Observation international

Soortgroepen => Spinachtigen => Topic gestart door: arpwifi op januari 25, 2016, 04:03:12 am

Titel: Pseudoscorpiones - discussies sleutelgebruik
Bericht door: arpwifi op januari 25, 2016, 04:03:12 am
(Zoektermen: Pseudoschorpioenen, Bastaardschorpioenen, Boekschorpioenen, Mosschorpioenen)
Inleiding

Een laffe poging om op het forum eens te kijken of we in het algemeen wat verder kunnen komen met de determinatie van Pseudoschorpioentjes. Het zijn fantastische, koddige en woest-interessante beestjes, maar de determinatie blijft toch vaak steken op Pseudo spec. of hooguit Genus spec. - jammer eigenlijk.

Voor determinatie zijn vaak heeeeeele serieus kleine details nodig, maar de ontwikkeling in de resolutie en detailscherpte van veel foto's die langskomen op het forum gaat gestaag de goede kant op, dus misschien wordt het onderhand ook beter mogelijk om dingen goed te beoordelen.

Maar om te kunnen beoordelen moet je ook begrijpen wat je ziet en om de sleutels correct te kunnen interpreteren is vergelijkingsmateriaal vaak wel verrekte handig. Omdat het nogal aan detailfoto's van met zekerheid correct op naam gebrachte exemplaren ontbreekt is het misschien handig hier eens een discussiepagina te beginnen waar we twijfelgevalletjes in de groep kunnen gooien en met elkaar - en hopelijk ook met een paar echte kenners - kunnen sparren om te kijken of we het één en andere duidelijker kunnen krijgen.

Ik begin even met een paar lege berichtjes die dan in de loop van de tijd wellicht verder uitgewerkt kunnen worden. Geef me even de tijd om deze aan te maken. Voorgestelde inhoudsopgave voor de eerste serie berichtjes voorlopig even:

Inleiding (dit berichtje)
Literatuur en links (http://forum.waarneming.nl/smf/index.php?topic=348499.msg1917725#msg1917725)
Termen (http://forum.waarneming.nl/smf/index.php?topic=348499.msg1917727#msg1917727) - plaatjes met morfologische benamingen
Overzicht BeNeLux - families/genera (http://forum.waarneming.nl/smf/index.php?topic=348499.msg1917728#msg1917728)
Overzicht Chernetidae (http://forum.waarneming.nl/smf/index.php?topic=348499.msg1917729#msg1917729)
Overzicht Chthoniidae (http://forum.waarneming.nl/smf/index.php?topic=348499.msg1917730#msg1917730)
Overzicht Neobisiidae (http://forum.waarneming.nl/smf/index.php?topic=348499.msg1917731#msg1917731)
Overzicht kleine families Cheiridiidae, Cheliferidae, Larcidae, Withiidae (http://forum.waarneming.nl/smf/index.php?topic=348499.msg1917732#msg1917732)
Notities (errata?) bij sleutels (http://forum.waarneming.nl/smf/index.php?topic=348499.msg1917734#msg1917734)
Discussie Sleutelgebruik (http://forum.waarneming.nl/smf/index.php?topic=348499.msg1917736#msg1917736) (inleiding)

Disclaimer Ik weet helemaal niks-nakkes-nada van Pseudo's en ga me er ook niet opeens vreselijk in verdiepen (zelfopgelegd Neue-Gruppenverbot!), dus dit is slechts de start van een discussie/uitwisseling waar ik zelf ook meer van hoop op te pikken. Alle door mij aangeleverde "info" zal dus incompleet en eventueel onjuist zijn

Toegang uitsluitend na tonen van meegebrachte kilo zout bij de entree!   

Iedereen is van harte uitgenodigd meer links/info/afbeeldingen voor onderstaande inleidende berichtjes aan te dragen!

Dank
Informatie, links, inzichten, kennis, afbeeldingen etc. hieronder zijn bijgedragen door
Joost Vogels
Pierre Oger
....
Titel: reserve
Bericht door: arpwifi op januari 25, 2016, 04:03:38 am
reserve/leeg
Titel: Literatuur en links
Bericht door: arpwifi op januari 25, 2016, 04:07:09 am
Literatuur en links

Dit berichtje wordt een overzichtje met handige literatuur en links. Een jaar of wat geleden was ik al eens aan zoiets begonnen, maar dat lijstje (https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:P4b/FnF/Pseudoscorpiones) is zwaar verouderd en veel links zullen niet meer werken:

Bij tijd en zin zal ik de dingen daaruit hieronder zoetjesaan inwerken. Hier voorlopig een paar Nederlandse publicaties om mee te beginnen

Websites

Publicaties voor BeNeLux (omgekeerd chronologisch)


Europa (omg.chron.)

