Lithobius vraag

Gestart door Frank van de Putte, december 03, 2016, 17:28:32 PM

Vorige topic - Volgende topic

Frank van de Putte

Hier volgt een vraag van een leek  :blink: Hoe kun je in het veld zien of een Lithobius volwassen is of niet?
Ik wou me er eens wat meer in verdiepen, in de tabel van Berg & Evenhuis staat dat adulten te herkennen zijn aan de aanwezigheid van gonopoden.

Maar dan moet je ze dus al ondersteboven onder de  :micro: bekijken... Hebben deze soorten in elk stadium 15 pootparen, dus ook de jonkies?
Of zijn er nog andere kenmerken? De tabel gaat uit van volwassen beestjes, dan is het natuurlijk wel handig om in het veld te kunnen bepalen of het een jonkie of een adult is.

groetjes,
Groetjes,

Frank van de Putte

arpwifi

Hoi Frank,

Lithobiomorpha zijn anamorf - ze krijgen tijdens hun ontwikkeling een tijd lang bij elke vervelling steeds meer pootjes, maar ik weet even niet met hoeveel ze geboren worden en hoe de aantallen zich ontwikkelen. Voor Scutigera coleoptrata (eveneens anamorf) is het meen ik iets van 5, 7, 9, 11 en 15 maar het beest vervelt daarna nog een aantal keren met 15 pootjes voordat het sexueel volwassen is. Bij de Lithobiomorpha zal het vast niet heel erg veel anders zijn. Het is één van de redenen dat ik Lithobiussen in het veld meestal maar laat voor wat het is (plus, ze gaan er toch al als de brandweer vandoor) - je moet ze in principe vangen en onder de microscoop gooien.

Wat ik zelf altijd weer opvallend vind, is dat juist de Geophilomorpha met al hun pootjes epimorf zijn - meteen uit het ei hebben ze alle pootjes al  :o  (ook Scolopendromorpha zijn meen ik epimorf)

Maar Matty kan er vast meer over vertellen ...
Groetsenzo, Arp (via onbeveiligde WiFi)

You know the state of computer security is dire when Qubes OS, arguably the world's most secure operating system, makes only modest claims. ("a 'Reasonably-Secure' Operating System") [J.M. Porup]

Frank van de Putte

Hoi Arp, bedankt, ik had al zo'n vermoeden dat het erg lastig was, omdat eigenlijk de meeste exemplaren die ik vind 15 pootparen hebben, maar dat wil dus niet zeggen dat ze volwassen zijn.
En ze lijken volgens mij ook allemaal op elkaar, ze zijn bijna allemaal roodbruin... En ze zijn inderdaad zelfs bij de huidige temperaturen nog verrassend snel :blink:

groetjes,
Groetjes,

Frank van de Putte

mberg

Heren,

Een goede vraag. Arp gaf al aan dat bij Lithobius het aantal poten toeneemt van de jongste stadia naar subadulten. Inderdaad beesten met 15 paar poten hoeven niet adult te zijn. Echter, ze zijn dan meestal op basis van de positie van de stekels op poot 14 en 15 en het aantal porien in de coxa van de poten te determineren, in combinatie met aantal tanden aan he tuiteinde van het coxosternum onder de kop. Als je dieren vangt die goed zijn uitgekleurd, dus helder roodbruin (of meer rood of meer bruin afhankelijk van de soort) zij ze meestal adult.

Je kunt vanaf de bovenkant zien of het en vrouwtje of mannetje is. De sporen bij het vrouwtje steken uit en zijn van bovenaf zichtbaar. Ook de mannetjes zijn te herkennen door hun typische vorm van het laatste segment (en de sporen ontbreken).

Sommige Lithobius-soorten zijn makkelijk te herkennen op basis van het aantal ocellen, antenneleedjes of specifieke vorm voorkomend bij adulten. Gewoon proberen zou ik zeggen! Kom je er niet uit dan kun je altijd materiaal naar me opsturen.

