en niet als dusdanig zichtbaar).
  • Kleine complicatie: Soms steken de stijlen van de vrouwelijke bloemen in de rand van het hoofdje ver uit de bloemen (dit zie je vaak bij C. sumatrensis). Dit mag niet verward worden met 'lintbloemen met een duidelijk lint'.

Kenmerken waar té veel aandacht aan wordt besteed:
  • Habitus: variabel bij de drie soorten en irrelevant met het oog op een correcte determinatie (de drie soorten overlappen elkaar wat dit betreft).
  • Kleur: van dof grijsgroen tot levendig geelgroen bij alle drie de soorten, dus compleet irrelevant.
  • Bladbewimpering en textuur van de plant: irrelevant om tot een correcte determinatie te komen. Bladbewimpering wordt evenwel erg vaak gebruikt. Alhoewel niet helemaal zonder betekenis erg gevaarlijk omdat met name sumatrensis en vooral canadensis in dat opzicht variabel zijn (van canadensis bestaat een (algemene) ruige vorm met compleet afwijkende bladbewimpering). Ruige fijnstraal voelt altijd ruig aan met een tamelijk hard blad. Bij de andere twee soorten is er variatie.
  • Grootte van de bloemhoofdjes: opletten voor vormen van sumatrensis met kleine hoofdjes. Gemiddeld heeft sumatrensis de grootste hoofdjes. Planten met zéér kleine hoofdjes zijn zeer vaak bilbaoana.

Tot slot, minimale sleutel die perfect werkt:
1a.   Vrouwelijke bloemen naast de centrale buisbloemen duidelijk met wit lint, duidelijk langer dan en dus boven de centrale buisbloemen uitstekend, deze na de bloei doorgaans naar binnen buigend en de centrale buisbloemen verbergend.   Conyza canadensis
1b.   Bloemhoofdjes zonder duidelijke lintbloemen, alle bloemen in het hoofdje min of meer even lang als de centrale buisbloemen. Centrale buisbloemen ook na de bloei altijd perfect zichtbaar.   2
2a.   Omwindsels behaard.   Conyza sumatrensis
2b.   Omwindsels hoogstens met enkele verspreide haren.  Conyza bilbaoana

Opmerkingen:
  • Een loupe met max. 10 x vergroting volstaat. Kan ook met het blote oog maar vooral in het begin is een vergrootglas of een loupe aan te raden.
  • Bekijk meerdere hoofdjes verspreid over de bloeiwijze.
  • De witte linten van de lintbloemen bij canadensis worden iets vuiler wit na de bloei. De toppen van de vrouwelijke bloemen zijn eerder grijs bij sumatrensis en wit bij bilbaoana en kleuren na de bloei vaak paars.
  • Bij C. canadensis hebben de centrale buisbloemen een top met vier tanden, bij de twee andere soorten en top met vijf tanden.

Referenties:
  • Usual suspects
  • Eigen observaties
Tekst: Dirk Derdeyn (2018).
« Laatst bewerkt op: september 07, 2019, 20:27:36 pm door dirder »
Gelogd
Groeten, Dirk Derdeyn.

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Euphorbia esula agg.
« Reactie #88 Gepost op: oktober 11, 2018, 17:44:14 pm »

Euphorbia esula aggregaat:
Euphorbia esula is een complex waarbinnen wereldwijd 60 soorten onderscheiden worden. Het is onduidelijke welke taxa hiervan in Nederland en België voorkomen. De soorten vormen fertiele kruisingen, wat het op naam brengen niet gemakkelijk maakt. Het hier geplaatste overzicht is rechtstreeks overgenomen uit New Flora of the British Isles. Zij behandelen drie soorten en hun drie kruisingen.

