1000 observaties zweefvliegen

Gestart door Axel de F, november 01, 2021, 16:14:20 PM

Vorige topic - Volgende topic

Axel de F

Ik ben recentelijk over de 1000 gegaan bij het aantal op waarneming.nl ingevoerde zweefvliegen.

Die gelegenheid grijp ik aan om hier even een topic te beginnen.

De zweefvliegen zijn de meest populaire vliegenfamilie.
Sommige soorten zijn belangrijke bestuivers of dragen bij aan het beheersen van het aantal bladluizen.
Veel soorten hebben een goed herkenbaar uiterlijk. Ook zijn ze meestal (tamelijk) groot.
Veel voorkomende kleuren zijn geel en zwart.
In de vleugel hebben ze vaak een valse ader, die in het latijn vena spuria heet.
De snorzweefvlieg lijkt me zonder meer het meest voorkomend.
Het is leuk dat je soms ook een zweefvlieglarf tegen kan komen. Ook heb ik er een aantal keer één getroffen die pas uitgeslopen is en nog niet vliegen kan.

Foto's kan je bekijken met deze link: https://waarneming.nl/users/170411/photos/?search=syrphidae.
Ik heb zweefvliegwaarnemingen staan op meer dan 100 verschillende soorten, verzamelsoorten, en ondersoorten.
Zelfs als je alleen de goedgekeurde waarnemingen bekijkt zijn er nog meer dan 70 over. Het is dus een heel geschikte familie om een stuk biodiversiteit van te leren kennen!

Hieronder een lijstje van de soorten die ik het meest ingevoerd heb.
De stadsreus staat niet in mijn top, maar wel in die van de waarneming-gebruikers.

54   Helophilus pendulus     Gewone pendelvlieg
44   Eristalis tenax             Blinde bij
44   Episyrphus balteatus   Snorzweefvlieg
43   Melanostoma scalare   Slanke driehoekszweefvlieg
38   Eristalis pertinax      Kegelbijvlieg
34   Xylota segnis            Gewone rode bladloper
29   Eristalis horticola      Bosbijvlieg
26   Myathropa florea      Doodskopzweefvlieg
25   Cheilosia pagana      Kervelgitje
25   Sphaerophoria scripta   Grote langlijf
25   Tropidia scita             Moeraszweefvlieg

Groeten,

Axel

Bart van Hoogstraten

Alleen in mijn tuin van 400 m 2 (Stadscentrum Nijmegen) heb ik tot nu toe 29 soorten zweefvlieg waargenomen waarvan 28 gedocumenteerd en goedgekeurd. Maar ik tel alle soorten fauna/flora in mijn tuin en die lijst staat nu op 1025 soorten. Ik durf te stellen dat de meest simpele en milieuvriendelijkste methode van vergaren van biodiversiteitskennis/-besef de tuinlijst is. Ook draagt het bij aan ecologisch besef want je gaat je tuin anders beheren en situaties creëren die de biodiversiteit ten goede komen.  :blink: :duim:
Vriendelijke groet! Bart van Hoogstraten

De toekomst van Waarneming is onzeker. Draag bij aan het voortbestaan en betaal gewoon jaarlijks € 25,- abonnementskosten!
https://waarneming.nl/donate/

Axel de F

Het onderwerp van dit topic is het waarnemen van zweefvliegen.

Mooie lijst, Bart!

Voor wie een overzicht zoekt van de soorten is de fotogids Zweefvliegen van André Schulten voor iedere geïnteresseerde beschikbaar.

Laat ik over mijn ervaring toevoegen, dat Eristalis tenax me niet zonder meer de meest voorkomende bijvlieg lijkt.
In sommige jaren en op sommige plekken is bijvoorbeeld pertinax meer aanwezig en die vliegt vaak ook eerder in het jaar al rond.

jck

Mijn top 5 hier in de buurt (ZO Apeldoorn) uit ong. 900 waarnemingen:

1. Myathropa florea
2. Episyrphus balteatus
3. Helophilus pendulus
4. Eristalis pertinax
5. Eristalis tenax

Niet zo verrassend aangezien ik bloeiende schermbloemen in de zomer regelmatig bekijk. De grote verliezer hier in de nabije omgeving is de Citroenzweefvlieg. Ik heb geen één gezien in de afgelopen vier jaar.