Met groet,

Matty
Matty P. Berg
Coordinator EIS-werkgroep Bodemfauna
Onderzoeker bodemfauna aan de Vrije Universiteit, Amsterdam, Rijksuniversiteit Groningen en Naturalis, Leiden
Aanspreekpunt Sectie Bodemfauna Nederlandse Entomologische Vereniging

Frank van de Putte

Hoi Matty, bedankt voor de uitgebreide uitleg, ik ga er op letten! Dan zal ik er toch nog eens een paar vangen, de tabel is namelijk best duidelijk, hopelijk kom ik er uit.

groetjes
Groetjes,

Frank van de Putte

arpwifi

Groetsenzo, Arp (via onbeveiligde WiFi)

You know the state of computer security is dire when Qubes OS, arguably the world's most secure operating system, makes only modest claims. ("a 'Reasonably-Secure' Operating System") [J.M. Porup]

Frank van de Putte

Hoi Arp, nee dat wist ik niet, goed om te weten!

Ik begin denk ik maar met de grootste Lithobius die ik kan vinden, om een beetje thuis te raken in de tabel, dan kom ik hopelijk/waarschijnlijk op Lithobius forficatus :blink:


groetjes,
Groetjes,

Frank van de Putte

Frank van de Putte

#7
Ik heb een dappere poging gedaan met een exemplaar uit Brabant, maar ik kom er met m'n usb microscoopje echt niet uit... Het is toch wel behoorlijk specialistenwerk volgens mij, met al die pootstekeltjes, ocellen, en prosternale tandjes :rolleyes:
En ik krijg ook niet alles even goed in beeld, de tandjes op het prosternum bijvoorbeeld, maar ook het aantal ocellen kan ik niet helemaal goed zien/beoordelen.

En is dit nu een volwassen exemplaar? Het is in elk geval een beestje van 13mm, antennen ~5.5mm met iets van 37 leedjes. Met iets van 16?? ocellen, en 4 of 5 prosternale tandjes.

Als het met deze foto's niet lukt dan stuur ik hem denk ik maar op naar Matty (je krijgt er een Kerstkaart bij :blink:)
Hij is nu nog redelijk in tact, maar hoe langer ik er aan pruts, des te minder pootjes en stekeltjes er over blijven vermoed ik  :blink:

(De pootfoto's zijn van het 14e en 15e pootpaar)

Het betreft deze waarneming;
http://waarneming.nl/waarneming/view/132986710
Lithobius spec. gezien op 2016-12-18 Grenspark De Zoom/Kalmthoutse Heide - Kleine Meer e.o.
Foto's:
















Toelichting:
~13mm lichaamslengte

groetjes, Frank van de Putte
Groetjes,

Frank van de Putte

mberg

Dag Frank,

Ja, dit is een volwassen exemplaar, een mannetje (foto 2 en 5). Het dier is mooi uitgekleurd, meestal een aanwijzing van volwassenheid. Er zijn 4+4 (misschien 5+5, net niet goed zichtbaar) tandjes zichtbaar op de laatste foto. Dan kom je uit op Lithobius piceus (meestal 4+4) en L. forficatus (gewoonlijk 5+5). Lithobius piceus heeft een extra tand op de binnenzijde van de coxa (lijkt afwezig op foto 5) en aan het uiteinde van poot 15 moet een tweede kleiner tandje zichtbaar zijn (zie ik niet op foto 4 en 6, wel op poot 14). Dan kom je uit of L. forficatus (5+5 tandjes op coxosternum, poot 15 zonder extra tandje aan uiteinde en coxa zonder extra stekel aan binnenzijde.

Met groet,

Matty
Matty P. Berg
Coordinator EIS-werkgroep Bodemfauna
Onderzoeker bodemfauna aan de Vrije Universiteit, Amsterdam, Rijksuniversiteit Groningen en Naturalis, Leiden
Aanspreekpunt Sectie Bodemfauna Nederlandse Entomologische Vereniging

Frank van de Putte

Bedankt Matty, dus toch een volwassen beest :blink: Ik denk inderdaad dat er 2x5 prosternale tandjes zijn, maar het is lastig  te zien.
Ik heb nog wat detailfoto's gemaakt van de tars van poot 15. Ik zie maar 1 tandje, dan zou het dus de doodgewone L. forficatus moeten zijn.

Maar dan is dit toch wel een extreem klein exemplaar, in de tabel staat 18-32mm voor deze soort..!?
Dit exemplaar is amper 13mm, kop-kont, gemeten met schuifmaat.




