Forum van Waarneming.nl

Soortgroepen => Bijen wespen en mieren => Bladwespen => Topic gestart door: wilde op september 05, 2018, 12:42:28 PM

Titel: Kleinere bladwesp met veel geel
Bericht door: wilde op september 05, 2018, 12:42:28 PM
Bladwesp van 10,7 mm lengte. Wie kent de naam?
Gisteren Sint-Pietersberg.
Titel: Re: Kleinere bladwesp met veel geel
Bericht door: wilde op september 20, 2018, 11:55:51 AM
Niemand?
Titel: Re: Kleinere bladwesp met veel geel
Bericht door: Jorgen op september 20, 2018, 13:04:08 PM
Een uit het Tenthredo arcuata/schaefferi complex. In Nederland komen er 2 soorten voor: notha (algemeen) en brevicornis. In België is er ook nog arcuata en schaefferi.

Het gaat om brevicornis of arcuata, zeker omdat het zo dicht bij de grens is. In het verleden zijn er ook veel fouten gemaakt bij dit complex.
Titel: Re: Kleinere bladwesp met veel geel
Bericht door: wilde op september 20, 2018, 16:19:31 PM
Ik heb gelezen dat mannetjes Tenthredo notha, arcuata, brevicornis, schaefferi niet zijn te onderscheiden.
Maar dit is een vrouwtje.
Wat is nodig om te zien voor soortzekerheid?
Titel: Re: Kleinere bladwesp met veel geel
Bericht door: wilde op september 22, 2018, 13:25:22 PM
Inmiddels door mij gedetermineerd met de Belgische tabel van Noël Magis als vrouw Tenthredo brevicornis.
Titel: Re: Kleinere bladwesp met veel geel
Bericht door: Fonsv op september 22, 2018, 16:11:29 PM
Ook altijd interessant voor iedereen hoe je hier toe gekomen bent..  :blink: Verder heel mooie foto's, zoals altijd.  :duim:
Titel: Re: Kleinere bladwesp met veel geel
Bericht door: wilde op september 22, 2018, 19:33:11 PM
Dag Fons,
In genoemde tabel komen slechts 4 soorten Tenthredo-vrouwen in aanmerking: schaefferi, notha, arcuata en brevicornis.
Ik heb de gehele tabel zo goed als mogelijk toegepast.
Er worden veel kleurkenmerken genoemd en slechts 2 morfologische kenmerken: de vorm van de hypopyge (eindsterniet) en het zaagje.
Kleurkenmerken in tabellen zijn over het algemeen zwakker dan morfologische. Kleuren vergen soms wat interpretatie.

Ik ga niet meer in op alle kenmerken, maar T. schaefferi kan worden uitgesloten vanwege de kleur van de top van scheen 3. Die is bij die soort niet zwart, maar bruin- of roodachtig. Bij schaefferi is tergiet 2 geheel zwart en zijn de banden/vlekken op het abdomen lateraal gezien onderbroken, dus niet de gehele zijkant van de tergiet innemend, zodat alles aansluit.

De vorm van de hypopyge sluit notha uit, want daar is dat onderdeel wat vlakker met een ruimere hoek. T. notha heeft ook afgeronde tandjes van het zaagje en dus niet scherp afgetekend als bij mijn exemplaar. De scapus van notha is niet geheel zwart, maar altijd met meer of minder geel.
Bijgaand een foto van de hypopyge van mijn exemplaar. Daarop is te zien dat er een diepe uitsnede is met in het midden een hoekig deel: een punt van ongerveer 90 graden.

T. arcuata heeft evenals brevicornis een scherp getand zaagje en een hoekige vorm van het midden van de hypopyge en ook de scapus is meestal geheel zwart, maar valt af vanwege de binnenzijde van scheen 1 die over de gehele lengte zwart zou moeten zijn voor die soort of tenminste aan de basis en dus niet geheel geel, zoals hier. Dat is dus een gering verschil met brevicornis.

Dan is het dus T. brevicornis met een geheel zwarte scapus, een gele band op het midden van de achterrand van tergiet 1.
De hypopyge heeft in het midden een hoekige punt van 90 graden en het zaagje is duidelijk scherp getand.
Scheen 1 (en dikwijls ook 2 en 3) met zwarte vlek op de top-buitenzijde. Dij 1 geheel geel zou moeten zijn, maar hier met nog een klein zwart vlekje.
Titel: Re: Kleinere bladwesp met veel geel
Bericht door: Fonsv op september 22, 2018, 19:43:25 PM
Mooie toelichting.  :blink: Scapus zwart vind ik altijd het gemakkelijkste kenmerk vanaf foto voor T. brevicornis, maar natuurlijk is zelfs dat niet altijd volledig waterdicht.
Titel: Re: Kleinere bladwesp met veel geel
Bericht door: wilde op september 23, 2018, 10:18:20 AM
Fons, ik heb mijn tekst hierboven nog wat aangepast.
T. arcuata heeft net als brevicornis meestal een geheel zwarte scapus, doch kan bij beide (zelden) ook wat geel bevatten. De geheel zwarte scapus is dus voor die soorten geen onderscheidend kenmerk.
Titel: Re: Kleinere bladwesp met veel geel
Bericht door: Fonsv op september 23, 2018, 11:14:01 AM
In Nederland is de kans wel groot natuurlijk t.o.v. T. notha (daar doelde ik ook op), maar inderdaad in België of bij de grens is dat niet meer voldoende.