Wat de Stadsreus betreft, ik denk dat ie een Obsidentify succesverhaal is. Als je ziet hoeveel ingevoerd zijn sinds de app in gebruik is...

James

Axel de F

De gewone citroenzweefvlieg heb ik regelmatig gezien (19x ingevoerd).
Nog geen andere xanthogramma-soort.

De citroenpendelvlieg heb ik iets meer gezien (23×).

Van de levenswijze van de verschillende soorten weet ik maar weinig. Welke soorten je waarschijnlijk bij welke planten kan vinden, welke soorten sterk aan hill-topping doen...
Het veld voor de waardplant e.d. is bij bijna al mijn zweefvliegwaarnemingen leeg.

jck

Ik bedoelde de Citroenpendelvlieg.

James

Axel de F

Ja, dat is meer een bloemensoort. ;-)
Ook een soort die het op waarneming.nl momenteel goed doet. Al over 6500 waarnemingen dit jaar in 344 gemeenten.
Bijna alle vliegensoorten uit andere families blijven erg ver achter.

RamonVerstraaten

Mijn top 10 van 1.210 waarnemingen verdeeld over 92 soorten (daarvan 18 slechts 1x waargenomen). Ik probeer zoveel mogelijk iedere soort 1x per jaar per uurhok in te voeren.

79 Snorzweefvlieg Episyrphus balteatus
59 Bosbijvlieg Eristalis horticola
46 Blinde Bij Eristalis tenax
46 Doodskopzweefvlieg Myathropa florea
45 Menuetzweefvlieg Syritta pipiens
44 Gewone Pendelvlieg Helophilus pendulus
40 Kegelbijvlieg Eristalis pertinax
38 Kervelgitje Cheilosia pagana
35 Weidevlekoog Eristalinus sepulchralis
35 Hommelbijvlieg Eristalis intricaria

In mijn achtertuin heb ik nu 66 (+ nog 2 die op goedkeuring wachten) soorten gezien, daarvan 16 soorten slechts 1x
met vriendelijke groeten, Ramon Verstraaten

Bart van Hoogstraten

Wellicht interessant om eens hier te vermelden onder de 'zweefvliegers' omdat niemand bij Waarneming er iets aan doet -> Een zweefvlieg die het volgens de statistiek bij Waarneming plots erg goed doet is de Grote Narcisvlieg. Volgens de literatuur is de vliegtijd is van april tot juli en de piek was voorheen altijd eind mei en begin juni. Maar sinds 2019 zijn de aantallen sterk toegenomen en heeft de piek in de vliegtijd zich verlegd naar april (zie: https://waarneming.nl/species/7956/statistics/ ). Dat is erg vreemd want hoewel ik alles in mijn tuin zorgvuldig monitor heb ik zelf nog nooit een Merodon in april aangetroffen. Mijn vroegste ooit was op 15 mei en vanwege het belabberde voorjaar had ik mijn eerste voor '21 pas op 30 mei. Zelfs mijn grote natuurvriend en zweefvliegenexpert André Schulten (voor wie ik de interactieve downloadversie van de zweefvliegengids heb gemaakt) heeft nog nooit een Grote Narcisvlieg aangetroffen in april. Wat blijkt?... De Nationale Bijentelling heeft hem sinds 2019 op de telkaart staan. Massaal wordt de soort op twee dagen halverwege april gemeld bij de Bijenstichting door mensen die het nog nooit is opgevallen dat vliegen maar twee vleugels hebben en geen wespentaille en dat hommels vier vleugels hebben met een dunne verbinding tussen thorax en abdomen. Deze meldingen worden vervolgens doorgespeeld aan Waarneming en verwerkt in de statistiek. Citizen science is allesbehalve betrouwbaar als er geen 'checks and balances' ingebouwd zijn in de levering van data...
Vriendelijke groet! Bart van Hoogstraten