Algemeen/wereldwijd/biologie etc.

Info Museumcollecties
Titel: reserve
Bericht door: arpwifi op januari 25, 2016, 04:08:01 am
reserve/leeg
Titel: Termen
Bericht door: arpwifi op januari 25, 2016, 04:08:45 am
Termen - plaatjes met morfologische benamingen

Vooralsnog, om een beginnetje te maken, eerst even een paar links naar andere plekken waar info over de terminologie te vinden is:


(info/pix aanvullen)
Titel: Overzicht BeNeLux - kenmerken families/genera
Bericht door: arpwifi op januari 25, 2016, 04:09:18 am
Overzicht BeNeLux - families/genera


Vooralsnog, om een beginnetje te maken, eerst even een paar links naar andere plekken waar info over de familiekenmerken te vinden is:


Titel: Overzicht Chernetidae
Bericht door: arpwifi op januari 25, 2016, 04:09:47 am
Overzicht Chernetidae

Reeds bekend uit BeNeLux

Allochernes powelli (Kew, 1916)
(info/pix aanvullen)

Chernes cimicoides (Fabricius, 1793)
(info/pix aanvullen)

Chernes hahnii (C.L. Koch, 1839)
(info/pix aanvullen)

Dinocheirus panzeri (C.L. Koch, 1837)
(info/pix aanvullen)

Lamprochernes nodosus (Schrank, 1803)
(info/pix aanvullen)

Lasiochernes pilosus (Ellingsen, 1910)
(info/pix aanvullen)

Pselaphochernes dubius (O.P.-Cambridge, 1892)
(info/pix aanvullen)

Pselaphochernes scorpioides (Hermann, 1804)
(info/pix aanvullen)


Nog niet bekend uit Nederland

Anthrenochernes stellae Lohmander, 1939 DK: "Stellas mosskorpion" (http://www.fugleognatur.dk/artsbeskrivelse.asp?ArtsID=3491); @PotW (http://www.museum.wa.gov.au/catalogues/pseudoscorpions/chernetidae/stellae); Zweden (PDF) (https://www.researchgate.net/profile/Mikael_Molander/publication/236686728_Survey_of_the_rare_pseudoscorpion_Anthrenochernes_stellae_Lohmander_1939_in_Lunds_stadspark_southern_Sweden_2012/links/0046351914b14c9bac000000.pdf)

Americhernes oblongus (Say 1821) Ooit geïntroduceerd in Engeland.
Judson, Mark L.I. (1997) Synonymy of the Pseudoscorpion Chernes insuetus with Americhernes oblongus (Chelonethi, Chernetidae): An Unestablished Introduction to Britain. - The Journal of Arachnology, vol.25(3), pp.410-411. (PDF (http://www.americanarachnology.org/JoA_free/JoA_v25_n3/JoA_v25_p410.pdf))

Titel: Overzicht Chthoniidae
Bericht door: arpwifi op januari 25, 2016, 04:11:19 am
Overzicht Chthoniidae

Reeds bekend uit BeNeLux

Chthonius dacnodes Navás, 1918
(info/pix aanvullen)

Chthonius ischnocheles (Hermann, 1804)
(info/pix aanvullen)

Chthonius kewiGabbutt, 1966
(info/pix aanvullen)

Chthonius orthodactylus (Leach, 1817)
(info/pix aanvullen)

Chthonius tetrachelatus (Preyssler, 1790)
(info/pix aanvullen)

Titel: Overzicht Neobisiidae
Bericht door: arpwifi op januari 25, 2016, 04:11:46 am
Overzicht Neobisiidae

Reeds bekend uit BeNeLux

Neobisium carcinoides (Hermann, 1804)
Syn: Neobisium muscorum (Leach, 1817);
(info/pix aanvullen)

Neobisium carpenteri (Kew, 1910)
(info/pix aanvullen)