Groetjes,

Frank van de Putte

arpwifi

Ik ben even kwijt hoe het zat  :-\ blijven deze nou ook nog vervellen en groeien nadat ze geslachtsrijp zijn?
Groetsenzo, Arp (via onbeveiligde WiFi)

You know the state of computer security is dire when Qubes OS, arguably the world's most secure operating system, makes only modest claims. ("a 'Reasonably-Secure' Operating System") [J.M. Porup]

mberg

Hej Johan / Arp,

Inderdaad, het tweede kleinere tandje ontbreekt op de klauw.

Voor zover ik weet vervellen ze continu.

Met groet,

Matty
Matty P. Berg
Coordinator EIS-werkgroep Bodemfauna
Onderzoeker bodemfauna aan de Vrije Universiteit, Amsterdam, Rijksuniversiteit Groningen en Naturalis, Leiden
Aanspreekpunt Sectie Bodemfauna Nederlandse Entomologische Vereniging

Frank van de Putte

Nog bedankt beiden! In elk geval leerzaam, het formaat zegt dus ook niet erg veel bij deze soorten.. Dus dit (volwassen) mannetje zou kunnen paren met een exemplaar dat zeker 2x zo groot is.. :rolleyes:
Overigens denk ik dat 32mm (L.forficatus volgens de tabel) nog wel aan de krappe kant is voor de grootste Lithobiussen die ik tegenkom. Maar dan zou ik er eens 1 op moeten meten, want met die lange poten en antennen zijn ze wel lastig te schatten, qua lengte, ze lijken vaak groter dan ze in werkelijkheid zijn.

groetjes,
Groetjes,

Frank van de Putte

arpwifi

Daar komt bij dat ik sterk de indruk heb dat alle literatuurafmetingen gemeten zijn aan dood materiaal, dat wellicht wat samengetrokken is. Als je ze over een stuk mm-papier laat sprinten zijn ze al snel langer dan de boekjeswijsheid (ze rekken tijdens het rennen wat uit volgens mij) ... maar misschien zit er een soort dopplereffect in door de weg die ze afleggen tussen begin en eind belichtingstijd  :rolleye: ;D
Groetsenzo, Arp (via onbeveiligde WiFi)

You know the state of computer security is dire when Qubes OS, arguably the world's most secure operating system, makes only modest claims. ("a 'Reasonably-Secure' Operating System") [J.M. Porup]

Frank van de Putte

#14
Ja, maar dat geldt denk ik meer voor de "aardkruipers" met 60-80+ pootparen, die zijn inderdaad bijna niet te meten, omdat de ruimte tussen elk segmentje wat kan "rekken".
Hoe minder segmenten/pootparen, hoe kleiner het verschil tussen uitgerekt en in ingekrompen, lijkt mij.
Groetjes,

Frank van de Putte

arpwifi

Tjanou ja ... je zult het me eens zijn dat Cryptops wat dat beteft dichter bij Lithobius staat dan de Geofielen .... dan vind ik 25+% langer dan de literatuuropgave van 40mm toch een behoorlijk stuk groter:

http://waarneming.nl/foto/view/571990
http://insektenfotos.de/forum/index.php?page=Thread&postID=88643#post88643
Groetsenzo, Arp (via onbeveiligde WiFi)

You know the state of computer security is dire when Qubes OS, arguably the world's most secure operating system, makes only modest claims. ("a 'Reasonably-Secure' Operating System") [J.M. Porup]

Frank van de Putte

Die heet inderdaad niet voor niks Grote Bladkruiper, dat is inderdaad een enorm beest! :o

Maar die is zeer zeldzaam, dan zullen de afmetingen in de tabel waarschijnlijk slechts gebaseerd zijn op enkele exemplaren, wat er niet is kun je niet meten tenslotte.

Henia vesuviana kom ik af en toe tegen, die zijn ook groter dan vermeld in de tabel, ik denk wel 50%, maar dat is ook een zeldzame soort.
Ik noem ze "Anaconda-aardkruiper", vanwege het kleine kopje in verhouding tot het brede lichaam, en omdat ik ze vaak opgerold als een slang vind. :blink:

groetjes,
Groetjes,

Frank van de Putte

arpwifi

Ik heb het nog even nagekeken, maar die anomalans hierboven van 50+mm was dus dood 35mm. I rest my case  O0
Groetsenzo, Arp (via onbeveiligde WiFi)

You know the state of computer security is dire when Qubes OS, arguably the world's most secure operating system, makes only modest claims. ("a 'Reasonably-Secure' Operating System") [J.M. Porup]