De toekomst van Waarneming is onzeker. Draag bij aan het voortbestaan en betaal gewoon jaarlijks € 25,- abonnementskosten!
https://waarneming.nl/donate/

RamonVerstraaten

waarbij opvalt dat alle in 2019-2020 via de Nationale Bijentelling ingevoerde Grote Narcisvliegen inmiddels op onzeker zijn gezet, maar die van 2021 niet  :rolleyes:. Maar ja, het zijn 'maar' vliegen. Moet je eens proberen een Wielewaal in april in te voeren  ;D
met vriendelijke groeten, Ramon Verstraaten

Bart van Hoogstraten

#10
In de statistiek per maand/jaar van de Grote Narcisvlieg kun je zelfs precies zien in welk weekend van april de Nationale Bijentelling was. Ik begrijp uiteraard dat die telling heus niet als doel heeft om bruikbare cijfers op te leveren maar om bewustwording onder 'het volk' te kweken, maar de statistiek die het oplevert beschouw ik dus niet als collateral damage maar als ernstige database-vervuiling die die statistiek waardeloos maakt.
Vriendelijke groet! Bart van Hoogstraten

De toekomst van Waarneming is onzeker. Draag bij aan het voortbestaan en betaal gewoon jaarlijks € 25,- abonnementskosten!
https://waarneming.nl/donate/

Auratus

Citaat van: RamonVerstraaten op november 02, 2021, 09:35:48 AM
waarbij opvalt dat alle in 2019-2020 via de Nationale Bijentelling ingevoerde Grote Narcisvliegen inmiddels op onzeker zijn gezet, maar die van 2021 niet  :rolleyes:. Maar ja, het zijn 'maar' vliegen. Moet je eens proberen een Wielewaal in april in te voeren  ;D

Ik heb dit al aan het begin van het jaar gemeld bij de mensen die hier iets aan zouden kunnen doen. Er is beloofd om wederom de waarnemingen op onzeker te gaan zetten, maar het lijkt helaas geen hoge prioriteit te hebben (het gaat inderdaad niet om Wielewalen). Er zijn echter nog wel een aantal andere soorten vliegen waarvan het beeld volledig verstoord wordt door de Nationale Bijentelling, kijk bijvoorbeeld maar eens naar Eristalis intricaria.
Groet,

Jan

Bart van Hoogstraten

#12
Citaat van: Auratus op november 02, 2021, 10:10:09 AM
kijk bijvoorbeeld maar eens naar Eristalis intricaria.

Dat is inderdaad om te janken. Ondanks zorgvuldig en langdurig speurwerk heb ik de soort nog nooit in mijn tuin aangetroffen. Zie hier het resultaat van de Nationale Tuintelling april '21 (bijlage).
Vriendelijke groet! Bart van Hoogstraten

De toekomst van Waarneming is onzeker. Draag bij aan het voortbestaan en betaal gewoon jaarlijks € 25,- abonnementskosten!
https://waarneming.nl/donate/

Bart van Hoogstraten

Kunnen we de Bijenstichting niet gewoon verzoeken om de specifieke zweefvliegsoorten van de kaart te halen en deze te beperken tot Eristalis spec. en Zweefvlieg onbekend? (Maar goed, de kwestie met alleen al de zweefvliegen geeft al aan hoe bruikbaar de data bij de hommels en bijen zijn... Vermoedelijk moet dat allemaal ook op onzeker gezet worden en niet verwerkt in de Waarneming-statistiek).
Vriendelijke groet! Bart van Hoogstraten

De toekomst van Waarneming is onzeker. Draag bij aan het voortbestaan en betaal gewoon jaarlijks € 25,- abonnementskosten!
https://waarneming.nl/donate/