Neobisium simile (L. Koch, 1873)
(info/pix aanvullen)

Neobisium simoni (L. Koch, 1873)
(info/pix aanvullen)

Roncus lubricus L. Koch, 1873
(info/pix aanvullen)


Nog niet bekend uit Nederland

Neobisium maritimum: Zie Marine Pseudoscorpion (http://www.theseashore.org.uk/theseashore/SpeciesPages/Additional%20Species/Pseudo%20scorpion.jpg.html)

Titel: Overzicht kleine families: Cheiridiidae, Cheliferidae, Larcidae, Withiidae
Bericht door: arpwifi op januari 25, 2016, 04:12:17 am
Overzicht kleine families: Cheiridiidae, Cheliferidae, Larcidae, Withiidae

Reeds bekend uit BeNeLux

Cheiridiidae: Cheiridium museorum (Leach 1817)
(info/pix aanvullen)

Cheliferidae: Chelifer cancroides (Linnaeus, 1758)
(info/pix aanvullen)

Cheliferidae: Dactylochelifer latreillii latreillii (Leach, 1817)
Cheliferidae: Dactylochelifer latreillii septentrionalis Beier, 1932
(info/pix aanvullen)

Larcidae: Larca lata (H.J. Hansen, 1884)
(info/pix aanvullen)

Withiidae: Withius piger (E. Simon, 1878)
(info/pix aanvullen)

Titel: reserve
Bericht door: arpwifi op januari 25, 2016, 04:12:39 am
reserve/leeg
Titel: Notities (errata?) bij sleutels
Bericht door: arpwifi op januari 25, 2016, 04:13:00 am
Notities (errata?) bij sleutels
(zonodig invullen)
Titel: reserve
Bericht door: arpwifi op januari 25, 2016, 04:13:18 am
reserve/leeg
Titel: Discussie Sleutelgebruik
Bericht door: arpwifi op januari 25, 2016, 04:13:47 am
Discussie Sleutelgebruik

De berichtjes hieronder kunnen worden gebruikt om problemen waar men tegenaan loopt bij het gebruik van de diverse sleutels in de groep te gooien.

Hieronder GEEN determinatie-aanvragen (Foto + "Welke is dit?").
Start daarvoor een apart forumtopic.


Dit topic is uitsluitend boedoeld om verwarrende zaken uit de diverse sleutels duidelijker te krijgen voor beginners.

Gebruik liefst per kenmerk één berichtje en vul daarin later de eventuele uitkomst van de discussie aan zodat er per "lastig" kenmerk een verklarend berichtje ontstaat.

Desgewenst kunnen discussieberichtjes later weer worden verwijderd om het geheel wat overzichtelijker te houden?

De (voor de BeNeLux) handigste online beschikbare sleutels (zie literatuur-berichtje bovenaan)
Titel: Arolia aan tarsus loopbenen
Bericht door: arpwifi op januari 25, 2016, 04:14:36 am
Onduidelijk: Arolia aan tarsus loopbenen (couplet 8 )
Sleutel: D. v.d. Tooren 2005 (PDF (http://www.repository.naturalis.nl/document/94041))
Waarneming: 114120260 (http://waarneming.nl/waarneming/view/114120260)

De eerste term waar ik tegenaan loop in de sleutel van Dick van den Tooren is de "Arolia" aan de tarsus van de poten in couplet 8:

Citaat
8 Arolia aan de tarsus van de poten korter dan de klauwen (familie Neobisiidae)
- Arolia aan de tarsus van de poten langer dan de klauwen (familie Larcidae).

De term "arolium" wordt getoond in fig.9 aan de beweegbare vinger van een cheliceer, maar nergens voor de poten.

Aanvankelijk dacht ik dat op dit kiekje de arolia dan wellicht zichtbaar zijn als de dikke witte "kussentjes" net achter de tarsklauwtjes.
(http://waarneming.nl/fotonew/5/10116535.jpg)

In dit geval zou ik dat dan eigenlijk interpreteren als "langer dan de tarsklauw", maar daarmee zou ik uitkomen op Larca lata en ik geloof er niks van dat mijn beestje (http://waarneming.nl/waarneming/view/114120260) deze soort is. Dus dat is geen juiste interpretatie.