WetenschappelijkNederlandsBladvormBladbreedteBladvoetBladtop
Euphorbia esulaHeksenmelkGrooteste breedte voorbij het midden(3-)5-10 mmVersmald tot smal wigvormigStomp tot afgerond
Euphorbia waldsteiniin.v.t.Grootste breedte vóór het midden3-4 mmAfgerond tot breed wigvormigSpits tot toegespitst
Euphorbia cyperissiasCipreswolfsmelkBladranden evenwijdig aan elkaar<2(-3) mmNauwelijks versmaldNauwelijks versmald
Euphorbia x pseudovirgataRoedelwolfsmelkGrootste breedte bij of vóór midden4-5 mmNiet versmald of plots versmald tot afgeknotToegespitst tot stomp
Euphorbia x gayeriEuphorbia waldsteinii x CipreswolfsmelkGrootste breedt bij of vóór midden2-3 mmAbrupt versmald tot afgeknotToegespitst tot stomp
Euphorbia x pseudoesulaHeksenmelk x CipreswolfsmelkGrootste breedte voorbij midden2.6-4 mmSpits tot stompAfgerond

Opmerkingen:
  • Niet alle soorten en kruisingen zijn op waarneming.nl en/of waarnemingen.be te vinden.
  • Euphorbia x pseudovirgata (Roedelwolfsmelk) is op waarneming.nl te vinden als Euphorbia esula subsp. tommasiniana. Op waarnemingen.be is dit taxon onder beide namen te vinden, al zijn zij hier momenteel nog niet als synoniem opgenomen.
  • Euphorbia waldsteinii is op waarnemingen.be te vinden als Euphorbia virgata.

Referenties:
Tekst: Niels Eimers (2019).
« Laatst bewerkt op: oktober 04, 2019, 15:18:04 pm door nielseimers »
Gelogd

nielseimers

  • Admins
  • Offline Offline
  • Berichten: 2301
Xanthium - Late stekelnoot & Grote stekelnoot
« Reactie #89 Gepost op: oktober 12, 2018, 00:12:42 am »

Late stekelnoot & Grote stekelnoot:
Recent is hernieuwde aandacht gekomen op Grote stekelnoot (Xanthium orientale). Tot nog toe hebben we in Nederland alles onder Late stekelnoot geplaatst (Xanthium strumarium s.l.). Het onderscheiden van Xanthium orientale is uiteraard mogelijk, maar enkel op basis van vruchtlengte is dit onbetrouwbaar. Een scherpe detailfoto van de beharing op vruchtdoorns is noodzakelijk. Ook is het noodzakelijk om te weten hoe groot de variatie binnen Xanthium orientale is.

1a.   Stengel bij de bladvoet met doorns, stengelbladen lancetvormig.   Xanthium spinosum
1b.   Stengel zonder doorns, stengelbladen breed (nauwelijks langer dan breed).   2.
2a.   Vruchten 12-15 mm lang, doorns op vruchten kaal of met slappe beharing.   Xanthium strumarium.
2b.   Vruchten >15 mm lang, doorns op vruchten met stevige beharing.   3. (Xanthium orientale agg.)
3a.   Doorns op vruchten ver uit elkaar, doorns sterk beklierd.   Xanthium orientale.
3b.   Doorns op vruchten dicht op elkaar, doorns niet beklierd.   4.
4a.   Stengel met onduidelijke punten en strepen.   Xanthium saccharatum.
4b.   Stengel met duidelijke punten en strepen.   5.
5a.   90-100% van de doorns op de vruchten haakvormig. Doorns 0.8-1.1 keer zo lang als de breedte van de vrucht.   Xanthium italicum.
5b.   20-50% van de doorns op de vruchten haakvormig. Doorns 0.5-0.6 keer zo lang als de breedte van de vrucht.  6. (Xanthium albinium)
6a.   Stengelbladen met hartvormige bladvoet, rijpe vruchten dik, eivormig, 2.5 keer zo lang als breed. Xanthium albinum subsp. albinum.
6b.   Stengelbladen met wigvormige bladvoet, rijpe vruchten slank, ovaal, 3.5 keer zo lang als breed.  Xanthium albinum subsp. riparium.

Opmerkingen:
  • Wij onderscheiden binnen het Xanthium orientale complex alleen Xanthium orientale, maar dit is simpelweg omdat hier nog niet eerder kritisch naar gekeken is.
  • Materiaal verzamelen wordt erg gewaardeerd.

Opmerkingen:
Tekst: Niels Eimers (2018).
« Laatst bewerkt op: december 06, 2018, 00:12:09 am door Nathalie De Somer »
Gelogd
Pagina's: 1 2 [3] 4 5   Omhoog
 

Pagina opgebouwd in 0.065 seconden met 21 queries.