Weia

#14
Citaat van: Bart van Hoogstraten op november 02, 2021, 09:44:04 AM
In de statistiek per maand/jaar van de Grote Narcisvlieg kun je zelfs precies zien in welk weekend van april de Nationale Bijentelling was. Ik begrijp uiteraard dat die telling heus niet als doel heeft om bruikbare cijfers op te leveren maar om bewustwording onder 'het volk' te kweken, maar de statistiek die het oplevert beschouw ik dus niet als collateral damage maar als ernstige database-vervuiling die die statistiek waardeloos maakt.
Concreet: alles van de bijentelling van de grote narcisvlieg afkeuren?
Edit: en van die hommelbijvlieg!
Groeten, Weia
rode bosmieren: https://forum.waarneming.nl/index.php/topic,342651.0.html
pagina over variatie bij een paar lastige libellensoorten: www.at-a-lanta.nl/weia/LibellenVariatie.html
motmugjes van foto determineren: http://www.at-a-lanta.nl/weia/Motmuggen.html
familie motmuggen systematisch http://forum.waarneming.nl/smf/index.php?topic=378882.0

Bart van Hoogstraten

#15
Citaat van: Weia op november 02, 2021, 11:39:01 AM
Citaat van: Bart van Hoogstraten op november 02, 2021, 09:44:04 AM
In de statistiek per maand/jaar van de Grote Narcisvlieg kun je zelfs precies zien in welk weekend van april de Nationale Bijentelling was. Ik begrijp uiteraard dat die telling heus niet als doel heeft om bruikbare cijfers op te leveren maar om bewustwording onder 'het volk' te kweken, maar de statistiek die het oplevert beschouw ik dus niet als collateral damage maar als ernstige database-vervuiling die die statistiek waardeloos maakt.
Concreet: alles van de bijentelling van de grote narcisvlieg afkeuren?

En die van de Hommelbijvlieg.  :right: :duim: (Een andere mogelijkheid is natuurlijk om op voorhand alle waarnemingen van de Bijenstichting op onzeker te zetten en dan ervoor te zorgen dat onzekere waarnemingen niet in de statistiek terecht komen. Dat zal de statistiek bij de Bijen en Hommels ook ten goede komen).
Vriendelijke groet! Bart van Hoogstraten

De toekomst van Waarneming is onzeker. Draag bij aan het voortbestaan en betaal gewoon jaarlijks € 25,- abonnementskosten!
https://waarneming.nl/donate/

Weia

Groeten, Weia
rode bosmieren: https://forum.waarneming.nl/index.php/topic,342651.0.html
pagina over variatie bij een paar lastige libellensoorten: www.at-a-lanta.nl/weia/LibellenVariatie.html
motmugjes van foto determineren: http://www.at-a-lanta.nl/weia/Motmuggen.html
familie motmuggen systematisch http://forum.waarneming.nl/smf/index.php?topic=378882.0

Axel de F

Mooi dat de statistieken van vliegen op telformulierende realiteit weer beter zullen gaan benaderen.
Dat je daar bij deze soorten voor moet corrigeren lijkt me evident.
Tellen en waarnemen zonder foto heeft een eigen dynamiek.
Het aantal zweefvliegen in zo'n telling zal meestal onderschat worden, al zijn het dan andere soorten dan de aangevinkte.
Mensen te vroeg lastig vallen met waarnemingen op 'onzeker' en op 'afgekeurd' lijkt me niet gewenst.
Bij mijn waarnemingen zit ook veel waarmee de soort niet bewijsbaar is, of bewijsbaar in een andere categorie hoort te vallen. Misschien wel iets wat bij zweefvliegen relatief gemakkelijk hard gemaakt kan worden.

Ik vind het leuk als er persoonlijke lijsten worden gedeeld.
Zoals de mooie lijst van Ramon.


Olt Zult

Ik heb een lijst gemaakt van de zweefvliegen die in een gebied van zo'n 200 bij 400 meter voorkwamen, dit voor de meewerkend voorman van de gemeente. Na het inzaaien van een plantenmengsel van inheemse planten (Wilde peen, Avondkoekoeksbloem etc.) steeg het aantal en soorten zweefvliegen enorm. Heb een doc/pdf met de 30 soorten gemaakt die ik hier waargenomen heb. Ik heb dit ook met de Libellen gedaan. https://oudezultehome.files.wordpress.com/2021/11/zweefvliegen.pdf

ectemnius

Beste mensen,

Het probleem met intricaria en equestris is al een aantal jaren bekend bij de validatoren. Eerst werden deze waarnemingen automatisch goedgekeurd. Nu staan ze, als het goed is, allemaal onzeker in de database. Mocht je nu statistieken maken met alleen goedgekeurde waarnemingen is de piek van equestris in april weg.
Dat gezegd hebbende, er is nog erg veel mis met de automatische beeldherkenning: https://waarneming.nl/waarneming/view/227446905