In van den Tooren (2001 - PDF (http://www.repository.naturalis.nl/document/45867)), waar de soort Larca lata voor Nederland geïntroduceerd wordt kun je uit fig.3 b/c afleiden dat het arolium bij deze soort (of pseudo's in het algemeen?) wel is. Niks "kussentje"-achtigs kennelijk, maar een lang, dun staakje met verdikking aan het einde? (let op: in figuur c afgebroken en daarom dus korter en geen verdikking).

Op mijn kiekje is het arolium van de achterpoot (rechts) misschien net onscherp te herkennen als donker vlekje direct voor het witte kussentje, met de klauwtjes iets verder uitstekend ervoor? Daar moet ik dus nog eens beter op scherstellen de volgende keer.

Maar wat zijn die witte kussentjes dan wel? Empodium of pulvillus? Of worden bij pseudo's/arachnida andere termen gebruikt? Hebben spinachtigen officieel überhaupt wel arolia aan de tarsen?!? Ik meende ergens in m'n achterhoofd te hebben van niet :/

Zie voor wat termen o.a. deze oude info (https://web.archive.org/web/20080829174343/http://www.faunistik.net/DETINVERT/MORPHOLOGY/EXTREMITAETEN/praetarsus.html), de Duitse wikipedia (https://de.wikipedia.org/wiki/Arolium) en/of hier (http://entomolog.tumblr.com/post/18187899562/arolium-empodium-pulvilli-the-tarsus-of-insects) voor een aardige blog-pagina met verschillende uitvoeringsvormen ...

Wordt hopelijk vervolgd met betere kiekjes. Wie weet er ondertussen meer?
Titel: Tandjes vaste palpvinger Neobisium
Bericht door: arpwifi op januari 25, 2016, 04:15:48 am
Onduidelijk: Tandjes vaste palpvinger Neobisium (couplet 10)
Sleutel: D. v.d. Tooren 2005 (PDF (http://www.repository.naturalis.nl/document/94041))
Waarneming: 114120260 (http://waarneming.nl/waarneming/view/114120260)

Citaat
10 Marginale tanden van de onbewegelijke vinger van de pedipalphand van gelijke grootte ==> 11
 - Marginale tanden van de onbewegelijke vinger van de pedipalphand van ongelijke grootte; lengte/breedte ratio van de pedipalp-femur ongeveer 3,9-4,0 ==> Neobisium carcinoides

Deels is dit een kwestie van matige fotokwaltiteit, maar het geeft wel aan hoe lastig het is om dit kenmerk goed te herkennen (op foto's):
(http://waarneming.nl/fotonew/0/10116540.jpg)

Volgens mij is het beest van de foto Neobisium carcinoides, maar je moet op deze plaat dus wel drie keer kijken om te herkennen dat er om de 3-4 tandjes een iets groter tandje staat. Op deze foto (http://www.galerie-insecte.org/galerie/view.php?adr=image%2Fdos138%2Ftemp%2F150409101_montag.jpg) van Pierre Oger is het al een stuk beter te zien.

Verder verwarrend is dat op deze pagina (http://www.jorgenlissner.dk/pseudoscorpions.aspx) van Jørgen Lissner voor Neobisium carcinoides staat dat: "Fixed finger of pedipalp with 53-57 closely set, evenly sized teeth (Beier 1963)". Dat is dus in tegenspraak met de sleutel van Dick, maar ook in de sleutel van Mahnert (2004) (http://www.zobodat.at/stable/pdf/DENISIA_0012_0459-0471.pdf) kom je via dit couplet bij N. carcinoides:
Citaat
29* Zähne des festen Palpenfingers von ungleicher Länge, idem wenigstens in der distalen Fingerhälfte längere und kürzere Zähne in bestimmter Folge alternieren.

Dan blijft de vraag of het inderdaad verkeerd in de Beier 1963 staat, of dat Jørgen Lissner het verkeerd heeft overgenomen?!?

Oplossing:

Kennelijk was er bij Jørgen Lissner ergens een foutje in geglipt, want Beier meldt, net als de andere sleutels, het volgende:
Citaat van: Beier 1963
Fester Finger rnit 60-80 Zahnen, diese von sehr ungleicher Länge, indem im distalen Fingerteil zwischen je 4-5 kleinen und stumpfen Zahnen ein bedeutend längerer und spitziger Zahn steht; weiter proximal verringert sich die Zahl der kleinen Interkalarzahne auf je 2-3 und werden die langen Zahne allmahlich kürzer.