"waarbij opvalt dat alle in 2019-2020 via de Nationale Bijentelling ingevoerde Grote Narcisvliegen inmiddels op onzeker zijn gezet, maar die van 2021 niet "
HET probleem bij een soortgroep van 5000 in NL gemelde soorten. (En daar komen er jaarlijks bij, mede door mijn toedoen.) Ook door beeldherkenning neemt het aantal waarnemingen spectaculair toe. Voor validatoren is het zwaar geworden en in de Orde Diptera zijn er gewoonweg te weinig. Om het bij zweefvliegen te houden: de achterstand van te valideren waarnemingen is vanaf begin van dit jaar tot nu van 17000 tot 43000 waarnemingen opgelopen. Dat is een soortgroep waarvan er veel kennis in Nederland aanwezig is. Als het gaat om andere groepen, zoals Mycetophilidae, Limoniidae, Sciaridae, Tachinidae, Muscidae en Lauxaniidae, om er maar eens een paar te noemen, valideert praktisch niemand (en is er ook een achterstand van 40000). Met deze achterstanden en het aanwezige aantal (actieve) validatoren bekommert zich niemand om de kwaliteit van geimporteerde datasets.

Bij inventarisaties van kleine oppervlakten neemt de invloed van omgevind enorm toe. Syrphidae zijn hoog mobiel, bovendien kunnen toe of afnames in soortenaantal of populatieomvang erg seizoensafhankelijk zijn. Interessant zou zijn om larven proberen te kweken. OF, nog beter, proberen minder mobiele soorten te inventariseren zoals een van de vele familietjes van Acalyptrata. Er heeft daar iemand een uitstekend overzicht hier op het forum van gepubliceerd: https://forum.waarneming.nl/index.php/topic,477651  ;D

Groetjes,
Elias




Axel de F

Ik merkte dat er nog een aantal puntjes was waarover ik wat wilde typen:

kwaliteit soortherkenner
Over het algemeen denk ik dat er onder de zweefvliegen best veel soorten zijn die de soortherkenner goed oppakt [als je je aan bepaalde basisprincipes houdt, zoals dat het levende lijf van de vlieg op een hoog percentage te zien is]. Natuurlijk is er wel eens een foute suggestie. En met uitzondering van de wat kleinere en slankere zweefvliegen is het meestal goed mogelijk vrij snel tot een aardige gok te komen, waarbij de soortherkenner over de 90% suggereert.
Er zijn een aantal verzamelsoorten waarbij wat extra kennis nodig is om de juiste kenmerken voor de specifieke soortbepaling op de foto('s) te krijgen.

overzicht van de soorten
https://waarneming.nl/familie/view/15
https://waarneming.nl/taxa/15/
Het zweefvliegenoverzicht van de oude site en van de nieuwe site kan elk specifieke punten naar voren halen.
Op de oude site krijg je vaak ook foto's van 'nectarplanten' voorgeschoteld. Je kunt de soorten van deze week selecteren of een overzicht van alleen verzamelsoorten  aanvragen. De zweefvliegenfamilie heeft een opvallend laag familienummer op waarneming.nl gekregen.

plaats binnen de andere vliegenfamilies
Dat zweefvliegen goede vliegers zijn, waarbij de mannetjes meesters zijn in het vinden van vrouwtjes staat natuurlijk buiten kijf. Hopelijk zullen ze veel goede winden blijven vinden. De voor hen passende biotopen moeten er natuurlijk wel zijn. En zelfs als dat gevonden worden wordt, zal vervuiling van licht, lucht, water, bodem zal voor een flink aantal zweefvliegsoorten tot (bijna) uitsterven leiden en hebben geleid.
Van de rode-lijst-soorten zijn er best veel die alleen in Limburg het af en toe proberen, misschien vanwege de behoefte aan begroeide hellingen (doen die soorten het beter in de middelgebergten van belgië, duitsland, luxemburg?).