Het kiekje hierboven toont dus inderdaad de tandjes op de vaste pedipalpvinger van Neobisium carcinoides met om de zoveel tandjes een wat langere/scherpere ertussen.

De *ahum* "kwaliteit" van mijn kiekje maakt ook meteen duidelijk hoe lastig het is om dit op een foto van een levend exemplaar goed (duidelijk genoeg) in beeld te brengen.
Titel: Re: Tandjes vaste palpvinger Neobisium
Bericht door: jvogels op januari 26, 2016, 14:18:24 pm
Het is een kenmerk dat je moet gezien hebben, maar ik vind het onder de bino goed te doen. Ook op de foto herken ik het kenmerkende tandjespatroon van N. carcinoides goed.

Onduidelijk: Tandjes vaste palpvinger Neobisium (couplet 10)
Sleutel: D. v.d. Tooren 2005 (PDF (http://www.repository.naturalis.nl/document/94041))
Waarneming: 114120260 (http://waarneming.nl/waarneming/view/114120260)

Citaat
10 Marginale tanden van de onbewegelijke vinger van de pedipalphand van gelijke grootte ==> 11
 - Marginale tanden van de onbewegelijke vinger van de pedipalphand van ongelijke grootte; lengte/breedte ratio van de pedipalp-femur ongeveer 3,9-4,0 ==> Neobisium carcinoides

Deels is dit een kwestie van matige fotokwaltiteit, maar het geeft wel aan hoe lastig het is om dit kenmerk goed te herkennen (op foto's):
(http://waarneming.nl/fotonew/0/10116540.jpg)

Volgens mij is het beest van de foto Neobisium carcinoides, maar je moet op deze plaat dus wel drie keer kijken om te herkennen dat er om de 3-4 tandjes een iets groter tandje staat. Op deze foto (http://www.galerie-insecte.org/galerie/view.php?adr=image%2Fdos138%2Ftemp%2F150409101_montag.jpg) van Pierre Oger is het al een stuk beter te zien.

Verder verwarrend is dat op deze pagina (http://www.jorgenlissner.dk/pseudoscorpions.aspx) van Jørgen Lissner voor Neobisium carcinoides staat dat: "Fixed finger of pedipalp with 53-57 closely set, evenly sized teeth (Beier 1963)". Dat is dus in tegenspraak met de sleutel van Dick, maar ook in de sleutel van Mahnert (2004) (http://www.zobodat.at/stable/pdf/DENISIA_0012_0459-0471.pdf) kom je via dit couplet bij N. carcinoides:
Citaat
29* Zähne des festen Palpenfingers von ungleicher Länge, idem wenigstens in der distalen Fingerhälfte längere und kürzere Zähne in bestimmter Folge alternieren.

Dan blijft de vraag of het inderdaad verkeerd in de Beier 1963 staat, of dat Jørgen Lissner het verkeerd heeft overgenomen?!?
Titel: Re: Pseudoscorpiones - discussies sleutelgebruik
Bericht door: jvogels op januari 26, 2016, 14:20:13 pm
topic sticky gemaakt
Titel: Re: Pseudoscorpiones - discussies sleutelgebruik
Bericht door: Pierre55 op januari 26, 2016, 18:23:58 pm
Hallo Arp,

Voor technische woorden kan je dit artikel lezen : Zaragoza (2015) (https://www.google.be/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=4&ved=0ahUKEwjjzcjJ_sfKAhXBPxQKHee6AbMQFgg6MAM&url=http%3A%2F%2Fwww.sea-entomologia.org%2FIDE%40%2Frevista_20.pdf&usg=AFQjCNEpgHXXaRv0kIRd3P3XM2_TsV2hAA&cad=rja)
Titel: Re: Pseudoscorpiones - discussies sleutelgebruik
Bericht door: arpwifi op januari 27, 2016, 01:38:01 am
Ha Joost/Pierre,

Dank voor de feedback :) Ik zal straks proberen de inleidende berichtjes nog wat aan te vullen, o.a. ook met de link van Pierre dus.