Oogkopvliegen staan in de boom van het leven dichtbij de zweefvliegen. Die vertonen toch wel heel ander gedrag, zijn moeilijker te vinden en te bekijken (zeker voor beginnende natuuronderzoekers). (https://waarneming.nl/taxa/10634/)

Wapenvliegen hebben een aantal dingen gemeen met zweefvliegen, zoals vaak best groot, fotogeniek, met opvallende kleuraccenten (vaak geelzwart, bij wapenvliegen vaak ook groen of metallic) en ook redelijk wat bloem- en ander bladbezoek. (https://waarneming.nl/familie/view/89)

Soorten zweefvliegen met weinig waarnemingen
Er zijn best een aantal soorten, die veel waargenomen worden, maar die ik nooit of zelden gezien heb, waaronder didea's en woudzwevers.

Sommige soorten vragen om een specifiek determinatiekenmerk, wat normaal gesproken niet vanzelf op de foto belandt.

validaties
Fijn dat er een achterstand aan het ontstaan is. Dat schept vast ruimte voor beginnende specialisten.
Gebrek aan populariteit lijkt me voor de meeste soorten vliegen een groter probleem dan een bulk aan onjuiste determinatievoorstellen.

Het is leuk als er regelmatig naar een waarneming gekeken wordt; en de tijd en inspanning die daarvoor ingezet wordt, wordt erg gewaardeerd.
Ik ben blij met de vele validaties van Elias en anderen.
Over een aantal andere diptera-families denk ik nog wel eens een nieuw topic te beginnen ;-)

Axel de F

Nog even een lijstje van een veel-invoerder en specialist bij de zweefvliegen.

Leendert-Jan van der Ent heeft bijna 13.000 syrphidae-observaties gedaan (zie https://waarneming.nl/users/10989/species/?species_group_id=18).

Hij kan de zweefvliegen erg goed op zicht uit elkaar houden en heeft ook indrukwekkend veel determinatiekenmerken van de soorten paraat om ook moeilijkere soorten in het veld direct of na vangst te herkennen. Veel van de weinig geziene zweefvliegsoorten heeft hij wel gezien.
Hij kijkt meer naar zweefvliegen, zoals andere mensen vogels of vlinders tellen.

Zijn top is:
01   Kegelbijvlieg    Eristalis pertinax   629
02   Snorzweefvlieg    Episyrphus balteatus   573
03   Blinde bij    Eristalis tenax   511
04   Gewone pendelvlieg    Helophilus pendulus   480
05   Doodskopzweefvlieg    Myathropa florea   432
06   Puntbijvlieg    Eristalis nemorum   382
07   Slanke driehoekszweefvlieg    Melanostoma scalare   358
08   Bessenbandzweefvlieg    Syrphus ribesii   348
09   Grote langlijf    Sphaerophoria scripta   323
10   Menuetzweefvlieg    Syritta pipiens   294
11   Micaplatvoetje    Platycheirus albimanus   293
12   Gewone driehoekszweefvlieg    Melanostoma mellinum   290
13   Kleine bandzweefvlieg    Syrphus vitripennis   269
14   Kervelgitje    Cheilosia pagana   266
15   Kleine bijvlieg    Eristalis arbustorum   227
16   Bosbandzweefvlieg    Syrphus torvus   217

Dit nummer zegt niet direct iets over het aantal van de soort; omdat Leendert-Jan ook het aantal geziene exemplaren aangeeft, raken soorten die veel dagen van het jaar vliegen misschien wat vaker ingevoerd.

Olt Zult

Mooi lijstje Axel!

Ik ga volgend jaar ook proberen de aantallen te vermelden.  Ik ben erg benieuwd welke planten van het uitgezaaid mengsel blijvertjes zijn en welke niet.  :blink:

ruut

Inderdaad knap werk :duim:
Met wat zon en bloem zijn ze hier wel te vinden
Dank met vriendelijke groet, ruut