Terzijde @Pierre: GROOT Compliment voor je fantastische verzameling (microscopische) foto's (http://arachno.piwigo.com/index?/category/1512-pseudoscorpions) van zoveel soorten Pseudo's - echt helemaal geweldig!!   :duim:

@Joost: Ja - ik was er ook wel uitgekomen (zelfs op basis van mijn kiekje ;) ), maar juist mijn plaatje illustreert denk ik mooi hoe onduidelijk dit kenmerk kan zijn op een matige foto. En de aantekening op de site van Lissner maakt het er ook niet beter op.

Heeft één van jullie die sleutel van Beier (1963) bij de hand om na te kijken wat daar daadwerkelijk in staat?
Titel: Re: Pseudoscorpiones - discussies sleutelgebruik
Bericht door: spinnenvrouw op januari 27, 2016, 08:57:54 am

Disclaimer Ik weet helemaal niks-nakkes-nada van Pseudo's en ga me er ook niet opeens vreselijk in verdiepen (zelfopgelegd Neue-Gruppenverbot!), dus dit is slechts de start van een discussie/uitwisseling waar ik zelf ook meer van hoop op te pikken.
Ahum .......

Ik heb Beier ooit gekopieerd, kan later vandaag (of morgen) wel even zoeken. Maar misschien is Arp me dan al lang voor  ;D
Titel: Re: Pseudoscorpiones - discussies sleutelgebruik
Bericht door: Pierre55 op januari 27, 2016, 10:01:51 am


Heeft één van jullie die sleutel van Beier (1963) bij de hand om na te kijken wat daar daadwerkelijk in staat?
Kijk eens naar je mailbox  ;)
Titel: Re: Pseudoscorpiones - discussies sleutelgebruik
Bericht door: arpwifi op januari 27, 2016, 11:44:26 am
Maar misschien is Arp me dan al lang voor  ;D
Arp isnie zo snel
maar Pierre wel :)

Kijk eens naar je mailbox  ;)
   :P  Geweldig Pierre - dank  :duim:

Citaat van: Beier 1963
Fester Finger rnit 60-80 Zahnen, diese von sehr ungleicher Länge, indem im distalen Fingerteil zwischen je 4-5 kleinen und stumpfen Zahnen ein bedeutend längerer und spitziger Zahn steht; weiter proximal verringert sich die Zahl der kleinen Interkalarzahne auf je 2-3 und werden die langen Zahne allmahlich kürzer.
Dat is volledig in overeenstemming met de andere sleutels die ik heb, dus geen probleem.

Kennelijk is er bij Jørgen Lissner ergens een foutje in geglipt - ga ik hem melden :)
Titel: Re: Arolia aan tarsus loopbenen
Bericht door: Pierre55 op januari 27, 2016, 20:45:41 pm
Onduidelijk: Arolia aan tarsus loopbenen (couplet 8 )
Sleutel: D. v.d. Tooren 2005 (PDF (http://www.repository.naturalis.nl/document/94041))
Waarneming: 114120260 (http://waarneming.nl/waarneming/view/114120260)

De eerste term waar ik tegenaan loop in de sleutel van Dick van den Tooren is de "Arolia" aan de tarsus van de poten in couplet 8:

Citaat
8 Arolia aan de tarsus van de poten korter dan de klauwen (familie Neobisiidae)
- Arolia aan de tarsus van de poten langer dan de klauwen (familie Larcidae).



Kijk naar deze foto (http://arachno.piwigo.com/picture?/22650/category/1631-neobisium_simile) of deze (http://arachno.piwigo.com/picture?/22711/category/1623-chernes_cimicoides) om te begrijpen wat arolia is...
Titel: Re: Pseudoscorpiones - discussies sleutelgebruik
Bericht door: Marco de Haas op augustus 20, 2018, 10:53:57 am
Dag Arp,

Hier nog een publicatie met sleutel die ik niet in de lijst hierboven zag staan:
- https://www.researchgate.net/publication/235961052_An_updated_identification_key_to_the_pseudoscorpions_Arachnida_Pseudoscorpiones_of_the_Czech_Republic_and_Slovakia (https://www.researchgate.net/publication/235961052_An_updated_identification_key_to_the_pseudoscorpions_Arachnida_Pseudoscorpiones_of_the_Czech_Republic_and_Slovakia)
(Misschien zet ik hem zo nog even netjes als bron neer, voor nu even snel gedumpt.)

Gooi deze reactie maar weg wanneer de bron is overgenomen.